پژوهشگران سامانهای بیسیم برای پایش مداوم سلامت کبدهای اهدایی طراحی کردهاند که در زمان نگهداری اندام در دستگاه پرفیوژن، شاخصهای زیستی را بهطور لحظهای اندازهگیری میکند و میتواند دقت تصمیمگیری درباره پیوند را افزایش دهد.
به گزارش سیناپرس، پژوهشگران موفق به توسعه یک سامانه حسگر بیسیم شدهاند که امکان پایش پیوسته وضعیت کبدهای اهدایی را هنگام نگهداری در دستگاه پرفیوژن ماشینی فراهم میکند. این فناوری با اندازهگیری مداوم شاخصهای زیستی، اطلاعات لازم را بهصورت آنی در اختیار تیم پیوند قرار میدهد تا ارزیابی دقیقتری از سلامت اندام پیش از پیوند انجام شود.
پیوند کبد یکی از مهمترین روشهای درمانی برای بیماران مبتلا به نارسایی شدید کبد است، اما پیش از انجام عمل، باید از مناسب بودن اندام اهدایی اطمینان حاصل شود. یکی از روشهای رایج برای این ارزیابی، پرفیوژن ماشینی است که در آن کبد خارج از بدن به دستگاهی متصل میشود و مایعی غنی از اکسیژن در آن به گردش درمیآید. این فرایند به پزشکان اجازه میدهد عملکرد کبد را پیش از پیوند بررسی کنند.
در شیوههای متداول، ارزیابی سلامت کبد با نمونهگیری دستی از مایع پرفیوژن در فاصلههای ۳۰ تا ۶۰ دقیقه انجام میشود. نمونهها سپس در محل یا آزمایشگاه بررسی میشوند. این روش تنها اطلاعاتی مقطعی از وضعیت اندام ارائه میدهد و ممکن است تغییرات مهمی را که بین دو مرحله نمونهگیری رخ میدهند، ثبت نکند؛ در حالی که تشخیص سریع این تغییرات میتواند فرصت مداخله بهموقع و جلوگیری از آسیب بیشتر را فراهم کند.
در همین راستا، «میشل نگوین» از مایو کلینیک آریزونا، «یانگژی ژو» از مؤسسه تراساکی برای نوآوری زیستپزشکی و همکارانشان سامانهای نوین برای پایش لحظهای سلامت کبد طراحی کردند تا تصویر دقیقتر و کاملتری از عملکرد اندام در طول پرفیوژن ماشینی در اختیار متخصصان قرار گیرد.
این سامانه از حسگرهای بیسیمی تشکیل شده است که سه شاخص مهم شامل گلوکز، لاکتات و پیاچ (اسیدیته) را بهطور مداوم اندازهگیری میکنند. حسگرها این دادهها را هم از مایع پرفیوژن و هم از صفرا ثبت کرده و بدون نیاز به نمونهگیریهای مکرر، اطلاعات را بهصورت لحظهای برای تیم درمان ارسال میکنند.
نتایج نشان میدهد دادههای ثبتشده توسط این حسگرها با نتایج آزمایشهای استاندارد آزمایشگاهی همخوانی بالایی دارند. در عین حال، مزیت اصلی این فناوری، امکان پایش پیوسته تغییرات زیستی است؛ قابلیتی که به پزشکان اجازه میدهد روند سلامت کبد را بهجای مشاهده چند نقطه زمانی محدود، بهصورت مستمر دنبال کنند.
پژوهشگران همچنین دریافتند این سامانه قادر است تغییرات کوتاهمدت زیستشیمیایی را که ممکن است در فاصله بین نمونهگیریهای معمول رخ دهند، شناسایی کند. علاوه بر این، پایش همزمان صفرا و مایع پرفیوژن اطلاعات ارزشمندتری درباره وضعیت کبد در اختیار متخصصان قرار میدهد؛ اطلاعاتی که احتمال دارد با روشهای رایج قابل دستیابی نباشد.
به گفته محققان، آگاهی لحظهای از وضعیت اندام میتواند زمان بیشتری برای واکنش در برابر نشانههای افت عملکرد کبد فراهم کند. «میشل نگوین» معتقد است پرفیوژن ماشینی در آینده این امکان را ایجاد خواهد کرد که پزشکان علاوه بر ارزیابی، پیش از پیوند به ترمیم و بهبود کیفیت اندام نیز بپردازند؛ هدفی که دستیابی به آن مستلزم ابزارهای دقیق پایش لحظهای است.
پژوهشگران تأکید میکنند هر عضو اهدایی ارزش بالایی دارد و فناوریهای نوین پایش میتوانند به استفاده ایمنتر از کبدهای اهدایی و افزایش شمار پیوندهای موفق کمک کنند. با این حال، برای تأیید کارایی این سامانه به مطالعات گستردهتر نیاز است. تیم تحقیقاتی همچنین قصد دارد این فناوری را برای اندازهگیری شاخصهای زیستی بیشتر توسعه دهد و امکان استفاده از آن را برای اندامهای دیگری مانند کلیه، قلب و ریه نیز فراهم کند.
این پژوهش که در نشریه Nature Communications منتشر شده است.
