هوش مصنوعی به سرعت در حال تغییر چهره آموزش عالی است، اما همزمان نگرانیها درباره تاثیر این فناوری بر یادگیری و توانایی تفکر دانشجویان نیز افزایش یافته است. گزارشی از موسسه فناوری ماساچوست (MIT) هشدار داده که استفاده گسترده از ابزارهای هوش مصنوعی میتواند به چیزی منجر شود که پژوهشگران آن را «تسلیم شناختی» مینامند.
به گزارش سیناپرس، کمیته MIT که استفاده از هوش مصنوعی در محیط دانشگاه را بررسی کرده، میگوید این فناوری حتی «تغییرات عمدهای در فرهنگ دانشگاهی» ایجاد کرده است. بر اساس این گزارش، دانشجویانی که برای دریافت پاسخ به سراغ چتباتها میروند، ممکن است کمتر در ساعات ملاقات با استادان شرکت کنند و از مطالعه گروهی فاصله بگیرند. در چنین شرایطی، دریافت یک پاسخ آماده میتواند «توهم یادگیری» ایجاد کند؛ یعنی دانشجو تصور کند موضوعی را آموخته، در حالی که فرایند واقعی یادگیری و درگیری ذهنی اتفاق نیفتاده است.
این نگرانیها در حالی مطرح میشود که بسیاری از مدیران دانشگاهها همچنان معتقدند نمیتوان هوش مصنوعی را نادیده گرفت. وندی هنسل، رئیس دانشگاه هاوایی، میگوید پاسخ آموزش عالی به AI نمیتواند صرفا «نه» باشد و دانشگاهها باید با رویکردی سنجیده و اخلاقی، پیامدهای این فناوری را درک کنند.
پژوهشهای جدید نیز بخشی از این نگرانیها را تایید میکنند. مطالعهای روی ۲۶ هزار دانشآموز دبیرستانی در چین نشان داد استفاده از AI نمرات تکالیف را ۱۸ درصد افزایش داده، اما نمرات آزمونهای بدون دسترسی به فناوری ۲۰ درصد کاهش یافته است. پژوهشگران احتمال دادهاند که اتکا به چتبات برای انجام سریع تکالیف، یادگیری عمیقتری را که برای موفقیت در آزمونهای مستقل ضروری است، تضعیف کرده باشد.
با این حال، حذف هوش مصنوعی از دانشگاهها نیز ساده نیست. بسیاری از سامانههای آموزشی، از جمله Google Classroom و پلتفرمهای آموزش آنلاین، اکنون قابلیتهای مبتنی بر AI دارند و چتباتهای محبوب میتوانند حتی یک مقاله پژوهشی یا تکلیف کامل را برای دانشجو تولید کنند.
به همین دلیل، دانشگاهها رویکردهای متفاوتی در پیش گرفتهاند. دانشگاه ایالتی اوهایو در حال ادغام AI در تمام رشتههای تحصیلی است و به دانشجویان آموزش میدهد چه زمانی از این فناوری استفاده کنند و چه زمانی نباید به آن متوسل شوند. هاروارد نیز به دنبال طراحی تکالیفی است که امکان تقلب با AI در آنها کمتر باشد و احتمالا به سمت آزمونهای حضوری بیشتر و تکالیف خانگی کمتر خواهد رفت.
به نقل از ایسنا، در مقابل، دانشگاه شیکاگو استفاده از AI را در برخی دروس اجباری علوم اجتماعی ممنوع کرده و دانشکده حقوق دانشگاه برکلی نیز استفاده از هوش مصنوعی برای ایدهپردازی، طرحریزی، نگارش، بازبینی و ویرایش برخی کارهای تحصیلی را ممنوع کرده است. دانشگاه کرنل نیز برای تخلفات جزئی مرتبط با AI، به جای ایجاد سابقه انضباطی، برنامهای شامل پذیرش مسئولیت، شرکت در کارگاه و فعالیتهای تاملی در نظر گرفته است.
در نهایت، چالش اصلی دانشگاهها دیگر صرفا ممنوع کردن یا آزاد گذاشتن هوش مصنوعی نیست؛ بلکه یافتن مرزی میان استفاده از AI برای تقویت یادگیری و استفاده از آن بهعنوان جایگزینی برای تفکر است. همانطور که یکی از استادان علوم کامپیوتر دانشگاه ایالتی اورگن میگوید، دانشجویان در هر صورت با این فناوری کار خواهند کرد؛ مساله این است که دانشگاهها چگونه استفاده مسئولانه از آن را به آنها آموزش دهند.
