تاریخ انتشار •به روز شده در
یک پژوهش تازه نشان میدهد که بیش از نیمی از مطالب منتشرشده در شبکههای اجتماعی درباره سلامت روان و ناهمسانی عصبی (نورودایورجنس) حاوی اطلاعات نادرست است؛ بهویژه در تیکتاک.
مشخص شد که تا ۵۶ درصد از ۵ هزار مطلب شبکههای اجتماعی درباره اوتیسم، اختلال کمتوجهی/بیشفعالی (ADHD)، اسکیزوفرنی، اختلال دوقطبی، افسردگی، اختلالهای خوردن، اختلال وسواس فکری عملی (OCD)، اضطراب و فوبیاها اغلب نادرست یا بدون پشتوانه علمی هستند.
پژوهشگران دریافتند مطالب مربوط به ناهمسانی عصبی، مانند اوتیسم و اختلال کمتوجهی/بیشفعالی، بیش از دیگر موضوعهای سلامت روان حاوی اطلاعات نادرست است.
الئونور چتبرن، یکی از نویسندگان این پژوهش در دانشگاه آنگلیای شرقی در انگلستان، گفت: «بررسی ما نشان داد میزان اطلاعات نادرست در شبکههای اجتماعی تا ۵۶ درصد هم میرسد. این موضوع نشان میدهد ویدیوهای جذاب چقدر راحت میتوانند بهصورت گسترده در اینترنت پخش شوند، حتی وقتی اطلاعاتشان همیشه دقیق نیست.»
پژوهشگران ۲۷ مطالعه را که دقت اطلاعات مربوط به سلامت روان و ناهمسانی عصبی را در پلتفرمهای مختلف از جمله یوتیوب، تیکتاک، فیسبوک، اینستاگرام و ایکس بررسی کرده بودند، تحلیل کردند.
در ۱۷ مورد از ۲۷ مطالعه، گزارش وجود اطلاعات نادرست ثبت شده بود و این میزان بستهبه پلتفرمها و موضوعها بسیار متفاوت بود؛ از صفر درصد برای ویدیوهای مربوط به اضطراب و افسردگی در یوتیوب کیدز تا ۵۶٫۹۲ درصد برای ویدیوهای مربوط به ترس از فضای بسته هنگام امآرآی در یوتیوب.
این پژوهش نشان داد که میزان اطلاعات نادرست در تیکتاک بهطور ثابت از دیگر پلتفرمها بیشتر است؛ از جمله شیوع ۵۲ درصدی در ویدیوهای مربوط به اختلال کمتوجهی/بیشفعالی و ۴۱ درصدی در ویدیوهای مربوط به اوتیسم در این شبکه.
در مقایسه، میانگین اطلاعات نادرست در یوتیوب ۲۲ درصد و در فیسبوک اندکی کمتر از ۱۵ درصد بود.
چتبرن تاکید کرد که شبکههای اجتماعی به محل مهمی تبدیل شدهاند که بسیاری از جوانان برای یادگیری درباره سلامت روان به آن رجوع میکنند و محتواهای گمراهکننده میتواند بهسرعت دستبهدست شود، بهویژه اگر منابع قابلدسترس و قابلاعتمادی در دسترس نباشد.
چه کسانی مخاطب این محتوا هستند؟
بر اساس آمار سازمان جهانی بهداشت (WHO)، از هر هفت نفر ۱۰ تا ۱۹ سال، یک نفر دچار اختلال روانی است و این اختلالها ۱۵ درصد بار جهانی بیماری در این گروه سنی را تشکیل میدهد. افسردگی، اضطراب و اختلالهای رفتاری از مهمترین علتهای بیماری و ناتوانی در میان نوجوانان هستند.
به گفته نویسندگان، بسیاری از جوانان اکنون برای درک نشانهها و تشخیصهای احتمالی خود به این پلتفرمها رجوع میکنند.
چتبرن گفت: «میان محتوای تیکتاک و این که شمار فزایندهای از جوانان گمان میکنند ممکن است دچار مشکلات سلامت روان یا شرایط نوروتکاملی باشند، ارتباط دیده شده است.»
به گفته نویسندگان، هرچند این پرسشگری میتواند نقطه شروع مفیدی باشد، اما باید به ارزیابی بالینی درست توسط یک متخصص منجر شود. آنها هشدار دادند که اطلاعات نادرست این خطر را دارد که رفتارهای عادی را بیمارگونه جلوه دهد و سوءبرداشتها از اختلالهای جدی را عمیقتر کند.
پیامدها فقط به تشخیصهای نادرست محدود نمیشود. چتبرن افزود: «وقتی باورهای غلط گسترش پیدا میکند، میتواند به تقویت انگ اجتماعی دامن بزند و باعث شود افراد زمانی که واقعا به کمک نیاز دارند، کمتر به دنبال حمایت بروند.»
وقتی مردم با توصیههای گمراهکننده درباره درمانها روبهرو میشوند، بهویژه آنهایی که پشتوانه علمی ندارند، دریافت مراقبت مناسب آنها میتواند به تعویق بیفتد.
سخنگوی تیکتاک در واکنش گفت: «این پژوهش معیوب است و بر تحقیقات قدیمی درباره چندین پلتفرم تکیه میکند.»
همین سخنگو اضافه کرد: «واقعیت این است که ما اطلاعات نادرست و زیانبار حوزه سلامت را حذف میکنیم و دسترسی به اطلاعات قابلاعتماد سازمان جهانی بهداشت را فراهم میکنیم تا جامعه کاربران ما بتوانند درباره آنچه برایشان مهم است اظهار نظر کنند و حمایت پیدا کنند.»
یوتیوب نیز در پاسخ به این پژوهش به یورونیوز سلامت گفت وقتی کاربران بهدنبال موضوعهای مرتبط با سلامت جستوجو میکنند، این پلتفرم ویدیوهای منابع معتبر را برجسته میکند.
یکی از سخنگویان یوتیوب گفت: «ما با کارشناسان دارای مجوز در حوزه پزشکی و سلامت روان همکاری میکنیم تا مردم آسانتر بتوانند در یوتیوب به اطلاعات سلامت قابلاعتماد دسترسی پیدا کنند. همچنین تدابیر مشخصی برای حفاظت از نوجوانان داریم، اطلاعات پزشکی زیانبار و گمراهکننده را حذف میکنیم و برای محتوای نامناسب برای مخاطبان کمسنتر محدودیت سنی اعمال میکنیم.»
این مقاله بهروزرسانی شده و واکنش تیکتاک و یوتیوب به این پژوهش به آن افزوده شده است.
برای دریافت نظر، با فیسبوک، اینستاگرام و ایکس تماس گرفته شده است.
