مجمع عمومی سازمان ملل متحد با تصویب قطعنامه‌ای، سال‌های ۲۰۲۷ تا ۲۰۳۶ را به‌عنوان «دهه بین‌المللی فرهنگ برای توسعه پایدار» اعلام کرد؛ اقدامی که با هدف تقویت نقش فرهنگ در ایجاد جوامعی فراگیرتر، تاب‌آورتر و پایدارتر انجام شده است. یونسکو مسئولیت هدایت اجرای این دهه را بر عهده خواهد داشت.
به گزارش سیناپرس، مجمع عمومی سازمان ملل متحد روز چهارم سپتامبر ۲۰۲۶ با تصویب قطعنامه‌ای، یک چارچوب جهانی ۱۰ ساله برای استفاده از ظرفیت‌های فرهنگ در مسیر توسعه پایدار ایجاد کرد. این قطعنامه با ابتکار ویتنام و حمایت گروهی از کشورهای عضو از مناطق مختلف جهان و همچنین «گروه دوستان فرهنگ» ارائه شد و از سوی ۱۰۳ کشور مورد حمایت قرار گرفت.
قطعنامه پیشنهادی در نهایت با ۱۷۴ رأی موافق، یک رأی مخالف و بدون رأی ممتنع به تصویب رسید.
یونسکو اعلام کرده است که به‌عنوان نهاد مسئول اجرای این دهه، با همکاری کشورهای عضو، سازمان‌های وابسته به سازمان ملل متحد و سایر ذی‌نفعان، برنامه اقدام دهه فرهنگ برای توسعه پایدار را تدوین خواهد کرد. هدف از این برنامه، تبدیل اهداف کلی قطعنامه به اولویت‌های هماهنگ و اقدامات عملی در سطح بین‌المللی است.
بر اساس اعلام یونسکو، این برنامه با تکیه بر کنوانسیون‌ها و توصیه‌نامه‌های این سازمان در حوزه فرهنگ، برنامه‌های موجود، ظرفیت‌های سیاستگذاری، داده‌ها و شبکه‌های جهانی یونسکو تدوین خواهد شد و دولت‌ها، سازمان‌های بین‌المللی و منطقه‌ای، جامعه مدنی، فعالان و متخصصان فرهنگی، جوامع محلی و نهادهای توسعه و تأمین مالی را دربر خواهد گرفت.
فرهنگ؛ بخشی از مسیر توسعه پایدار
تصویب این دهه در شرایطی انجام شده است که یونسکو بر نقش فزاینده فرهنگ به‌عنوان یکی از عوامل مؤثر در توسعه پایدار تأکید دارد. بر اساس این دیدگاه، فرهنگ صرفاً بخشی از حوزه اجتماعی نیست، بلکه می‌تواند در ابعاد اقتصادی، اجتماعی و زیست‌محیطی توسعه نیز نقش‌آفرینی کند.
در «پیمان آینده» که در سال ۲۰۲۴ به تصویب کشورهای عضو سازمان ملل رسید، فرهنگ به‌عنوان یکی از مؤلفه‌های مهم توسعه پایدار مورد توجه قرار گرفت و بر ضرورت ادغام آن در سیاست‌ها و راهبردهای اقتصادی، اجتماعی و زیست‌محیطی و همچنین تأمین سرمایه‌گذاری عمومی مناسب برای حفاظت و ترویج فرهنگ تأکید شد.
این رویکرد در «تعهد سویل» که در چهارمین کنفرانس بین‌المللی تأمین مالی برای توسعه در سال ۲۰۲۵ تصویب شد نیز مورد تأکید قرار گرفت. در این سند، نقش فرهنگ و اقتصاد خلاق در توسعه پایدار به رسمیت شناخته شد و بر ضرورت تأمین مالی عمومی مناسب برای فرهنگ و سرمایه‌گذاری در زیرساخت‌های فرهنگی تأکید شد.
همچنین در MONDIACULT 2025، بیش از ۱۰۰ وزیر فرهنگ بر ضرورت قرار گرفتن فرهنگ به‌عنوان یک هدف مستقل در چارچوب توسعه جهانی آینده سازمان ملل تأکید کردند.
صنایع فرهنگی و خلاق در اقتصاد جهانی
یونسکو در توضیح اهمیت اقتصادی فرهنگ اعلام کرده است که صنایع فرهنگی و خلاق ۳.۳۹ درصد از تولید ناخالص داخلی جهان را ایجاد می‌کنند و به‌طور میانگین ۳.۵۵ درصد از مشاغل را به خود اختصاص می‌دهند.
بر اساس این گزارش، صنایع فرهنگی و خلاق علاوه بر ایجاد فرصت‌های اقتصادی، می‌توانند زمینه‌ساز نوآوری، تنوع‌بخشی اقتصادی و رشد باشند. نقش فرهنگ همچنین به حوزه‌هایی مانند آموزش فراگیر، مقابله با تغییرات اقلیمی، گردشگری پایدار، برابری جنسیتی، توانمندسازی جوانان، انسجام اجتماعی و صلح گسترش می‌یابد.
از میراث فرهنگی ملموس و ناملموس گرفته تا صنایع فرهنگی و خلاق و مشارکت مردم در زندگی فرهنگی، یونسکو معتقد است فرهنگ می‌تواند بر نحوه مواجهه جوامع با چالش‌های مشترک جهانی تأثیرگذار باشد.
دهه‌ای در پیوند با آینده توسعه جهانی
دهه بین‌المللی فرهنگ برای توسعه پایدار از سال ۲۰۲۷ آغاز می‌شود و تا ۲۰۳۶ ادامه خواهد داشت؛ بنابراین چهار سال پایانی «دستورکار ۲۰۳۰» و سال‌های ابتدایی چارچوب توسعه جهانی پس از ۲۰۳۰ را دربرمی‌گیرد.
یونسکو این دهه را فرصتی برای ایجاد پیوند میان تعهدات فعلی و اولویت‌های آینده توسعه جهانی می‌داند؛ دوره‌ای که قرار است به ادغام نظام‌مندتر فرهنگ در سیاست‌های توسعه، چارچوب‌های همکاری، سازوکارهای تأمین مالی و نظام‌های پایش کمک کند.
بر اساس اعلام این سازمان، هدف اصلی این دهه تبدیل شناسایی سیاسی نقش فرهنگ به همکاری مستمر، سرمایه‌گذاری و اقدام عملی است؛ رویکردی که می‌تواند جایگاه فرهنگ و به‌ویژه صنایع فرهنگی و خلاق را در سیاست‌های توسعه پایدار کشورها پررنگ‌تر کند.
گزارش:فرگل غفاری
