به گزارش خبرگزاری مهر به نقل از معاونت علمی، فناوری و اقتصاد دانشبنیان ریاستجمهوری، در دهههای آغازین قرن بیستویکم، جهان با تحولاتی عمیق در ساختارهای قدرت، اقتصاد و حکمرانی روبهرو است؛ تحولاتی که در آن برخلاف قرن گذشته، دیگر منابع طبیعی، جمعیت یا توان نظامی معیار اصلی قدرت ملی به شمار نمیآید و این جایگاه اکنون بر پایه علم، فناوری و ظرفیت تبدیل دانش به ارزش اقتصادی و اجتماعی تعریف میشود.
گزارش عملکرد سال ۱۴۰۴ معاونت علمی، فناوری و اقتصاد دانشبنیان نشان میدهد که این معاونت با اجرای طرحهای راهبردی در حوزه فناوریهای کلیدی و تحولآفرین، گامهایی مهم برای تقویت زیستبوم نوآوری کشور برداشته است.
در حوزه هوش مصنوعی، توسعه زیرساختها، کاربردها و نظام حکمرانی بهعنوان یکی از محورهای اصلی پیگیری شده است. در این چارچوب، مرکز ملی زیرساخت پردازش سریع با ظرفیت عملیاتی ۹۰ پتافلاپس راهاندازی شد و پنج پروژه ملی مشترک میان دانشگاه و صنعت برای توسعه کاربردهای هوش مصنوعی به اجرا درآمد.
علاوه بر این، آموزش رایگان هوش مصنوعی به دو میلیون دانشآموز و یکصد هزار معلم در سراسر کشور انجام شد و سامانه ملی ارزیابی الگوریتمها همراه با مرکز ملی ثبت و پایش مدلهای هوش مصنوعی شکل گرفت.
ایجاد پایگاههای داده بومی در حوزه سلامت، کشاورزی هوشمند و زبان فارسی نیز از دیگر گامهای اساسی این معاونت بوده است.
توسعه پروژه سکوی ملی هوش مصنوعی متنباز با همکاری دانشگاه صنعتی شریف بهمنظور دستیابی به استقلال فناورانه، افزایش تابآوری ملی و توانمندسازی زیستبوم داخلی دنبال شد و همزمان بومیسازی سختافزارهای پردازشی با مشارکت چهار شرکت دانشبنیان برای تکمیل زنجیره ارزش این حوزه انجام گرفت.
در بخش میکروالکترونیک، توسعه زیرساختهای فیزیکی و زیستبومی محور فعالیتها بوده است. پردیس میکروالکترونیک و فوتونیک با ظرفیت استقرار بیش از ۶۰ شرکت دانشبنیان تأسیس شد و معاونت علمی در کنار آن در راهاندازی پردیس ریزفناوری پرتو مشارکت کرد و خط پیشرفته بستهبندی تراشههای موردنیاز صنایع عمومی با حمایت ۷ میلیون دلاری تکمیل شد.
طرحریزی و ایجاد زیرساخت نخستین نانوفب ملی ایران، همچنین ایجاد زیرساختهای اولیه آزمایشگاه ملی تراشههای کوانتومی با مشارکت سازمان انرژی اتمی و وزارت دفاع، از دیگر اقدامات اساسی سال ۱۴۰۴ بود.
راهاندازی مرکز ملی پیشران طراحی تراشه ایران این مجموعه اقدامات را تکمیل کرد. همچنین در زمینه توسعه تراشه و صنایع نیمههادی، سه فراخوان عمومی با مشارکت نزدیک به ۱۰۰ نفر از اساتید و دانشجویان برگزار شد که نتیجه آن انتخاب بیش از ۴۰ طرح برای ساخت نمونه اولیه بود. خدمات نمونهسازی تراشه به بیش از ۱۰ شرکت و مرکز تحقیقاتی ارائه شد و دسترسی به پنج کارخانه ساخت تراشه با فناوری ۲۸ تا ۱۸۰ نانومتر برای پژوهشگران و شرکتها فراهم شد.
طراحی و ساخت بدون کارخانه تراشه میکروکنترلر ۳۲ بیتی بومی با معماری متنباز و کاربرد صنعتی، همچنین طراحی و ساخت بدون کارخانه سیمکارت نسل جدید با استفاده از اعتبار مالیاتی اپراتور تلفن همراه، از دیگر دستاوردهای مهم این حوزه بود. افزون بر این، ابرپردازشی میکروالکترونیک ایران راهاندازی شد تا ظرفیت محاسباتی موردنیاز طراحی و توسعه تراشه در کشور تقویت شود.
در حوزه سیاستگذاری و حمایت صنعتی، معاونت علمی ظرفیت اعتباری بالغ بر ۷ همت از محل اعتبار مالیاتی را بهعنوان اهرم قدرتمندی برای ترغیب شرکتهای بزرگ و هلدینگهای اقتصادی به سرمایهگذاری در پروژههای تحقیق، توسعه و تجاریسازی در حوزه میکروالکترونیک تعریف کرد؛ اقدامی که پیوند میان بخش طراحی، تقاضا و تولید انبوه را تقویت میکند. ایجاد مراکز تحقیقاتی و کارگروههای سیاستگذاری مشترک با دستگاههای حاکمیتی و دولتی نیز موجب همسویی میان اهداف کلان و اقدامات عملیاتی شده و از اتخاذ تصمیمات جزیرهای جلوگیری کرده است.
همچنین حمایت از تأسیس کارخانه تست و بستهبندی تراشه، حلقه پایانی یکی از خلأهای مهم زنجیره ارزش داخلی را تکمیل کرده و مسیر توسعه طرحهای ملی ساخت تراشه و طرحهای حوزه میکروالکترونیک و نیمههادیها را هموار کرده است.
براساس گزارش عملکرد سال ۱۴۰۴ معاونت علمی، فناوری و اقتصاد دانشبنیان، معاونت علمی از توسعه سه محصول در حوزه سوپرخازن و همچنین پنج پروژه مربوط به توسعه فناوری سنسورهای پیشرفته صنعتی حمایت کرد و هفت طرح پایش فناوریهای آینده در صنعت میکروالکترونیک و نیمههادی نیز به اجرا رسید.
همچنین پروژههای مرتبط با سامانههای پایش خودتوان مورد حمایت قرار گرفت؛ از جمله توسعه سنسورهای خودتوان مبتنی بر فناوری پیزوالکتریک برای نظارت بر لولههای انتقال نفت و گاز، توسعه سامانههای پایش خودتوان با فناوری برداشت انرژی، و ساخت سنسور دمای متصل به اینترنت اشیا با قابلیت برداشت انرژی از محیط.
در زمینه سامانههای تشخیص بر بالین، سه پروژه مهم شامل توسعه فناوری دیسکهای میکروسیالاتی برای سنجش کمی فاکتورهای چربی خون بر اساس روشهای آنزیمی و فتومتری، فرایند تخلیص و تکثیر اسیدهای نوکلئیک ویروس پاپیلوم انسانی برای تشخیص بیماری HPV در پلتفرم میکروفلوئیدیک، و توسعه فناوری دیسکپلیر مبتنی بر میکروفناوری برای انجام تستهای PCR هدایت شد.
