دانشمندان جرم فضایی 3I/ATLAS را برای یافتن سیگنالهای بیگانه اسکن کردند؛ نتیجه چه بود؟
از همان لحظهای که اخترشناسان جرم میانستارهای 3I/ATLAS را کشف کردند، ذهن آنها درگیر یک پرسش اساسی شد: این شی دقیقاً چیست؟ ماهها پژوهش علمی در نهایت به یک اجماع قاطع در جامعه علمی انجامید مبنی بر اینکه این جرم، دنبالهداری است که از خارج از منظومه شمسی ما وارد شده. با این حال، هنوز برخی افراد گمانهزنی میکنند که این بازدیدکننده کیهانی شاید اساساً منشأ طبیعی نداشته باشد.
در ماه ژوئیه، اندکی پس از کشف این جرم، اخترشناس دانشگاه هاروارد، آوی لوب، به همراه همکارانش این فرضیه را مطرح کردند که 3I/ATLAS میتواند یک فضاپیمای بیگانه باشد. حتی با وجود آنکه مطالعات متعدد این فرضیه را رد کردهاند، لوب همچنان بر این باور پافشاری کرده که 3I/ATLAS ممکن است ماهیتی فناورانه داشته باشد. برای روشن شدن موضوع، اخترشناسان اخیراً یک بررسی بر روی این جرم میانستارهای انجام دادند که شامل اسکن آن برای یافتن سیگنالهای رادیویی مصنوعی بود.
این بررسی در نهایت به این نتیجه رسید که «هیچگونه نشانه معتبر از سیگنالهای رادیویی باند باریک که منشأ آنها 3I/ATLAS باشد، مشاهده نشد». به بیان دیگر، احتمال اینکه این جرم چیزی غیر از یک دنبالهدار طبیعی باشد، تقریباً صفر است.
برنامه Breakthrough Listen این بررسی را در زمانی انجام داد که 3I/ATLAS در حال نزدیک شدن به کمترین فاصله خود از زمین در تاریخ ۱۸ دسامبر (۲۷ آذر) بود. برنامه Breakthrough Listen مدعی است که بزرگترین برنامه پژوهشی علمی تاریخ با هدف یافتن شواهدی از تمدنهای فرازمینی به شمار میرود.
برای انجام این بررسی، پژوهشگران از تلسکوپ رادیویی Robert C. Byrd Green Bank Telescope (GBT) در منطقه گرینبنک، ایالت ویرجینیای غربی، استفاده کردند. این تلسکوپ رادیویی قابل هدایت با ارتفاع ۱۰۰ متر، بزرگترین سازه متحرک روی خشکی محسوب میشود. این ابزار یکی از داراییهای کلیدی پژوهشهای SETI (Search for Extraterrestrial Intelligence) به شمار میرود و به دلیل حساسیت بسیار بالای خود، برای اسکن اجرام آسمانی دوردست به منظور یافتن سیگنالهای رادیویی مصنوعی به کار گرفته میشود.
تلسکوپ GBT، جرم 3I/ATLAS را از فاصلهای در حدود ۲۶۹ میلیون کیلومتری اسکن کرد و مشاهداتی را در ۴ باند مختلف از طیف رادیویی انجام داد. در مراحل اولیه، این بررسی منجر به شناسایی حدود ۴۷۰,۰۰۰ سیگنال بالقوه مصنوعی شد، اما پژوهشگران تمامی آنها بهجز ۹ مورد را حذف کردند، زیرا این سیگنالها زمانی که تلسکوپ به سمت دیگری غیر از 3I/ATLAS نشانه میرفت نیز مشاهده میشدند. در نهایت، همان ۹ مورد باقیمانده نیز بهعنوان تداخلات رادیویی ساخت بشر رد شدند.
هرچند علاقهمندان به موجودات فرازمینی ممکن است از این نتایج ناامید شوند، اما منشأ طبیعی 3I/ATLAS از جذابیت این کشف کم نمیکند. این جرم همچنان یکی از شگفتانگیزترین کشفیات اخترشناسی دوران زندگی ما به شمار میرود.
شناسایی یک جرم میانستارهای، فرصتی نادر برای مطالعه آن از یک سامانه ستارهای دیگر فراهم میکند. 3I/ATLAS تنها سومین نمونهای است که تاکنون کشف شده و طی چند ماه گذشته، اخترشناسان شواهدی یافتهاند که نشان میدهد این جرم تفاوتهای چشمگیری با ۲ جرم پیشین دارد. این دنبالهدار بهطور قابل توجهی قدیمیتر، بزرگتر و سریعتر از نمونههای قبلی است و ویژگیهای شیمیایی و فیزیکی منحصربهفردی از خود نشان میدهد.
در حال حاضر، 3I/ATLAS در مسیر بازگشت به فضای میانستارهای قرار دارد، اما این آخرین باری نخواهد بود که نام آن را میشنویم. اخترشناسان برای سالهای آینده به تحلیل حجم عظیمی از دادههایی که از این دنبالهدار گردآوری کردهاند ادامه خواهند داد.
