اضافه‌وزن معمولاً یکی از عوامل خطر ابتلا به بیماری‌های مختلف، از جمله زوال عقل در سال‌های سالمندی، شناخته می‌شود؛ اما نتایج یک مطالعه جدید نشان می‌دهد پس از تشخیص زوال عقل، افرادی که اضافه‌وزن دارند یا با چاقی زندگی می‌کنند، ممکن است بیشتر از افراد دارای وزن طبیعی عمر کنند. پژوهشگران می‌گویند این یافته بر اهمیت وضعیت تغذیه در سلامت و بقای مبتلایان به زوال عقل تأکید دارد؛ هرچند به معنای مفید بودن چاقی یا ضرورت افزایش وزن نیست.
به گزارش سیناپرس، پژوهشگران آمریکایی و کانادایی با بررسی سوابق سلامت ۴۵۲۳ فرد ۵۱ ساله و بالاتر، ارتباط میان وزن بدن و طول عمر پس از ابتلا به زوال عقل را بررسی کردند.
شرکت‌کنندگان در ابتدای دوره بررسی به زوال عقل مبتلا نبودند، اما در ادامه به این بیماری دچار شدند. پژوهشگران با توجه به شاخص توده بدنی (BMI) آن‌ها در ابتدای مطالعه، افراد را در چهار گروه وزن طبیعی، اضافه‌وزن، چاقی درجه یک و چاقی درجه دو یا سه قرار دادند.پیگیری شرکت‌کنندگان تا ۲۰ سال ادامه داشت. نتایج نشان داد افرادی که در گروه وزن طبیعی قرار داشتند، در مقایسه با افراد دارای اضافه‌وزن یا چاقی، بیشتر در معرض مرگ طی دوره مطالعه بودند.
بر اساس یافته‌ها، خطر مرگ در افراد دارای اضافه‌وزن ۱۶ درصد کمتر از گروه وزن طبیعی بود. این میزان در افراد مبتلا به چاقی درجه یک به ۲۷ درصد و در افراد مبتلا به چاقی درجه دو یا سه به ۲۲ درصد رسید.
پژوهشگران برای بررسی دقیق‌تر این ارتباط، عواملی مانند جنسیت، سطح تحصیلات، نژاد و قومیت، مصرف دخانیات و سایر بیماری‌های مزمن را نیز در تحلیل‌های خود لحاظ کردند. با وجود این تعدیل‌ها، ارتباط میان وزن بالاتر و خطر کمتر مرگ همچنان مشاهده شد.
علت دقیق این ارتباط هنوز مشخص نیست؛ اما پژوهشگران چند احتمال را مطرح کرده‌اند. یکی از توضیحات این است که زوال عقل می‌تواند تغذیه را دشوار کند. برخی مبتلایان ممکن است وعده‌های غذایی را فراموش کنند، اشتهای خود را از دست بدهند یا برای تهیه و خوردن غذا به کمک نیاز داشته باشند.
تغییرات مغزی ناشی از بیماری ممکن است انگیزه غذا خوردن را کاهش دهد، مصرف انرژی بدن را افزایش دهد و به تحلیل رفتن عضلات و بافت‌های بدن منجر شود.
در چنین شرایطی، داشتن ذخایر بیشتر چربی یا توده عضلانی در آغاز بیماری ممکن است به فرد کمک کند بهتر با دوره‌های کاهش دریافت غذا و افت وزن کنار بیاید. با این حال، این توضیح هنوز یک فرضیه است و مطالعه حاضر آن را به‌طور مستقیم اثبات نکرده است.
ویرجینیا چانگ، پژوهشگر علوم رفتاری در دانشکده بهداشت عمومی دانشگاه نیویورک، تأکید می‌کند که تغذیه می‌تواند برای افراد مبتلا به زوال عقل به یک چالش جدی تبدیل شود؛ زیرا تغییرات مغزی ممکن است اشتها، انگیزه غذا خوردن و توانایی تغذیه مستقل را تحت تأثیر قرار دهد.
آیا این یافته به معنای مفید بودن چاقی است؟
پژوهشگران هشدار می‌دهند که نتایج مطالعه نباید به‌عنوان توصیه‌ای برای افزایش وزن یا ابتلا به چاقی تفسیر شود.چاقی همچنان با مشکلات متعددی از جمله فشار خون بالا و افزایش خطر برخی سرطان‌ها ارتباط دارد. همچنین، این مطالعه نشان نمی‌دهد که اضافه‌وزن مستقیماً موجب افزایش طول عمر افراد مبتلا به زوال عقل می‌شود؛ بلکه تنها ارتباط آماری میان وزن اولیه و احتمال مرگ را در این گروه نشان می‌دهد.
پژوهشگران برای اطمینان از اینکه نتایج ناشی از سوگیری در داده‌ها نیست، سابقه وزن شرکت‌کنندگان را نیز بررسی کردند. یکی از نگرانی‌ها این بود که برخی افراد با وزن طبیعی، پیش‌تر اضافه‌وزن داشته‌اند و به دلیل بیماری یا افت سلامت وزن از دست داده باشند؛ موضوعی که می‌توانست خطر مرگ آن‌ها را افزایش دهد. با این حال، بررسی‌های انجام‌شده نشان داد این احتمال به‌تنهایی نمی‌تواند ارتباط مشاهده‌شده را توضیح دهد.
یوان ژانگ، پژوهشگر حوزه سالمندی در دانشکده بهداشت عمومی میلمن دانشگاه کلمبیا، می‌گوید تحلیل‌های انجام‌شده نشان می‌دهد منابع اصلی سوگیری بررسی‌شده، مزیت بقای مشاهده‌شده در افراد با وزن بالاتر را توضیح نمی‌دهند.
پدیده‌ای که در آن اضافه‌وزن در برخی بیماران با پیامدهای بهتر همراه می‌شود، در بعضی بیماری‌های دیگر، از جمله بیماری‌های قلبی و کلیوی نیز مشاهده شده و با عنوان «پارادوکس چاقی» شناخته می‌شود. با این حال، این الگو به معنای بی‌خطر بودن چاقی نیست و دلایل آن همچنان محل بررسی است.
در مورد زوال عقل نیز برای روشن‌شدن رابطه وزن و طول عمر، لازم است پژوهش‌های آینده تغییرات وزن، عادات غذایی، میزان دریافت مواد مغذی و وضعیت عضلات را در طول زمان بررسی کنند.
پژوهشگران معتقدند وضعیت وزن در زمان تشخیص زوال عقل ممکن است در کنار سایر شاخص‌های سلامت، اطلاعات مفیدی درباره پیش‌آگهی بیمار ارائه دهد. با این حال، هنوز مشخص نیست چه میزان از این ارتباط به وضعیت تغذیه، تغییرات متابولیک یا عوامل دیگری مربوط می‌شود.
در مجموع، این مطالعه نشان می‌دهد رابطه میان وزن بدن و طول عمر پس از تشخیص زوال عقل پیچیده‌تر از آن است که بتوان صرفاً بر اساس وزن طبیعی یا اضافه‌وزن درباره وضعیت سلامت فرد قضاوت کرد. یافته‌ها بیش از هر چیز بر ضرورت توجه به تغذیه، جلوگیری از کاهش وزن ناخواسته و بررسی وضعیت عمومی سلامت مبتلایان تأکید دارند.
نتایج این پژوهش در مجله علمی The Journal of Alzheimer’s Disease منتشر شده است.
