با افزایش سن، عملکرد سیستم ایمنی بهتدریج کاهش مییابد و بدن در برابر بیماریها آسیبپذیرتر میشود. دانشمندان روش تازهای برای جوانسازی یکی از اجزای اصلی عملکرد ایمنی کشف کردهاند که میتواند در سالهای پایانی عمر به بهبود سلامت کمک کند.
به گزارش خبرگزاری سیناپرس ، تیمی از بنیاد Broad وابسته به MIT و دانشگاه هاروارد بر «تیموس» تمرکز کردند؛ اندامی کوچک جلوی قلب که برای رشد سلولهای T حیاتی است. این سلولهای ایمنی همچون نگهبان عمل میکنند و تهدیدهایی مانند سرطان و عفونتها را شناسایی و با آنها مقابله میکنند.
از اوایل بزرگسالی، تیموس کوچکتر شده و فعالیتش کاهش مییابد و در نتیجه تولید سلولهای T محدود میشود. پژوهشگران در مدلهای موش توانستند بخشی از کبد را بهعنوان جایگزینی برای تیموس به کار بگیرند تا سیگنالهای مولکولیِ محرکِ تولید سلولهای T را ارسال کند.
میرکو فریدریش، عصبشناس MIT میگوید: «با بالا رفتن سن، سیستم ایمنی شروع به ضعیف شدن میکند. ما میخواستیم به این فکر کنیم که چگونه میتوانیم این نوع محافظت ایمنی را برای مدت طولانیتری حفظ کنیم و همین ما را به این ایده رساند که چه کارهایی میتوان برای تقویت ایمنی انجام داد.»
پژوهشگران از کبد موشها برای تحریک تولید سلولهای T استفاده کردند
ابتدا، پژوهشگران سیستم ایمنی موشهای جوان را با موشهای پیر مقایسه کردند تا ۳ پروتئین سیگنالدهندهی کلیدی را که با افزایش سن کاهش مییابند شناسایی کنند: DLL1، FLT3-L و IL-7؛ این پروتئینها عهدهدارِ تبدیل سلولها به سلولهای T و حفظ سلامت آنها هستند.
در گام بعد، یک بستهی درمانی مبتنی بر mRNA تهیه شد؛ mRNA (آرانای پیامرسان) مانند مجموعهای از راهکارها برای تولید پروتئین عمل میکند. این درمان به شکل مکرر به کبد موشهای پیر تزریق شد و اثرات سیگنالدهی موردنظر را ایجاد کرد.
کبد حتی در سنین بالا، تولیدکنندهی پرتوان پروتئین است. افزون بر این، خونی که از معده و رودهها خارج میشود باید از کبد عبور کند و این اندام کمابیش بهراحتی برای چنین درمانهایی در دسترس است؛ موضوعی که آن را به هدفی ایدهآل تبدیل میکند.
در موشهای پیر که چهار هفته درمان mRNA دریافت کردند، افزایش چشمگیری هم در شمار و هم در تنوع سلولهای T مشاهده شد. آنها پاسخ قویتری به واکسنها نشان دادند و توانایی بهتری در مقابله با تومورهای سرطانی داشتند؛ نشانههایی از یک سیستم ایمنی تقویتشده، جوانتر و سالمتر!
فِنگ ژانگ، عصبشناس MITمیگوید: «رویکرد ما بیشتر یک رویکرد مصنوعی است. ما بدن را مهندسی میکنیم تا ترشح عوامل تیموسی را تقلید کند.»
نکته مهم اینست که افزایش تولید سلولهای T که از راه کبد ایجاد شد، موقتی بود. این موضوع خطرِ بیشازحدِ تحریک شدن سیستم ایمنی را کاهش میدهد، وضعیتی که میتواند منجر به التهاب و حملهی بدن به خود شود.
نتایج امیدوارکننده هستند، اما لازمست نشان داده شود این روش جز موشها، در انسانها هم رویکردی عملی و کارآمد است. پژوهشگران میخواهند در آینده مطالعهی خود را با بررسی گونههای جانوری دیگر، پروتئینهای سیگنالدهندهی بیشتر و انواع دیگر سلولهای ایمنی گسترش دهند.
به نقل از فرادید، پیش از این نیز تلاشهایی برای جوانسازی تولید سلولهای T انجام شده بود، از جمله تزریق مستقیم تقویتکنندههای سیستم ایمنی به جریان خون که بیشتر با عوارض جانبی و خطراتی همراه بوده است. این نتایج اولیه نشان میدهد رویکرد مبتنی بر کبد میتواند جایگزینی ایمن و کارآمد باشد.
ژانگ میگوید: «اگر بتوانیم چیزی اساسی مانند سیستم ایمنی را بازسازی کنیم، امیدواریم بتوانیم به افراد کمک کنیم برای مدت طولانیتری از بیماریها در امان بمانند.»
