تلسکوپ فضایی Nancy Grace Roman ناسا تکمیل شد؛ گام بزرگ به‌سوی کشف اسرار کیهان

تلسکوپ فضایی Nancy Grace Roman ناسا، رصدخانه فضایی نسل بعدی این سازمان، سرانجام آماده بهره‌برداری شد. این دستاورد مهم گامی بزرگ در مسیر کشف اسرار عمیق کیهان به شمار می‌رود.

تلسکوپ پیشرفته جدید که به نام «نانسی گریس رومن»، اولین ستاره‌شناس ارشد ناسا نام‌گذاری شده، قرار است به ابزاری حیاتی برای درک ماهیت واقعی جهان تبدیل شود. با قابلیت‌های بی‌نظیر خود، این رصدخانه نسل آینده به ویژه در مطالعه انرژی تاریک و ماده تاریک نقش کلیدی ایفا خواهد کرد.

قابلیت‌های بی‌نظیر تلسکوپ فضایی Nancy Grace Roman

تیم مهندسی در مرکز پروازهای فضایی گادرد ناسا، مونتاژ نهایی اجزای اصلی تلسکوپ فضایی نانسی گریس رومن را در تاریخ ۲۵ نوامبر ۲۰۲۵ تکمیل کردند. در تاریخ ۲۱ آوریل ۲۰۲۶، این تلسکوپ رسماً تکمیل شده و آماده پرتاب برای سپتامبر ۲۰۲۶ اعلام شد که هشت ماه جلوتر از برنامه و با بودجه‌ای کمتر از پیش‌بینی است. آینه اصلی تلسکوپ رومن ۲٫۴ متر (۷٫۹ فوت) عرض دارد، مشابه هابل، اما توانایی ثبت تصاویری را داراست که وسعت آسمان را ۱۰۰ برابر بزرگتر از هابل پوشش می‌دهند.

جرد آیزاکمن، مدیر ناسا، اظهار داشت که قابلیت‌های پیمایشی تلسکوپ رومن ۱۰۰۰ برابر سریع‌تر از هابل است و می‌تواند ۲۰۰ برابر بیشتر از آسمان را در یک تصویر واحد نقشه‌برداری کند. او افزود: «آنچه هابل در ۲۰۰۰ سال پردازش می‌کرد، رومن می‌تواند در یک سال انجام دهد؛ تصاویری که ثبت می‌کند آنقدر بزرگ خواهند بود که هیچ صفحه‌نمایشی برای نمایش کامل آن‌ها وجود ندارد.» پیش‌بینی می‌شود این تلسکوپ سالانه ۵۰۰ ترابایت داده جمع‌آوری کند، در حالی که هابل طی حدود ۳۵ سال خدمت خود ۴۰۰ ترابایت داده به دست آورده است. تلسکوپ Nancy Grace Roman به طور خاص برای ثبت تصاویر از کیهان در نور مرئی و نزدیک به فروسرخ تنظیم شده است. ابزار میدان دید گسترده (Wide Field Instrument) آن دارای یک دوربین تصویربرداری ۳۰۰ مگاپیکسلی مرئی-نزدیک فروسرخ و طیف‌سنج بدون شکاف است.

بیشتر بخوانید

گامی بزرگ در کشف اسرار کیهان تاریک و سیارات فراخورشیدی

تلسکوپ Nancy Grace Roman قادر خواهد بود هزاران ابرنواختر را رصد کند که برخی از آن‌ها دورتر از هر ابرنواختری هستند که تاکنون دیده‌ایم، و بدین ترتیب تاریخچه انبساط جهان را از طریق ستاره‌های در حال انفجار دنبال خواهد کرد. این تلسکوپ همچنین به دانشمندان کمک می‌کند تا یکی از بزرگترین اسرار کیهان، یعنی جزئیات ماده تاریک و انرژی تاریک را کشف کنند. این دو ماده به طور جمعی ۹۵ درصد جهان را تشکیل می‌دهند اما تاکنون با قطعیت شناسایی نشده‌اند.

به لطف میدان دید گسترده، رومن قادر خواهد بود به سرعت از تعداد زیادی کهکشان تصویربرداری کرده و نماهای سه‌بعدی دقیقی از کیهان تولید کند. این تلسکوپ می‌تواند دینامیک کهکشان‌ها و انبساط جهان را ردیابی کند که دو روش اصلی برای بررسی ماده و انرژی تاریک هستند. ژولی مک‌انری، دانشمند ارشد پروژه رومن، بیان کرد که مطالعه نحوه انبساط جهان در طول زمان، کلید گشایش ماهیت بنیادی ماده تاریک، انرژی تاریک و بافت خود کیهان است. علاوه بر این، ابزار تاج‌نگار (Coronagraph) تلسکوپ می‌تواند درخشندگی ستاره‌های دوردست را مسدود کرده و به مأموریت کمک کند تا سیارات فراخورشیدی را به طور مستقیم تصویربرداری کند. این تاج‌نگار می‌تواند سیاراتی را ۱۰۰ میلیون بار کم‌نورتر از ستاره‌هایشان شناسایی کند که ۱۰۰ تا ۱۰۰۰ برابر بهتر از تاج‌نگارهای فضایی موجود است.

مراحل پایانی پیش از پرتاب به فضا

اکنون که تلسکوپ Nancy Grace Roman تکمیل شده است، مرحله بعدی سفر آن به زودی آغاز خواهد شد. این شامل حمل‌ونقل به محل پرتاب، مرکز فضایی کندی ناسا در فلوریدا، و انجام آزمایش‌های نهایی مرتبط با پرتاب است. آزمایش‌های پیش‌پرتاب متعددی بر روی رومن انجام شده، از جمله قرار گرفتن در معرض صداهای شدید، لرزش‌های شدید، گرمای شدید و سرمای شدید تا اطمینان حاصل شود که تلسکوپ می‌تواند از پس سختی‌های پرتاب و محیط خشن فضا برآید.

ناسا موشک SpaceX Falcon Heavy را برای حمل این تلسکوپ به فضا انتخاب کرده است. موشک Falcon Heavy با ارتفاع ۷۰ متری (۲۳۰ فوت) تاکنون ۱۱ پرتاب موفقیت‌آمیز داشته است. پس از جدایی از موشک، رومن به نقطه لاگرانژ ۲ (L2) می‌رود؛ یک نقطه پایدار در حدود یک میلیون مایل دورتر از زمین که به کاوشگرها اجازه می‌دهد از گرمای خورشید محافظت شده و در عین حال ارتباط آسان با مرکز کنترل مأموریت داشته باشند.