برچسب: تیتر ۱

  • سرمایه‌گذاری OpenAIدر خاورمیانه؛ حمایت راهبردی یا چالش‌ اقتصادی؟

    OpenAI در نظر دارد بزودی سرمایه‌گذاری 50 میلیارد دلاری در امارات کلید بزند؛ این حجم سرمایه‌گذاری، ارزش‌گذاری OpenAI را بین 750 تا 830 میلیارد دلار افزایش خواهد داد.

    به گزارش خبرگزاری سیناپرس به نقل از بلومبرگ، کم‌تر از یک ماه بعد از به پایان رسیدن سرمایه‌گذاری 40 میلیارد دلاری شرکت OpenAI در شرکت SoftBank، این شرکت فناورانه به دنبال سرمایه‌گذاری بیشتری است و تصمیم دارد این بار به سراغ خاورمیانه برود.

    سم آلتمن، مدیرعامل این شرکت در دیدار اخیر خود از امارات، از تمایل به سرمایه‌گذاری چشمگیر در این منطقه خبر داده است. امید می‌رود به زودی دور جدید سرمایه‌گذاری چند هزار میلیارد دلاری را که قریب 50 میلیارد یا بیشتر برآورد شده، اجرایی شود که رکورد تازه‌ای از سرمایه‌گذاری خصوصی به شمار می‌رود. این حجم سرمایه‌گذاری، ارزش‌گذاری OpenAI را بین 750 تا 830 میلیارد دلار افزایش خواهد داد.

    انتظار می‌رود این دور سرمایه‌گذاری تا اواخر سه ماهه نخست سال 2026 اتفاق بیفتد. این شرکت برای این منظور، مذاکراتی را نیز با آمازون انجام داده است.

    این اولین باری نیست که OpenAI برای سرمایه‌گذاری، خاورمیانه را انتخاب می‌کند. شرکت سرمایه‌گذاری فناوری MGX در ابوظبی پیش‌تر یکی از مقاصد سرمایه‌گذاری این شرکت آمریکایی بوده است که این سرمایه‌گذاری در فرایند ساخت یک مرکز داده بزرگ در امارات صورت گرفت.

    فوریه سال گذشته، OpenAI سرمایه‌گذاری 40 میلیارد دلاری خود را در شرکت SoftBank نهایی کرد و تاسیسات نهایی دسامبر 2025 انجام شد که تا آن زمان، بزرگ‌ترین دور سرمایه‌گذاری خصوصی محسوب می‌شد. این شرکت در اکتبر گذشته با فروش سهام قریب 6.6 میلیارد دلار کسب درآمد داشت.

    هرچند این شرکت یکی از پیشگامان عرصه هوش‌مصنوعی محسوب می‌شود، اما هنوز سودآور نیست و برای سوددهی بیشتر دست و پامی‌زند. همچنین این شرکت با افزایش رقابت به واسطه Gemini گوگل و سایر شرکت‌های فعال در هوش مصنوعی با پیشرفت فناوری و چت‌بات‌ها مواجه شده است.

    OpenAI برای اینکه بتوانند در این حوزه در صدر باقی بمانند، قصد دارد دوباره تجارت جدیدی را راه‌اندازی کند؛ ازاین‌رو، این شرکت در حال ارائه تبلیغات در ChatGPT خود به تبلیغ‌کنندگان است تا بتواند از این راه کسب درآمدی داشته باشد؛ این همان چیزی است که آلتمن تا سال‌ها در مقابلش مقاومت می‌کرد.

    این شرکت با رقابت شدید از سوی Gemini و آنتروپیک به عنوان یک شرکت منفعت‌طلب دولتی روبروست که توسط محققان سابق OpenAI تاسیس شده و در یک دهه پیش رو، حدود 1.4 هزار میلیارد دلار را جزء الزامات سرمایه‌گذاری خود قرار داده است.

    آلتمن در ماه دسامبر، «کد قرمز» را به شرکت خود صادر کرد که درواقع، زنگ خطر کاهش اشتراک، افزایش هزینه‌های سرمایه‌گذاری و رقابت شدید بود که نشان می‌دهد تغییر در این رویکرد الزامی است.

    اگرچه در أواخر سال 2025، پس از آنکه برخی کارمندان OpenAI اجازه فروش سهام به سرمایه‌گذاران را دادند، ارزش آن به 500 میلیارد دلار رسید اما این شرکت هنوز هم متضرر است و امید نمی‌رود نقدینگی آن تا سال 2030 مثبت شود. طبق برآوردها، تنها 5 درصد از کاربران ChatGPT هزینه خدمات پرداخت می‌کنند و به نظر می‌رسد، این شرکت هیچ استراتژی جایگزینی برای این امر در اختیار ندارد.

    توسعه زیرساخت، به آنچه OpenAI در صدد ارائه آن است، کمک می‌کند و در این میان نوآوری می‌تواند بسیاری از کارها را هوشمندانه پیش ببرد و پذیرش این نوآوری نیز به استفاده از آن کمک می‌کند. درآمد حاصل از این فناوری‌ها و نوآوری‌ها می‌تواند جهش بعدی را در این شرکت تأمین کند. درآمد OpenAI در سال 2025 قریب 20 میلیارد دلار به درآمد سال گذشته آن اضافه کرد.

    مایکروسافت مالک 27 درصد از سهام OpenAI به عنوان بخشی از شراکت آن است که از طریق آن، خدمات انحصاری ابری را فراهم می‌کند.

    مترجم: ندا اظهری

  • فناوری؛ رمز مقابله با کم آبی

    یک عضو هیئت علمی دانشگاه شهید بهشتی بر ضرورت توجه به فناوری‌های روز دنیا در حوزه آب تاکید کرد و گفت: بازچرخانی آب، فناوری‌های کاهش مصرف آب و فناوری‌های ژنتیک در صنعت کشاورزی از اهمیت زیادی برخوردارند. باید بذرهای اصلاح‌شده و مقاوم به خشکسالی و سرمای شدید در ایران تولید کنیم؛ فناوری‌های پیچیده‌ای که در ایران کمتر مورد توجه قرار گرفته‌اند.

    دکتر علی مریدی، مدیر گروه مهندسی آب، فاضلاب و محیط زیست دانشگاه شهید عباسپور با اشاره به وضعیت کنونی منابع آبی کشور به خبرنگار خبرگزاری سیناپرس گفت: در مواجهه با بحران‌ها باید به این نکته توجه کنیم که بحران آب در ایران ماندگار است و نباید تصور کنیم امسال یا سال آینده کاهش پیدا می‌کند. تاثیر تغییرات اقلیمی در ایران پایدار شده است بنابراین باید برای سازگاری با این شرایط برنامه‌ریزی بلندمدت داشته باشیم.

    وی با تاکید براهمیت مدیریت مصرف آب افزود: مدیریت آب یکی از حوزه‌های مهم است که باید جدی گرفته شود. امروز در سه حوزه آب شهری، کشاورزی و صنعت نیاز فوری به مدیریت مصرف داریم. در این میان بخش کشاورزی بزرگ‌ترین مصرف‌کننده آب کشور تلقی می‌شود. حدود ۸۵ تا ۸۷ درصد آب کشور در بخش کشاورزی مصرف می‌شود.

    وی عنوان کرد: امروز در کلان‌شهرهایی مانند تهران، مشهد، اصفهان و تبریز با مشکلات جدی مصرف آب روبه‌رو هستیم. این مشکل را می توانیم با بهره‌گیری از فناوری‌های نوین برطرف کرد. یکی از این فناوری‌ها بایوچار است که نقش مهمی در کاهش مصرف آب کشاورزی برعهده دارد؛ این کود زیستی در صورت استفاده همراه خاک می‌تواند بنابر به نوع خاک، مصرف آب را ۳۰ تا ۵۰ درصد کاهش دهد.

    مریدی ضرورت توجه به فناوری‌های روز دنیا در حوزه آب را یادآور شد و گفت: بازچرخانی آب، فناوری‌های کاهش مصرف و فناوری‌های ژنتیک در کشاورزی اهمیت زیادی دارند. باید بذرهای اصلاح‌شده و مقاوم به خشکسالی و سرمای شدید تولید کنیم؛ حوزه‌های پیچیده‌ای که در ایران کمتر مورد توجه قرار گرفته‌اند.

    وی همچنین به اهمیت مدیریت آب در صنعت نیز اشاره کرد و گفت: همچنین صنایع آب‌بر نیز باید به سمت استفاده از فناوری بازچرخانی آب حرکت کنند. در ایران باید هم مصرف آب را کاهش دهیم و هم فاضلاب تولیدی را به‌گونه‌ای تصفیه کنیم که بتوان از آن دوباره در کشاورزی یا صنایع غیرغذایی استفاده کرد. اکنون فناوری و دانش این کار در کشور وجود دارد، فقط نیازمند عزم و مدیریت جدی هستیم.

    به گفته وی، در حال حاضر در ایران بحران آب نداریم بلکه بحران مدیریت آب داریم. مسئولان تنها زمانی که با بحران روبه‌رو می‌شوند یاد این موضوع میفتند، در حالی که باید برای کاهش مصرف و مدیریت منابع، برنامه بلندمدت داشت.

    مدیر گروه مهندسی آب، فاضلاب و محیط زیست دانشگاه شهید عباسپور در پایان یادآورشد: دولت برای بهره‌گیری از این فناوری‌ها می‌تواند ارتباط میان دانشگاه و صنعت را تقویت کند. اگرچنانچه طرحی مشترک بین صنعت و دانشگاه به صورت آزمایشی و موفق اجرا شود، سایر صنایع نیز برای انجام کارهای مشترک تمایل پیدا خواهند کرد. دولت باید نقش تسهیلگر داشته باشد و مراقبت کند طرح‌ها شکست نخورند زیرا شکست یک طرح باعث می‌شود در آینده اجرای آن طرح تقریبا ناممکن شود و صنعت هم برای سرمایه‌گذاری و انتقال فناوری رغبت نشان ندهد.

    خبرنگار: فرزانه صدقی

  • تحلیل گزارش جدید سازمان ملل متحد؛ جهان دچار ورشکستگی آبی شده است

    چند روز پیش سازمان ملل متحد به طور رسمی اعلام کرد که جهان وارد دوران ورشکستگی آبی شده است و  گزارش‌ها نشان می‌دهد ما فراتر از توان هیدرولوژیکی خود زندگی می‌کنیم و باید روی بازیابی بلندمدت تمرکز کنیم.

    به گزارش خبرگزاری سیناپرس، طی سال‌های اخیر مردم در سراسر جهان اثرات تغییرات اقلیمی، تخریب زمین، جنگل‌زدایی، آلودگی و استفاده بیش از حد از آب را احساس کرده‌اند. این بحران‌ها در نهایت، همه مناطق کره زمین را درگیر کرده و  طبق گزارش سازمان ملل متحد که اخیرا منتشر شد، اکثر مناطق بیش از حد مجاز خود از منابع آب رودخانه‌ها و ذوب برف و آب‌های زیر زمینی استفاده می‌کنند و پس‌انداز  خود را در حوزه آب‌های زیرزمینی و سایر مخازن خالی کرده‌اند و به این ترتیب دوران «ورشکستگی جهانی آب» آغاز  شده است .

    کاوه مدنی، مدیر موسسه آب، محیط زیست و سلامت دانشگاه سازمان ملل، در این رابطه می‌گوید: این گزارش حقیقتی ناخوشایند را بیان می‌کند؛ بسیاری از مناطق فراتر از توان هیدرولوژیکی خود زندگی می‌کنند و بسیاری از سیستم‌های حیاتی آب در  حال حاضر ورشکسته شده‌اند .

    او استدلال می‌کند و یک تعریف علمی رسمی برای ورشکستگی آب پیشنهاد می‌دهد که در تضاد با عبارت «بحران آب» است؛ اصطلاحی که برای رویدادهای ناگهانی و کوتاه‌مدت مناسب‌تر است.

    مدنی در مقاله‌ای که در ۱۹ ژانویه در مجله  مدیریت منابع آب منتشر شد، عنوان کرد: واقعیت تلخ بسیاری از سیستم‌های آب در سراسر جهان این است که آنها هم با ورشکستگی و هم با برگشت‌ناپذیری مواجه هستند. ورشکستگی آب به وضعیتی اشاره دارد که در آن یک جامعه انسانی برای مدت طولانی فراتر از منابع هیدرولوژیکی خود هزینه کرده است، به طوری که دیگر نمی‌تواند بدون وارد کردن آسیب‌های غیرقابل قبول یا برگشت‌ناپذیر به طبیعت، نیازهای مربوط به خود را برآورده کند.

    طبق گزارش سازمان ملل، چهار میلیارد نفر حداقل یک ماه در سال با کمبود شدید آب مواجه هستند و تقریبا ۷۵ درصد از جمعیت جهان در کشورهای ناامن از نظر آب یا در کشورهای با ناامنی شدید آب زندگی می‌کنند.

    این تحقیق چندین نقطه بحرانی را برجسته می‌کند. در خاورمیانه و شمال آفریقا، تنش آبی بالا و آسیب‌پذیری اقلیمی با اقتصادهای سیاسی پیچیده تلاقی دارند. تهران، اخیرا  به طرز خطرناکی  به کمبود آب نزدیک شده است و این شرایط کمابیش در بسیاری از سایر کلان شهرهای دنیا نیز دیده می‌شود.

    به باور کارشناسان، آب نقش مهمی در اقتصاد کشورها دارد زیرا برای مردم اشتغال‌زایی کرده و اگر آنها شغل خود را از دست بدهند، کشور دچار مشکلاتی جدی خواهد شد. در این میان مناطق بسیاری از مناطق مانند آسیای جنوبی به دلیل کشاورزی وابسته به آب‌های زیرزمینی و شهرنشینی با کاهش مزمن سفره‌های آب زیرزمینی مواجه است. این کمبودها بر کشاورزی و در نتیجه، بر عرضه جهانی غذا تاثیر می‌گذارند.  میلیون‌ها کشاورز در تلاشند با استفاده از منابع آبی رو به کاهش آلوده یا در حال ناپدید شدن، غذای بیشتری تولید کنند. به عنوان مثال، ورشکستگی آب در هند یا پاکستان به معنای تاثیر بر صادرات برنج به بسیاری از نقاط جهان نیز هست.

    جنوب غربی آمریکا منطقه دیگری با مشکلات قابل توجه آب است. محققانی که در یک مطالعه در سال ۲۰۱۷ شرکت داشتند، تخمین زدند که جریان آب رودخانه کلرادو در قرن بیست و یکم در مقایسه با میانگین جریان در قرن گذشته حدود ۲۰ درصد کاهش یافته است. این امر باعث ایجاد درگیری بین ایالت‌های غربی بر سر نحوه مدیریت کاهش ذخایر آب رودخانه شده است.

    ملیسا اسکنلان ، مدیر مرکز سیاست آب در دانشگاه ویسکانسین در این رابطه می‌گوید: گستره جهانی این گزارش در نشان دادن الگوهای تکراری مفید است. این فقط نیمکره جنوبی  یا خاورمیانه نیست که دچار بحران آبی شده است بلکه موضوع اصلی و بحران بزرگ‌تر به نحوه برخورد ما با آب در سراسر جهان ارتباط دارد.

    این گزارش خواستار اقدام جهانی برای مقابله با مسئله مدیریت آب است، در حالی که دستور کار فعلی بر آب آشامیدنی، بهداشت و بهبود بهره‌وری متمرکز است. یافته‌های سازمان ملل نشان می‌دهد که این اقدامات دیگر کافی نیستند. در مقابل، جهان باید رسما به وضعیت ورشکستگی آب رسیدگی کرده و مسائل مربوط به آب را در مذاکرات مربوط به آب و هوا، تنوع زیستی و توسعه مالی و همچنین در فرآیندهای بین المللی مطرح کند.

    کارشناسان این حوزه معتقدند که دولت‌ها همچنین باید با تغییر کشاورزی از طریق تغییر در کشت محصولات و اصلاحات آبیاری و ایجاد سیستم‌های بهتر نظارت بر آب، از آسیب بیشتر جلوگیری کنند.

    ریچارد آلن ، دانشمند اقلیم‌شناس دانشگاه ریدینگ انگلستان نیز در این رابطه می‌گوید: این فراخوان برای اقدام به درستی بر بهبود بلندمدت (نه بر مقابله با بحران آب ناشی خشکسالی مقطعی و کوتاه مدت) متمرکز است.

    در پایان باید تاکید کرد که مدیریت ورشکستگی آب نیازمند صداقت، شجاعت و اراده سیاسی است. ما نمی‌توانیم یخچال‌های طبیعی ناپدید شده را بازسازی کنیم یا سفره‌های آب زیرزمینیِ به‌شدت خالی شده را دوباره پر کنیم، اما می‌توانیم از ضررهای بیشتر جلوگیری و نهادها را برای بقا در محدوده‌های جدید هیدرولوژیکی از نو طراحی کنیم.

    ترجمه: فاطمه کردی

  • سلول‌های بنیادی چگونه بیماری‌ها را درمان می‌کنند؟ سلول‌های بنیادی؛ امید نوین درمان بیماری‌ها

    اساس سلول درمانی بر پایه سلول‌های بنیادی قرار دارد و سلول‌های بنیادی در سال‌های اخیر نقشی مهم و کاربردی در حوزه پزشکی برعهده‌گرفته و بسیاری از بیماری‌های صعب‌العلاج با کمک جادوی سلول‌های بنیادی، درمان می‌شوند.

    به گزارش خبرگزاری سیناپرس، امروزه عمدتا از سلول‌های بنیادی برای ترمیم و بازسازی سلول‌های آسیب‌دیده، سلول‌های بیمار و از بین رفته استفاده می‌شود اما بنا بر پیش‌بینی‌ها در آینده نه‌چندان دور، کاربرد آن به خلق و ایجاد سلول‌های جدید و ساخت عضو موردنیاز گسترش پیدا خواهد کرد. کارشناسان معتقدند که درمان با سلول‌های بنیادی نقش مهمی را در کاهش بیماری‌های مختلف انسانی بازی خواهد کرد.

    به‌طورکلی سلول‌های بنیادی از بند ناف یا مغز استخوان انسان مشتق می‌شوند. آن‌ها همچنین سلول‌های پایه و اساسی بدن ما نامیده شده و می‌توانند تبدیل به هر نوع سلول بافتی در بدن یک فرد بالغ شوند. درمان با سلول‌های بنیادی بر اساس این اصل است که سلول‌های بنیادی خود را به محل آسیب رسانده و تغییر شکل می‌دهند تا سلول‌های جدید بافتی را ایجاد کنند که می‌توانند جایگزین بافت آسیب‌دیده بیمار شود. آن‌ها این ظرفیت را دارند که تقریبا به‌طور نامحدود تکثیر و تجدید شوند و علاوه بر این می‌توانند سلول‌های عصبی بالغ، سلول‌های ماهیچه‌ای و سلول‌های خونی را تشکیل دهند. در این روش درمانی، سلول‌های بنیادین از بدن خارج شده و در شرایط مصنوعی (که به عنوان القای سلول‌های بنیادی نیز خوانده می‌شود) نگه داشته شده و به کمک روش‌های مختلف سلول درمانی به همان سلول‌هایی که برای بهبود بخش خاصی از بدن موردنیاز هستند، تبدیل می‌شوند.

    به‌طورکلی می‌توان دو نوع درمان را در سلول درمانی به کار بست:

    درمان سلول‌های بنیادی اتولوگ (Autologous stem cell therapy) : در این روش از سلول‌های بنیادی بدن خود بیمار (سلول‌های بنیادی فرد بالغ) که از خون، مغز استخوان و غیره به دست می‌آیند، استفاده می‌شود. البته در سال‌های اخیر با ایجاد بانک‌های سلول بنیادین از نوزادان تازه متولدشده، نیازی به استخراج سلول بنیادی از فرد بالغ وجود نداشته و سلول‌های بنیادین خود فرد که در هنگام تولد استخراج‌شده و در بانک‌های مخصوصی به‌صورت منجمد نگهداری می‌شوند، برای درمان به کار رفته و به این ترتیب شانس موفقیت روش درمانی؛ افزایش قابل توجهی پیدا می‌کند.

    درمان با سلول‌های بنیادی آلوژنیک(Allogenic stem cell therapy) : در این روش درمانی از سلول‌های بنیادی اهدایی استفاده می‌کند. نقطه ضعف این روش درمانی این است که در تعدادی از موارد ممکن است این سلول‌های بنیادی اهدا شده، از سوی بدن فرد بیمار رد شوند. این روش درمانی سلول‌های بنیادی هنوز در بسیاری از کشورهای جهان قانونی نشده است.

    سلول درمانی چگونه انجام می‌شود؟

    به‌طورکلی مراحل مختلف این روش درمانی را می‌توان به سه بخش تقسیم کرد که در برخی موارد ممکن است پزشک، داروی محرک سلول‌های بنیادی را برای بهبود روند پیوند، تجویز کند.

    نمونه برداری از مغز استخوان یا سلول بنیادی مشتق از بند ناف: در این فرآیند نمونه‌ای از استخوان ناحیه لگن یا ران فرد بیمار گرفته می‌شود. این عمل حدود 20 تا 30 دقیقه طول می‌کشد. اگر فرد بیمار دارای نمونه استخراج‌شده سلول بنیادی از بند ناف در بانک‌های ویژه نگهداری این سلول‌ها باشد، نیازی به انجام این عمل نبوده و تنها از این سلول‌ها استفاده خواهد شد.

    پردازش آزمایشگاهی: بلافاصله پس از پایان مرحله نمونه‌گیری، سلول‌های استخراج‌شده برای آنالیز و پردازش به آزمایشگاه ارسال می‌شود. در این مرحله، ابتدا سلول‌های بنیادی از خون و پلاسما جدا می‌شوند. سپس تعداد سلول‌های بنیادی موجود شمرده شده و قدرت و انرژی آن‌ها بررسی می‌شود.

    کاشت و القا سلول‌های بنیادی استخراج‌شده: در این مرحله پزشک، سلول‌های بنیادی برداشت شده را به بدن بیمار وارد می‌کند. دوز اول intrathecal  نامیده شده و مستقیما به ناحیه آسیب‌دیده یا مایع مغزی نخاعی تزریق می‌شود. ممکن است در برخی موارد این سلول‌ها مستقیما به‌صورت تزریق داخل پوست وارد بدن بیمار شود. بعد از گذشت چند هفته، دور دوم سلول‌های بنیادی برداشت شده به بیمار ارائه می‌شود. در بیشتر موارد و بسته به شدت بیماری، معمولا بیمار در طی 8 هفته تا 1 سال بهبود می‌یابد.

    چه کسانی می‌توانند از این روش درمانی استفاده کنند؟

    سلول‌های بنیادی تاکنون روی طیف وسیعی از بیماری‌ها به‌صورت تجربی به کار رفته و در برخی از اختلالات ازجمله انواع خاصی از سرطان، اختلالات عصبی مانند بیماری پارکینسون و ALS (Lou Gehrig’s disease) و صدمات و آسیب‌های نخاعی مورد استفاده قرار گرفته است.

    معایب و خطرات احتمالی سلول درمانی

    به نظر نمی‌رسد که استفاده از روش درمانی مبتنی بر سلول‌های بنیادی مضرات زیادی داشته باشند. ممکن است بیمار بعد از انجام عمل استخراج سلول‌ها دچار ناراحتی شود. گرفتن نمونه برای پیوند شامل برداشت سلول از مغز استخوان باسن یا ران است. این عمل می‌تواند دردناک باشد و بیمار ممکن است بعد از طی چند روز حالت تهوع، سردرد و درد در پاها را تجربه کند.

    این روش درمانی جدید در حال حاضر و طی سال‌های گذشته به‌طور گسترده‌ای مورد استفاده قرار می‌گیرد. یکی از اصلی‌ترین گروه‌های بیمارانی که از مزایای سلول درمانی بهره می‌برند، بیماران دچار آسیب‌دیدگی نخاعی یا اختلالات عصبی هستند. آسیب نخاعی معمولا در اثر ضربات ناگهانی و آسیب‌زا به ستون فقرات ایجاد می‌شود که براثر آن مهره‌ها را شکسته و یا از جای خود خارج می‌شود.

    این نوع آسیب‌ها معمولا لحظه‌ای هستند و از لحظه‌ای که استخوان دچار شکستگی شده یا مهره‌ها در ستون فقرات‌های جا به جا می‌شوند، شروع می‌شود. میزان آسیب‌دیدگی بر اساس شدت سانحه و جا به جایی مهره‌ها متفاوت است، برخی از بیماران به‌طور جزئی دچار ضایعه شده یا کاملا فلج می‌شوند. سلول درمانی برای آسیب‌های نخاعی نیز امکان‌پذیر بوده است و به بیماران کاملا فلج فرصتی برای بازیابی مجدد تحرک می‌دهد.

    مترجم: احسان محمدحسینی

  • 2026؛ نقطه عطفی در پیشرفت‌های علمی و فناوری جهان

    رشد شمار دانشمندان حوزه هوش مصنوعی، ماموریت اکتشاف ماه‌های کره زمین و مریخ و حفاری عظیم کف اقیانوس در میان مجموعه پیشرفت‌هایی است که پژوهش‌ها را در سال 2026 شکل می‌دهند.

    به گزارش خبرگزاری سیناپرس به نقل از nature، هرساله با آغاز سال نوی میلادی، پیش‌بینی‌هایی پیرامون اتفاقات علمی که قرار است در آن سال رقم بخورد، منتشر می‌شود. امسال هم از این امر مستثنی نیست. در این گزارش به برخی از این پیش‌بینی‌ها اشاره می کنیم.

    هوش مصنوعی در علم

    بررسی‌ها نشان می‌دهد که هوش مصنوعی در سالی که گذشت با پیشرفت چشمگیری روبرو بود که گمانه‌زنی‌ها حکایت از تداوم این روند رو به رشد دارد. «عامل‌های هوش مصنوعی که چند مدل زبانی بزرگ (LLM) را برای انجام  فرایندهای پیچیده و چندمرحله‌ای ادغام می‌کنند، به طور گسترده‌تری مورد استفاده قرار خواهند گرفت به گونه‌ای که برخی از آنها با نظارت انسانی کمی همراه هستند.

    سال 2026 ممکن است با نخستین پیشرفت‌های علمی مهم حاصل از هوش مصنوعی همراه باشد، اما به نظر می‌رسد استفاده بیشتر از این فناوری می‌تواند منجر به بروز نقص‌های جدی در برخی سیستم‌ها شود. محققان پیش ازاین خطاهایی را گزارش کرده‌اند که عامل‌های هوش مصنوعی مستعد آن هستند مانند حذف داده‌ها.

    در سال 2026 قرار است مفاهیم و رویکردهایی فراتر از LLMها ارائه شوند که بر طراحی مدل‌های هوش مصنوعی در مقیاس کوچک‌تر متمرکز خواهد بود. این سیستم‌های تولیدکننده متن نیستند بلکه پردازشگر نمایش‌های ریاضی اطلاعات محسوب می‌شوند.

    شتاب در ویرایش ژنی

    در سالی که تازه شروع شده، راه‌اندازی دو آزمایش بالینی برای توسعه ژن‌درمانی‌های شخصی‌سازی شده به منظور درمان کودکان مبتلا به اختلالات ژنتیکی نادر اتفاق خواهد افتاد. این درمان، پیش‌تر باعث درمان پسربچه‌ای مبتلا به یک اختلال متابولیک نادر شد که با درمان CRIPSR متناسب با اصلاح جهش خاص بیماری‌زا، گسترش می‌یابد.

    تیم پزشکانی که این کودک را درمان کرده بود، قصد دارد تاییدیه اجرای یک آزمایش بالینی را از سازمان غذا و داروی آمریکا اخذ کرده و به واسطه آن، درمان ویرایش ژنی را در سایر کودکان مبتلا به اختلالات متابولیک نادر مورد استفاده قرار دهند. این شرایط ناشی از تغییراتی است که در 7 ژن بدن کودکان رخ می‌دهد و با این نوع ویرایش ژنی قابل درمان است. امید می‌رود امسال آزمایش مشابهی برای درمان اختلالات ژنتیکی سیستم ایمنی انجام شود.

    آزمایش خونی برای تشخیص 50 نوع سرطان

    انتظار می‌رود انگلیسی‌ها که پیش‌تر یک آزمایش خون را برای شناسایی حدود 50 نوع سرطان پیش از بروز علائم ابداع کرده بودند، وارد فاز بالینی شوند. در این تست، تکه‌های DNA آزاد شده توسط سلول‌های سرطانی در خون غربالگری می‌شوند و به این ترتیب، نوع بافت یا اندامی که سیگنال از آن دریافت می‌شود، شناسایی می‌شود.

    این آزمایش روی بیش از 140 هزار شرکت‌کننده مورد بررسی قرار گرفته و در صورت امیدوارکننده بودن نتایج، مقامات بهداشتی انگلیس قصد دارند این ابزار را در اختیار بیمارستان‌ها قرار دهند.

    ترافیک سنگین در ماه

    کره ماه امسال آبستن ماموریت‌های متعددی است. «آرتمیس2» ناسا قرار است چهار فضانورد را برای پرواز به دور ماه با فضاپیمای «اوریون» اعزام کند. این پرواز 10 روزه، نخستین ماموریت دارای سرنشین به کره ماه از دهه 1970 خواهد بود که به آماده‌سازی برای ماموریت‌های بعدی برای فرود روی ماه کمک خواهد کرد.

    چین در حال آماده‌سازی برای پرتاب کاوشگر بعدی خود یعنی «چانگ ای-7» در ماه آگوست خواهد بود. این ماموریت از یک فضاپیمای جهنده با قابلیت‌های جذب شوک استفاده خواهد کرد. هدف آن، رسیدن به نزدیکی قطب جنوب است؛ منطقه‌ای پوشیده از سنگ و دهانه که فرود روی آن منطقه چالش‌برانگیز است.

    در سال 2023، فضاپیمای «چاندرایان-3» هند، اولین فضاپیمایی بود که با موفقیت در نزدیکی قطب جنوب در کره ماه فرود آمد. اگر این کاوشگر فرود موفقی داشته باشد، «چانگ ای-7» به دنبال یخ آب خواهد بود و به بررسی زلزله‌های ایجاد شده روی کره ماه می‌پردازد.

    مأموریت‌های اکتشافی در قمرهای مریخ

    محققان همچنان در سال جدید هم چشم از مریخ برنمی‌دارند به طوری که ژاپن قصد دارد ماموریت اکتشاف قمرهای مریخ (MMX) خود را برای بازدید از دو قمر سیاره سرخ، فوبوس و دیموس، آغاز کند. این فضاپیما نمونه‌هایی از سطح فوبوس جمع‌آوری کرده و آنها را در سال 2031 به زمین باز می‌گرداند که تاکنون سابقه نداشته است.

    آژانس فضایی اروپا در نظر دارد ماهواره شکارچی سیاره خود را با عنوان PLATO تا پایان سال آینده پرتاب کند. این ماهواره که مجهز به 26 دوربین بوده و بیش از 200 هزار ستاره درخشان را رصد خواهد کرد و نیز سیارات دوقلوی زمین را با دمایی شناسایی می‌کند که امکان تشکیل آب مایع را فراهم می‌کند.

    نخستین ماموریت خورشیدی هند، ماهواره Aditya-L1 است که خورشید را در طول حداکثر فعالیت خورشیدی، اوج یک چرخه فعالیت تقریبا 11 ساله، با بالاترین میزان لکه‌های خورشیدی، شعله‌ها و طوفان‌های خورشیدی رصد خواهد کرد. این ماهواره از سال گذشته در مدار هاله قرار داشته که امکان مشاهده مداوم خورشید را در فاصله حدود 1.5 میلیون کیلومتری از زمین فراهم می‌کند.

    داده‌های به دست آمده از سوی این ماهواره به محققان کمک می‌کند تا تصویر بهتری از سطح خورشید در حداکثر فعالیت خورشیدی بسازند.

    سیستم‌های حفاری جدید

    در سال جدید انتظار می‌رود کشتی حفاری اقیانوس چین موسوم به «منگ شیانگ»، اولین سفر علمی خود را آغاز کند. این کشتی برای حفاری تا عمق 11 کیلومتری از پوسته اقیانوسی به سمت گوشته زمین و جمع‌آوری نمونه طراحی شده است. این کار به محققان کمک می‌کند در مورد چگونگی شکل‌گیری کف اقیانوس و عوامل محرک فعالیت تکتونیکی، اطلاعات کسب کنند.

    فیزیکدانان قرار است امسال برخورددهنده بزرگ هاردونی (LHC) در آزمایشگاه فیزیک ذرات اروپا واقع در «سرن» در حوالی ژنو سوئیس به‌روزرسانی شود. LHC آخرین ذرات خود را به مدت سه سال برخورد خواهد داد و سپس خاموش می‌شود تا دستگاهی به شدت بسیار بالا، معروف به LHC با درخشندگی بالا، نصب شود که در سال 2030 شروع به کار خواهد کرد.

    از سوی دیگر، محققان آزمایشگاه شتاب‌دهنده ملی فِرمی در ایلینوی، امیدوارند بتوانند ساخت آشکارساز Mu2e را در ماه آوریل به پایان برسانند. این آزمایش بررسی خواهد کرد که آیا این آشکارساز یک ذره زیراتمی مرموز با عمر کوتاه می‌تواند بدون تشکیل ذرات اضافی به الکترون تبدیل شود یا خیر. پس از اتمام ساخت و ساز، تیم این آزمایشگاه باید زمانی را برای تنظیم آهنرباها صرف کند. انتظار می‌رود جمع‌آوری داده‌ها در سال 2027 آغاز شود.

    مترجم: ندا اظهری

  • تحول در پایش سلامت؛ تولید منسوجاتی هوشمند با الکترودهای ضد حساسیت

    پژوهشگران کشور موفق به طراحی و تولید نیم‌تنه و کمربند هوشمند پایش ضربان قلب با الکترودهای پارچه‌ای و ضدحساسیت شدند که با دقت بیش از ۹۵ درصد، قابلیت استفاده طولانی‌مدت و حتی در حین ورزش و تعریق را برای کاربر فراهم می‌کند.

    مهسا پیدانی، نماینده یک تیم تحقیقاتی در گفت‌وگو با خبرنگار خبرگزاری سیناپرس گفت: این تیم در زمینه منسوجات هوشمند کار می‌کند. کار اصلی‌مان نیز طراحی و تولید حسگرهای پوشیدنی است؛ این حسگرها کاملا می‌توانند با لباس ادغام شوند، به گونه‌ای که راحتی پوشش و حرکت حفظ شود، هوشمند عمل کنند و در برابر شستشو نیز آسیب نبینند.

    وی با معرفی یکی از محصولات کلیدی این تیم اظهارکرد: یکی از محصولات تولیدی این تیم، نیم‌تنه‌ای است که برای پایش ضربان قلب استفاده می‌شود. این محصول، ضربان قلب را به صورت مداوم و آنلاین اندازه‌گیری می‌کند. مهمترین ویژگی‌اش نیز این است که هیچ حساسیتی روی پوست ایجاد نمی‌کند، زیرا الکترودهای آن کاملا از جنس پارچه و آنتی‌باکتریال هستند. به همین دلیل افراد می‌توانند برای مدت طولانی و بدون هیچ مشکل پوستی از آن استفاده کنند.

    این پژوهشگر در پاسخ به سوالی درباره نمونه‌های مشابه داخلی و خارجی توضیح داد: نمونه ایرانی هم در این حوزه وجود دارد، اما الکترودهایی که این تیم طراحی کرده‌ کاملا خاص و متفاوت است؛ دقت این محصول بیش از ۹۵ درصد است.

    به گفته وی، در مرحله نخست، این محصول برای ورزشکاران طراحی شده و می‌تواند سرعت متوسط، کالری مصرفی، شاخص استرس (HRV) و نرخ ضربان قلب (HR) را به صورت آنلاین پایش کند. در مراحل بعدی، بیماران و افرادی که نیاز به پایش مداوم ضربان قلب دارند نیز می‌توانند از این نیم‌تنه یا کمربند ضربان قلب این مجموعه استفاده کنند.

    پیدانی درباره مزیت رقابتی  این محصول نسبت به نمونه‌های خارجی گفت: یک، نمونه‌های خارجی قیمت بسیار بالایی دارند که دسترسی همه را محدود می‌کند. دوم، الکترودهای آنها معمولا از جنس سیلیکون است که باید مرطوب شود و به پوست بچسبد. این مساله می‌تواند باعث ناراحتی، ایجاد حساسیت و اذیت شدن در هنگام تعریق شود اما این  محصول به صورت «خشک» هم قابل استفاده است، نیازی به مرطوب کردن ندارد و با تعریق کاربر، دقت اندازه‌گیری آن حتی بالاتر نیز می‌رود.  پارچه آن نیز نفوذپذیری دارد و چسبندگی آزاردهنده ایجاد نمی‌کند. قیمت این محصول تقریبا یک‌سوم نمونه‌های خارجی مشابه است.

    وی در معرفی محصول دوم تیم گفت: محصول دیگر «جلیقه EMS» (تحریک الکتریکی عضلانی) است. این تکنولوژی به چربی‌سوزی سریع‌تر و کمک به عضله‌سازی می‌پردازد.

    وی با بیان اینکه این جلیقه بازطراحی شده است، گفت: اغلب در محصولات عرضه شده در بازار، اتصالات و سیم‌ها سخت بوده و بیرون از لباس هستند که در حین ورزش باعث آزار می‌شوند. این تیم از مدارهای منعطف داخل لباس استفاده کرده است که هم قابل شستشو و ضد آب هستند و هم انعطاف‌پذیری بسیار خوبی دارند.

    وی تاکید کرد: هیچ سیمی در این جلیقه دیده نمی‌شود و همه مدارها درون بافت لباس کار شده‌اند. فقط الکترودها قابل جداسازی هستند زیرا ممکن است پس از مدتی نیاز به تعویض داشته باشند.

    خبرنگار: میترا سعیدی کیا

  • وقتی اقتصاد می‌لرزد، سلامت روان جامعه فرو می‌ریزد

    هنگامی که شرایط اقتصادی به ناآرامی‌هایی مانند شورش‌های خیابانی و اعتراضات خشن منجر می‌شود، اثرات روانی بر جمعیت گسترده شده و شامل ترومای جمعی، احساس بی‌قدرتی و اختلالات بلندمدت می‌شود. در این شرایط لازم است که بیشتر مراقب سلامت روانی نوجوانان و افراد آسیب پذیر باشیم.

    به گزارش خبرنگار خبرگزاری سیناپرس، نتایج مطالعات متعددی نشان می‌دهند که تورم بالا و شرایط نامناسب اقتصادی مانند بیکاری، کاهش درآمد، بدهی، ناامنی غذایی و افزایش قیمت‌ها به طور مستقیم بر سلامت روان افراد تاثیر گذاشته و می‌توانند زمینه‌ساز ناآرامی‌های اجتماعی شوند.

    این اثرات اغلب از طریق استرس مزمن عمل می‌کنند که سیستم ایمنی را تضعیف کرده و خطر افسردگی و اضطراب را افزایش می‌دهد. به عنوان مثال، در یک بررسی انجام شده در سال ۲۰۲۵ که بر روی جمعیت عمومی ایالات متحده تمرکز داشت، مشخص شد بحران‌های اقتصادی با افزایش مرگ‌ومیر ناشی از خودکشی (به ویژه در مردان میان‌سال)، رفتارهای خودآسیب‌رسان، افسردگی، اضطراب و اختلالات مرتبط با تروما ارتباطی مستقیم دارد. این اثرات از طریق مکانیسم‌هایی مانند از دست دادن شغل و ناامنی مسکن تشدید می‌شوند و گروه‌های آسیب‌پذیر مانند جوانان، افراد کم‌درآمد و کسانی با سابقه مشکلات روانی را بیشتر تحت تاثیر قرار می‌دهند.

    همچنین، نتایج یک مطالعه در سال ۲۰۲۵ به روی نسل z در اروپای شرقی نشان می‌دهد که تورم بالا بیش از ۹۰ درصد دانشجویان را تحت تاثیر قرار داد و پس از این گروه، زنان جوان بیشترین آسیب را از تورم دریافت کرده‌اند که شاهد شیوع بالاتر افسردگی متوسط تا شدید (۷۷ درصد جامعه نمونه) در این گروه جمعیتی هستیم.

    مطالعه دیگری که در سال ۲۰۲۴ در آمریکای لاتین روی مردم کشورهای کلمبیا و شیلی انجام گرفت، نشان داد که سختی اقتصادی با افزایش اعتراضات ارتباط مستقیمی داشته و  قیمت‌های بالا محرک اصلی اعتراضات بوده و  اغلب منجر به شورش‌های خیابانی شده است.

    گزارشی در سال ۲۰۲۳ از عفو بین‌الملل که روی کشورهای مختلفی مانند سریلانکا و سیرالئون تمرکز داشت، بیان می‌کند که افزایش قیمت‌ها (به دلیل همه‌گیری کووید-۱۹، جنگ‌ها و تغییرات آب‌وهوایی) بیش از ۲۰۰ میلیون نفر را به سمت ناامنی غذایی سوق داده و اعتراضات گسترده‌ای را برانگیخته است. این اعتراضات اغلب با سرکوب همراه بوده و چرخه‌ای از خشونت ایجاد می‌کند.

    مطالعه‌ای در سال ۲۰۲۱ که صندوق بین‌المللی پول داده‌های کشورهای مختلفی از جمله کشورهای خاورمیانه را بررسی کرد نیز تاکید می‌کند که تورم مواد غذایی و سوخت، همراه با نابرابری، پیش‌بینی‌کننده اصلی ناآرامی‌های اجتماعی مانند اعتراضات و شورش‌هاست. طبق گزارش‌ها، در این شرایط احساس ناامنی روانی را افزایش داده و اعتراضات را به عنوان آخرین چاره افراد نا امید از تغییر شرایط تبدیل کرده است.

    از سوی دیگر نتایج یک بررسی سیستماتیک در سال ۲۰۲۰ که روی جوامع تحت تاثیر انقلاب‌ها و اعتراضات در خاورمیانه و شمال آفریقا (مانند مصر و تونس) تمرکز داشت، نشان داد که شیوع اختلال استرس پس از سانحه در مناطق تحت تاثیر نا آرامی‌های اجتماعی از ۴ درصد تا ۴۱ درصد متغیر است، در حالی که افسردگی عمده پس از اعتراضات بزرگ تا ۳۳ درصد افزایش می‌یابد. این اثرات در انقلاب‌ها حتی بالاتر است و با شیوع اختلال استرس پس از سانحه تا ۴۱ درصد همراه است.

     مطالعه دیگری در سال ۲۰۲۴ بر روی شورش‌های اجتماعی در هند، افسردگی را به عنوان شایع‌ترین نتیجه این ناآرامی‌ها (۴۹ درصد) شناسایی کرد و این عارضه با اضطراب (۱۵ درصد)، اختلال مصرف الکل (۱۲ درصد) همراه بود.

    در سال ۲۰۲۳، تحقیقاتی روی معترضان در کشورهای مختلف نشان داد که آسیب اخلاقی ناشی از خشونت با افزایش افسردگی، اضطراب و اختلال استرس پس از سانحه همراه است. این موضوع به ویژه در فعالان سیاسی بیشتر دیده شده و به طور قطع ناآرامی سیاسی بار روانی سنگینی بر افراد جامعه تحمیل می‌کند.

    همچنین، در سال ۲۰۲۰، گزارش شد که اعتراضات می‌تواند به دلیل مواجهه مستقیم با خشونت یا اختلال در زندگی اجتماعی، سلامت روان مردم یک جامعه را تحت تاثیر قرار دهد و متاسفانه طبق گزارش وزارت بهداشت، یک نفر از هر چهار نفر در کشور ایران از اختلال روانی رنج می‌برد که این آمار تقریبا دو برابر میانگین جهانی است  و به طور قطع شیوع اختلالات روانی با افزایش فقر مرتبط است.

    تحلیل این مطالعات نشان‌دهنده یک چرخه متوالی است: تورم بالا و سختی اقتصادی ابتدا استرس مزمن، افسردگی و اضطراب را افزایش می‌دهند که این نارضایتی می‌تواند به اعتراضات و ناآرامی‌های اجتماعی منجر شود. سپس، ناآرامی‌های خشونت‌آمیز اختلال استرس پس از سانحه، افسردگی مزمن و آسیب‌های اخلاقی را تشدید می‌کنند که این امر می‌تواند چرخه اقتصادی-اجتماعی را بدتر کند، زیرا افراد آسیب‌دیده کمتر قادر به کار و مشارکت اجتماعی هستند. در این میان گروه‌های آسیب‌پذیر مانند زنان، جوانان و اقلیت‌ها بیشتر تحت تاثیر قرار می‌گیرند که این امر نابرابری را تشدید می‌کند.

    متاسفانه نتایج مطالعات مختلف در جوامع متعددی نشان می دهد بحران اقتصادی و تبعات تورم بالا، تحریم‌ها و کاهش ارزش پول ملی نه تنها سلامت روان را مختل کرده بلکه به اعتراضات گسترده منجر شده و در این میان همان‌طور که در بحران‌های گذشته مانند رکود بزرگ ۲۰۰۸ در ایالات متحده مشاهده شده است، اتخاذ سیاست‌های حمایتی از سوی دولت‌ها مانند برنامه‌های حفاظت اجتماعی و دسترسی به خدمات سلامت روان می‌توانند این چرخه را بشکنند. با این حال، بسیاری از مطالعات بر نیاز به تحقیقات طولی بیشتر تاکید دارند تا روابط علی را دقیق‌تر بررسی کنند.

    در شرایط بحران اجتماعی چگونه از سلامت روان خود محافظت کنیم؟

    باید توجه داشت زمانی که یک جامعه به مرز نا‌آرامی و التهاب کشیده می‌شود، بخش قابل توجهی از مردم دچار مشکلات متعدد و آسیب‌های روانی هستند. در این شرایط انجام اقدامات حمایتی از خود و اطرافیان می‌تواند کمک زیادی به حفظ سلامت روان کرده و کمک کند با کمترین میزان آسیب روحی از شرایط نامناسب اجتماعی عبور کرد.

    مهمترین اقداماتی که در این شرایط توصیه می شود عبارتند از:

     ۱. پذیرش احساسات و خودمراقبتی روزانه

    احساس ترس، خشم، ناامیدی یا اضطراب در چنین شرایطی کاملا طبیعی است. سرکوب این احساسات فشار روانی را بیشتر می‌کند. کارشناسان توصیه می‌کنند در این شرایط:

    • احساسات خود را بپذیرید و برای خود نام‌گذاری کنید (مثلا با خود بگوییدمن نگران آینده‌ام هستم).
    • روتین روزانه ساده بسازید: خواب کافی (حداقل ۷-۸ ساعت)، تغذیه سالم با غذاهای در دسترس، نوشیدن آب زیاد و فعالیت بدنی حتی پیاده‌روی کوتاه.
    • تمرین تکنیک‌های آرام‌سازی مانند تنفس عمیق (۴ ثانیه دم، ۴ ثانیه نگه‌داشتن، ۴ ثانیه بازدم) یا مدیتیشن کوتاه روزانه را امتحان کنید.

     ۲. محدود کردن مواجهه با اخبار منفی و شایعات

    در زمان ناآرامی و بحران اقتصادی، مواجهه دائمی با اخبار ناخوشایند می‌تواند اضطراب را تشدید کند. به همین دلیل توصیه می‌شود:

    • اخبار را فقط از منابع معتبر و در زمان‌های مشخص (مثلا یک بار در روز) دنبال کنید.
    • از انتشار تصاویر دلخراش یا شایعات پرهیز کنید، زیرا این کار آرامش فردی و جمعی را حفظ می‌کند
    • سعی کنید برای ساعاتی در طول روز به فعالیت‌های آرامش‌بخش مانند خواندن کتاب، گوش دادن به موسیقی یا باغبانی بپردازید.

     ۳. تقویت ارتباطات اجتماعی و حمایت متقابل

    انزوا یکی از بزرگ‌ترین عوامل تشدید افسردگی در بحران‌هاست. در این شرایط می توانید:

    • با خانواده، دوستان یا همسایگان ارتباط منظم حفظ کنید و اطمینان داشته باشید حتی صحبت تلفنی یا دیدار کوتاه می‌تواند احساس حمایت ایجاد کند.
    • در خانواده، نگرانی‌ها را با هم در میان بگذارید، اما از سکوت کامل پرهیز کنید تا بار روانی تقسیم شود.

    ۴. در صورت نیاز از متخصص کمک بگیرید

    اگر علائم شدید مانند افسردگی مداوم، افکار خودکشی یا ناتوانی در انجام کارهای روزانه شما یا اطرافیانتان ظاهر شد توصیه می شود:

    – به مراکز خدمات جامع سلامت روان و اجتماعی  مراجعه کنید.

    – از خطوط مشاوره تلفنی مانند صدای مشاور (۱۴۸۰) یا خدمات آنلاین وزارت بهداشت  استفاده کنید.

    – بسیاری از روانشناسان تاکید دارند که صحبت با مشاور متخصص می‌تواند چرخه منفی را بشکند.

    در خاتمه توجه داشته باشید این راهکارها نه تنها فردی، بلکه جمعی هستند و می‌توانند به تاب‌آوری جامعه کمک کنند. سازمان بهداشت جهانی تاکید دارد که در بحران‌های اجتماعی، حمایت اجتماعی و برنامه‌های حفاظتی بسیار کلیدی هستند، اما در سطح فردی، این اقدامات می‌توانند تفاوت بزرگی ایجاد کنند. اگر شرایط اجازه دهد، مشارکت در فعالیت‌های مدنی نیز می‌تواند حس امید و همبستگی را افزایش دهد. در هر حال این روزها بیشتر مراقب سلامت روان خود و اطرافیانتان باشید و به یاد داشته باشید سلامت روان سرمایه‌ای است که حتی در سخت‌ترین شرایط می‌توان آن را حفظ کرد.

    گزارش: دکتر احسان محمدحسینی

  • ایران‌شناسی؛ مزیت راهبردی ایران در دیپلماسی علمی و فرهنگی

    مدیرکل توسعه همکاری‌های علمی سازمان فرهنگ و ارتباطات اسلامی با اشاره به جایگاه ایران‌شناسی در تعاملات فرهنگی و علمی بین‌المللی، بر ضرورت روزآمدسازی این مطالعات و تقویت دیپلماسی علمی برای مقابله با روایت‌های نادرست از ایران تاکید کرد.

    محمدعلی ربانی، مدیرکل توسعه همکاری‌های علمی سازمان فرهنگ و ارتباطات اسلامی با تاکید بر ضرورت روزآمدسازی مطالعات ایران‌شناسی در دانشگاه‌ها و مراکز علمی خارج از کشور به خبرنگار خبرگزاری سیناپرس گفت: مطالعات ایران طی یک قرن اخیر یکی از مهم‌ترین مزیت‌های تعاملات فرهنگی و علمی ایران در عرصه بین‌المللی بوده است.

    وی با اشاره به علاقه و انگیزه پژوهشگران خارجی برای مطالعه ایران افزود: متاسفانه در دهه‌های اخیر به دلیل ضعف ارتباطات دانشگاهی میان ظرفیت‌های داخلی و خارجی_به‌ویژه در حوزه ایران‌شناسی_ این مطالعات در برخی موارد به سمت رویکردهای یک‌جانبه باستانی و تاریخی و حتی منفی سوق پیدا کرده است.

    ربانی بهره‌گیری از ظرفیت مطالعات ایران را یکی از مهم‌ترین مزیت‌های تعاملات فرهنگی با جامعه نخبگانی جهان دانست و تصریح کرد: عظمت تمدن و فرهنگ ایرانی ظرفیتی است که می‌تواند زمینه‌ساز تعاملات موثر علمی و فرهنگی باشد و نهادهای علمی کشور باید بیش از گذشته از این مزیت استفاده کنند.

    مدیرکل توسعه همکاری‌های علمی سازمان فرهنگ و ارتباطات اسلامی، دانشگاه علم و فرهنگ را یکی از کانون‌های بالقوه در این مسیر برشمرد و گفت: این دانشگاه با تمرکز بر ایران معاصر و بهره‌گیری از ظرفیت‌های موجود در حوزه‌هایی مانند گردشگری و صنایع فرهنگی، می‌تواند تبدیل به مرکزی برای شکل‌گیری تعاملات علمی و آموزشی میان داخل و خارج از کشور تبدیل شود.

    وی در ادامه با اشاره به نقش دیپلماسی علمی و دانشگاهی در تصویرسازی از ایران در عرصه بین‌المللی اظهار کرد: امروز رسانه‌ها نقش اصلی را در روایتگری ایفا می‌کنند و این روایت‌ها غالبا تحت تاثیر ملاحظات و جهت‌گیری‌های سیاسی شکل می‌گیرند. در چنین شرایطی، فعال شدن ظرفیت‌های علمی و فرهنگی می‌تواند روایت‌ها و قرائت‌های درست‌تری از ایران به جهان ارائه دهد.

    ربانی با تاکید بر اهمیت دیپلماسی عمومی افزود: بخش قابل توجهی از منازعات امروز، جنگ‌های شناختی و نبرد روایت‌هاست و کشورهایی که بتوانند در این عرصه پیش‌دستی کنند، در مراحل بعدی نیز دست بالا را خواهند داشت. متاسفانه در مورد ایران نیز شاهد روایت‌سازی‌های جعلی در سطح بین‌المللی هستیم.

    وی خاطرنشان کرد: این وظیفه نهادهای علمی و فرهنگی است که با تکیه بر ظرفیت علم و فرهنگ، در این جنگ شناختی نقش‌آفرینی کرده و روایت‌های صحیح و واقع‌بینانه‌ای از ایران در عرصه بین‌المللی ارائه دهند.

    خبرنگار: مهگل غفاری

  • تولید آینه‌های دکوراتیو با روش ابداعی؛ تجربه‌ای خلاقانه از دل هنر و صنعت

    مدیر یک موسسه فرهنگی‌ـ‌هنری وابسته به پارک ملی علوم و فناوری‌های نرم و صنایع فرهنگی از تولید آینه‌های دکوراتیو با یک روش ابداعی خبر داد؛ محصولاتی که علاوه بر نوآوری در فرآیند ساخت، توانسته‌اند راه خود را به بازارهای بین‌المللی باز کنند.

    عطیه فرجی، مدیر موسسه گروه فرهنگی‌ـ‌هنری «عطف» و دانش‌آموخته کارشناسی ارشد نقاشی از دانشگاه علم و فرهنگ، از فعالیت تخصصی و نوآورانه خود در حوزه تولید آینه‌های دکوراتیو و کاربردی خبر داد و با اشاره به سابقه فعالیت خود در این حوزه به خبرنگار خبرگزاری سیناپرس گفت: حدود سه تا چهار سال است که به‌صورت تخصصی در زمینه تولید آینه فعالیت می‌کنم. این کار حاصل آزمون و خطاهای شخصی من بوده و به یک روش ابداعی اختصاصی رسیده‌ام که در حال حاضر به‌صورت حرفه‌ای در مجموعه عطف اجرا می‌شود.

    وی با بیان اینکه محور اصلی فعالیت این مجموعه تولید آینه‌های دکوراتیو است، افزود: در این مجموعه انواع مختلف آینه‌های دکوراتیو را طراحی و تولید می‌کنیم و تاکنون محصولاتمان به‌صورت موردی به کشورهایی مانند آمریکا، کانادا و انگلستان صادر شده است. برخی از محصولات، به‌ویژه آینه‌های گلدانی، بازخورد بسیار مثبتی از مخاطبان خارجی دریافت کرده‌اند.

    وی تنوع محصول و نوآوری در کاربرد را از مهم‌ترین وجوه تمایز این مجموعه دانست و گفت: در حال حاضر از آینه، اکسسوری‌های مختلفی تولید می‌کنیم؛ از جمله سینی‌های آینه‌ای و در آینده نزدیک نیز تولید آینه‌های رومیزی و جاشمعی‌های آینه‌ای را در برنامه کاریمان داریم. تمرکز من به‌صورت تخصصی روی توسعه کاربردهای جدید آینه است.

    فرجی با اشاره به دغدغه همیشگی خود در زمینه کیفیت تولید، درباره روش کار خود توضیح داد: در گذشته، به‌ویژه پیش از دوران صفویه، روشی به نام آینه آنتیک وجود داشت که از پشت آینه جیوه‌برداری می‌شد، اما روش ما کاملا معکوس است و در یک فرآیند هفت‌مرحله‌ای، شیشه را به آینه تبدیل می‌کنیم به همین دلیل از شیشه شش میلی‌متری استفاده می‌کنیم تا ظرافت و کیفیت تراش بالاتری داشته باشیم؛ در حالی که آینه‌های موجود در بازار معمولا دو یا چهار میلی‌متری هستند.

    مدیر موسسه گروه فرهنگی‌ـ‌هنری عطف افزود: در این روش امکان استفاده از ضخامت‌ها و قطرهای متنوع وجود دارد که این موضوع کاربرد آینه را در صنایع مختلف، به‌ویژه صنعت ساختمان، افزایش می‌دهد. برای مثال در فضاهایی که نیاز به شیشه سکوریت با ضخامت خاص وجود دارد، می‌توان آینه را متناسب با نیاز پروژه تولید کرد؛ قابلیتی که در روش‌های سنتی وجود ندارد.

    وی با اشاره به تفاوت آینه‌های نقره‌ای و ضدآب گفت: از آنجا که خودمان آینه را تولید می‌کنیم، امکان ساخت آینه‌های ضدآب را نیز داریم. این آینه‌ها در مناطق شرجی دچار زنگ‌زدگی و زنگار نمی‌شوند؛ از نظر بصری، آینه‌های ضدآب کمی دودی هستند که برای بسیاری از مخاطبان جلوه‌ای شیک دارد، در حالی که آینه‌های نقره‌ای کاملا سفید، شفاف و حتی درخشنده‌تر از آینه‌های متداول بازار هستند.

    وی بیشترین کاربرد این محصولات را در صنعت ساختمان دانست و گفت: این آینه‌ها در فضاهایی مانند لابی هتل‌ها، رستوران‌ها و ساختمان‌های عمومی کاربرد دارند و حتی می‌توانند جایگزین سرامیک در فضاهایی مانند سرویس‌های بهداشتی و آشپزخانه شوند. همچنین در آینه‌کاری سقف و دیوار نیز می‌توان از این محصولات به‌عنوان یک راهکار نوآورانه استفاده کرد.

    فرجی با تاکید بر رویکرد مستمر خود در ارتقای کیفیت محصولات افزود: در فرآیند تولید همواره سعی می‌کنم محصول با کیفیت ارائه دهم. به عنوان مثال اخیرا متریال پشت کار را تغییر داده‌ام و به‌جای MDF که نسبت به رطوبت حساس و دارای مواد شیمیایی است، از چوب روسی پلای‌وود استفاده می‌کنم که سبک‌تر، بادوام‌تر و اصیل‌تر است.

    وی در پایان با اشاره به نقش پارک ملی علوم و فناوری‌های نرم و صنایع فرهنگی در توسعه این محصول گفت: این پارک پتانسیل بالایی برای کمک به توسعه صادرات این محصولات دارد. از زمانی که این محصولات معرفی کردم، بازخوردهای گسترده‌ای از کشورهای مختلف دریافت کردم و حتی از کشورهای عربی درخواست همکاری داشته‌ام. با این حال، برای ورود حرفه‌ای به صادرات انبوه، نیاز به حمایت، تسهیل‌گری، فضای کارگاهی و همراهی در مسیر ثبت شرکت خلاق دارم که امیدوارم پارک بتواند در این مسیر نقش موثری ایفا کند.

    خبرنگار: فرزانه صدقی

  • رئیس بسیج علمی کشور: نخبگان توان حل مسائل جامعه را دارند، باید به آن‌ها میدان داد

    رئیس بسیج علمی، پژوهشی و فناوری کشور با تاکید بر نقش محوری نخبگان در حل مسائل جامعه گفت: اگر بستر نقش‌آفرینی نخبگان فراهم شود، آن‌ها توان علمی لازم برای پاسخگویی به نیازهای کشور را دارند.

    دکتر روح‌الله رضوی‌نژاد، رئیس بسیج علمی، پژوهشی و فناوری کشور و رئیس دانشگاه جامع انقلاب اسلامی در حاشیه بازدید از چهارمین نمایشگاه دستاوردهای شرکت‌های خلاق و دانش‌بنیان با محور هوش مصنوعی، این رویداد را نمادی از نقش‌آفرینی نخبگان و صاحبان ایده در زیست‌بوم علم و فناوری کشور دانست و با اشاره به ماهیت نمایشگاه به خبرنگار خبرگزاری سیناپرس گفت: در این نمایشگاه، مجموعه‌هایی حضور دارند که بر پایه ایده شکل گرفته‌اند؛ برخی از آن‌ها به بلوغ رسیده و به شرکت تبدیل شده‌اند و برخی دیگر در قالب هسته‌های فناور و شرکت‌های رشدی فعالیت می‌کنند. این مسیر نشان می‌دهد که ایده‌های علمی و فناورانه چگونه می‌توانند هم آینده اقتصادی خود صاحبان ایده را تامین کنند و هم به حل مسائل جامعه کمک کنند.

    وی با اشاره به تفاهم‌نامه این سازمان با پارک ملی علوم و فناوری‌های نرم و صنایع فرهنگی افزود: در سازمان بسیج علمی، نقش بسیج‌کنندگی زیست‌بوم علم و فناوری را دنبال می‌کنیم. هر مجموعه‌ای که در این زیست‌بوم بر اساس هدف‌گذاری مشخص حرکت کند، می‌تواند با هم‌افزایی، زمینه نقش‌آفرینی مردم و به‌ویژه نخبگان و جوانان را فراهم کند.

    رضوی‌نژاد با تاکید بر ضرورت کاهش دغدغه‌های صاحبان ایده تصریح کرد: هدف اصلی ما این است که شرایطی فراهم شود تا فرد یا تیم صاحب ایده، با کمترین دغدغه، ایده خود را توسعه دهد و به حل مسئله بپردازد. وظیفه اصلی ما فراهم‌سازی بستر نقش‌آفرینی است؛ اگر این بستر مهیا شود، نخبگان توان علمی لازم برای حل مسائل کشور را دارند.

    وی درباره نحوه ارتباط نخبگان با سازمان بسیج علمی گفت: سازمان بسیج علمی در همه استان‌های کشور فعال است و نخبگان می‌توانند از طریق این مراکز استانی یا از طریق وب‌سایت بسیج علمی با ما ارتباط برقرار کنند. همچنین ابزارهای متنوعی برای حمایت از ایده تا محصول نهایی و تجاری‌سازی طراحی شده است.

    رئیس بسیج علمی، پژوهشی و فناوری کشور با اشاره به سازوکارهای تجاری‌سازی افزود: در حوزه تجاری‌سازی، مجموعه‌هایی مانند «پیشگامان هاب» فعال هستند که هسته‌های رشدی را پس از رسیدن به سطحی از بلوغ، در مسیر تجاری‌سازی و ورود به بازار همراهی می‌کنند.

    رضوی‌نژاد در ارزیابی فعالیت‌های پارک ملی علوم و فناوری‌های نرم و صنایع فرهنگی اظهار کرد: این پارک اقدامات خوبی انجام داده و می‌تواند در ایجاد اشتغال و حتی توسعه صادرات نقش‌آفرین باشد. در حوزه صنایع خلاق و فناوری‌های نرم، با وجود ظرفیت‌های تمدنی و فرهنگی بالا، هنوز به اندازه فناوری‌های سخت کار نشده است، در حالی که ظرفیت‌های این حوزه حتی بیش از فناوری‌های سخت است.

    وی در پایان خاطرنشان کرد: اگر فرایندهای حمایتی که در حوزه فناوری سخت تجربه شده، با تمرکز بر نخبگان در حوزه فناوری‌های نرم و صنایع خلاق نیز دنبال شود، می‌توان در بازه زمانی کوتاه‌تری به نتایج درخشان و اثرگذار دست یافت.