دانشمندان نگران تأثیر هوش مصنوعی بر تفکر عمیق هستند، زیرا نتایج یک مطالعه جدید نشانههای اولیه تأثیر این فناوری بر یادگیری را آشکار کرده است. این مطالعه نشان داد که استفاده از هوش مصنوعی نمرات تکالیف خانگی را افزایش میدهد، اما نمرات امتحانات را تا ۲۰ درصد کاهش میدهد و عصبشناسان نگران هستند که واگذاری فزاینده تفکر عمیق به هوش مصنوعی، توسعه اتصالات عصبی در مغز را مختل کند.
به گزارش سیناپرس، با گسترش استفاده از هوش مصنوعی در مدارس و دانشگاهها، نگرانیها درباره تأثیر آن بر یادگیری و در نهایت بر مغزهای جوان افزایش یافته است. پروفسور جیمز ویکرز (James Vickers)، متخصص عصبشناس، در این رابطه تأکید کرد: «هوش مصنوعی میتواند ابزاری عالی باشد و در صورت استفاده درست، تفکر انتقادی را تحریک کند.» با این حال، وی به مطالعهای اخیری در چین اشاره کرد که مشکلات واگذاری کارهای ذهنی دشوار به هوش مصنوعی را برجسته میسازد. این مطالعه که امسال منتشر شد و بیش از ۲۶ هزار دانشآموز پایههای هفتم تا دوازدهم را بررسی کرد، تأثیر هوش مصنوعی مولد را بر بهرهوری تکالیف و یادگیری سنجید. نتایج نشان داد استفاده از هوش مصنوعی نمرات تکالیف را ۱۸ درصد بالا برد و زمان تکمیل را ۳۰ درصد بهبود بخشید، اما نمرات امتحانات ماهانه را ظرف شش ماه ۲۰ درصد کاهش داد.
به گفته محققان، یادگیری و تفکر عمیق ساختار فیزیکی مغز را تغییر میدهند و اتصالات جدیدی میان نورونها ایجاد میکنند. این پدیده انعطافپذیری مغز نام دارد که توانایی مغز برای بازآرایی و تقویت شبکههای عصبی بر اثر تجربه و یادگیری محسوب می شود.
دکتر مت کیرکالدی (Matt Kirkcaldie)، مدرس ارشد عصبشناسی دانشگاه تاسمانی در این رابطه توضیح داد: «وزن مغز از تولد تا بزرگسالی تقریباً چهار برابر میشود، بدون آنکه نورون جدیدی به آن افزوده شود؛ همه این تغییرات فیزیکی ناشی از یادگیری است.» با گذشت زمان، تفکر انتقادی، یادگیری و سایر فعالیتهای شناختی شبکههای عصبی نیرومندی میسازند که پایه ذخیره شناختی را تشکیل میدهند و توانایی مغز برای مقاومت در برابر آسیبهایی مانند سکته، ضربه مغزی، بیماری اماس یا حتی زوال عقل را بیشتر می کنند. پروفسور ویکرز افزود که ذخیره شناختی از دوران کودکی از طریق آموزش مدرسه و سپس تحصیلات عالی شکل میگیرد.
نگرانی اصلی محققان حوزه مغز و اعصاب این است که هوش مصنوعی ممکن است توسعه مهارتهای تفکر انتقادی را مختل کند. دکتر کیرکالدی گفت: «ممکن است دانشآموزان متن تولیدشده توسط هوش مصنوعی را بخوانند و بفهمند، اما هرگز سختی کار کردن روی ایدهها و جای دادن آنها در تصویر کلی را تجربه نکردهاند.» پروفسور ویکرز نیز نسبت به پیامدهای بلندمدت این امر هشدار داد و نظریه داد که اگر این اتصالات ایجاد نشوند، در مواجهه با بیماریهایی مانند زوال عقل، احتمال ابتلای زودتر افزایش مییابد.
این موضوع از آن جهت دارای اهمیت است که متاسفانه دانشآموزانی که از هوش مصنوعی استفاده نمیکنند، استثنا هستند. گزارشی اخیر از کمیسیون ایمنی الکترونیکی استرالیا نشان داد ۷۸ درصد کودکان این کشور از دستیار هوش مصنوعی استفاده کردهاند؛ ۹۱ درصد برای یادگیری یا ترجمه، ۷۰ درصد برای نوشتن یا ویرایش و ۶۸ درصد برای سرگرمی از این فناوری بهره می برند.
پروفسور ویکرز معتقد است هوش مصنوعی ممکن است نحوه تدریس و ارزیابی یادگیری را دگرگون کند و میتوان موتورهای هوش مصنوعی را طوری تطبیق داد که تفکر انتقادی را تشویق کنند نه اینکه جایگزین آن شوند. بازنگری در آموزش نباید صرفاً به معنای ارزیابی دانشآموزان از طریق امتحان باشد، بلکه سیستم آموزشی باید اطمینان حاصل کند که آنان میتوانند آموختهها را در موقعیتهای مختلف به کار گیرند، همانگونه که دانشجویان پزشکی با سناریوهای بالینی آزموده میشوند.
مترجم: فاطمه کردی
