دموکراسی قرن بیستویکم: ایرلند چگونه برای ریاست خود بر اتحادیه اروپا، با مردم مشورت کرد
نگارش از Egle Markeviciute, EU Tech Loop with Euronews
تاریخ انتشار •به روز شده در
هر شش ماه یک بار یکی از کشورهای عضو اتحادیه اروپا ریاست شورای اتحادیه اروپا را بر عهده میگیرد و مذاکرات درباره مهمترین پروندههای سیاستگذاری اروپایی را هدایت میکند.
اگرچه از دولتها خواسته میشود با شهروندان خود (مثلا درباره اینکه ریاست شورا را چگونه پیش ببرند و روی کدام پروندهها تمرکز کنند) مشورت عمومی شود اما هر کشور به شیوه متفاوتی با افکار عمومی وارد گفتوگو میشود.
بیشتر کشورها عمدتا به مشورتهای محدود و هدفمند با بخشهای صنعتی، دانشگاهی و سازمانهای غیردولتی محلی همچنین گفتوگوی میاننهادی تکیه میکنند. اما رویکرد ایرلند در مشارکت دادن افکار عمومی، الگویی بسیار شفاف، دموکراتیک و فراگیر بود که به همه ذینفعان فرصت معناداری برای مشارکت داد.
این تجربه همچنین این تصور رایج را به چالش کشید که یک کشور عضو فقط در محدودهای بسیار تنگ میتواند دیدگاه ملی خود را در دستور کار دوران ریاستش بازتاب دهد.
طراحی مشورت عمومی
مشورت عمومی ایرلند ۵ نوامبر ۲۰۲۵ یعنی هشت ماه پیش از آغاز ریاست ایرلند آغاز شد و پنج هفته و سه روز ادامه داشت؛ البته تا چند روز پس از پایان مهلت نیز ارسالهای دیرهنگام پذیرش شد.
این مشورت به طور عمومی در طیف گستردهای از بسترهای دولتی و غیردولتی از جمله وبسایتهای دولتی و اطلاعیههای خبری اعلام شد.
از پاسخدهندگان ابتدا چهار سوال کلی درباره پیشینهشان پرسیده شد و سپس پنج سوال ساده پیش روی آنها قرار گرفت که باید پاسخشان را در ۵۰۰ واژه یا کمتر مینوشتند:
- سوال ۱: ایرلند باید چه موضوعات کلان و محوری را به عنوان اولویتهای ریاست خود بر شورای اتحادیه اروپا در سال ۲۰۲۶ انتخاب کند؟
- سوال ۲: کدام حوزههای سیاستگذاری و پیشنهادهای قانونگذاری باید در کانون توجه ریاست ایرلند بر شورا در سال ۲۰۲۶ باشد؟ ریاست ایرلند در این حوزهها باید در پی دستیابی به چه اهدافی باشد؟
- سوال ۳: کار شورای اتحادیه اروپا در دوره ریاست ایرلند چگونه میتواند بیشترین اثر مثبت را بر زندگی مردم، کسبوکارها و جوامع در سراسر اتحادیه اروپا بگذارد؟
- سوال ۴: چگونه میتوانیم ارزشها و مزایای عضویت در اتحادیه اروپا را به بهترین شکل برای شهروندان تشریح کنیم و در میان آنها نسبت به ریاست ایرلند بر شورای اتحادیه اروپا احساس مالکیت و تعلق ایجاد کنیم؟
سوال پنجم برای طرح دیدگاهها و توضیحات تکمیلی باز گذاشته شد.
نتایج مشورت عمومی
در مجموع ۴۸۴ نظر از سوی افراد، گروههای جامعه مدنی، کسبوکارها، دانشگاهیان و نهادهای نمایندگیکننده دریافت شد.
نتیجه این نظرسنجی نشان داد که افکار عمومی ایرلند رقابتپذیری (۱۴.۱۵ درصد)، ارزشها (۱۲.۳۲ درصد) و سلامت (۱۱.۴۶ درصد) را در اولویت قرار داده است.
در حوزه رقابتپذیری، ۵۷.۸ درصد سادهسازی را بالاترین اولویت دانستهاند و ۳۶.۲ درصد نیز بر پیشرفت فناوری، نوآوری و پژوهش تاکید کردهاند.
نکات مثبت
شکل باز و فراگیر این مشورت عمومی نهتنها به سیاستگذاران ایرلندی امکان داد تا نبض افکار عمومی را بسنجند و مواضع خود را بر همان اساس تنظیم کنند، بلکه سطح آگاهی عمومی را هم بالا برد و علاقه به مسائل اتحادیه اروپا را تقویت کرد؛ حوزهای که معمولا توجه چندانی به آن نمیشود.
سادگی طراحی این فرایند مشورت، از دیگر نکاتی است که باید بر آن تاکید کرد.
نحوه ارسال نظرات، مدت زمان برگزاری مشورت و شکل طرح سوالها روشن و بیدردسر بود و این امکان را فراهم کرد که همه اقشار جامعه (نه فقط کسانی که از پیش درگیر امور اتحادیه اروپا یا سیاست عمومی بودند) به راحتی مشارکت کنند.
درنهایت، انتشار یک جمعبندی ۳۰ صفحهای باز و جامع با توضیحات دقیق درباره شرکتکنندگان و دیدگاههای آنان، نمونهای از شفافیت است که هم کشورهای عضو اتحادیه اروپا و هم خود نهادهای اتحادیه میتوانند از آن الگو بگیرند.
این گزارش ابتدا در وبسایت EU Tech Loop منتشر شد و در چارچوب یک توافق اشتراک محتو،ا در یورونیوز بازنشر گردید.
