سیارکها اجرامی هستند که گاهی اوقات بخشهایی از آنها به دیدار زمین میآیند و در برخی موارد نیز میتوانند حادثهآفرین باشند. نظارت و ردیابی این سیارکها بخش مهم حفاظت از سیاره ماست.
به گزارش سیناپرس، «روز بینالمللی سیارک»(International Asteroid Day) یک مناسبت جهانی است که به آموزش مردم درباره سیارکها، اثرات آنها بر زمین و اهمیت ردیابی این اجرام فضایی اختصاص داده شده است. این روز به ما یادآوری میکند که چرا نظارت بر اجرام نزدیک به زمین، بخش مهم حفاظت از سیاره ماست. این روز بر نیاز به تحقیقات علمی مداوم، پیشرفت فناوری، همکاری جهانی برای درک بهتر سیارکها و آمادگی برای هرگونه تهدید که سیارکها ممکن است در آینده ایجاد کنند، تأکید دارد.
مجمع عمومی سازمان ملل متحد در دسامبر ۲۰۱۶ در قطعنامه A/71/492 اعلام کرد که روز بینالمللی سیارک هر سال در روز ۳۰ ژوئن گرامی داشته خواهد شد تا آگاهی عمومی درباره خطر برخورد سیارکها افزایش یابد.
روز بینالمللی سیارک به منظور کمک به مردم در درک خطرات واقعی سیارکها برای زمین جشن گرفته میشود. این روز بر لزوم ردیابی این اجرام آسمانی، پژوهش درباره رفتار آنها و ایجاد برنامههایی برای محافظت از سیاره ما در برابر برخورد احتمالی تأکید میکند. همچنین، این روز اهمیت کار گروهی جهانی را در زمینه علوم فضایی و ایمنی برجسته میکند. آموزش کودکان، خانوادهها و جوامع درباره سیارکها به ایجاد پایه و اساس برای اکتشافات فضایی آینده و دفاع سیارهای کمک میکند.
رویداد تونگوسکا
۳۰ ژوئن سالگرد رویداد برخورد سیارکی «تونگوسکا»(Tunguska) است که به عنوان بزرگترین برخورد سیارکی زمین در طول تاریخ شناخته میشود.
رویداد تونگوسکا قویترین حادثه مرتبط با سیارک در تاریخ معاصر است. در ۳۰ ژوئن ۱۹۰۸، انفجار بزرگی در یک منطقه دورافتاده از سیبری رخ داد که گمان میرود ناشی از متلاشی شدن یک سیارک یا دنبالهدار در جو بوده است. این انفجار حدود ۲۰۰۰ کیلومتر مربع از جنگلها را با خاک یکسان کرد و حدود ۸۰ میلیون درخت را از بین برد. برخورد چنان قوی بود که انرژیای معادل ۱۵ میلیون تُن تیانتی را آزاد کرد.
اگرچه این رویداد در یک منطقه دورافتاده رخ داد، اما اثرات قابل توجهی را بر سراسر جهان داشت؛ از جمله روشنایی غیرمعمول آسمان شب و پدید آمدن غروبهای رنگارنگ. رویداد تونگوسکا به ما یادآوری میکند که چرا نظارت دقیق بر اجرام فضایی و همکاری برای تدوین راهبردهای دفاع سیارهای ضروری است.
حقایقی درباره سیارکها
سیارکها اولین بار در سال ۱۸۰۱ کشف شدند و از آن زمان تاکنون تعداد بسیار بیشتری از آنها کشف شدهاند.
تا سال ۱۹۷۷ تقریباً همه سیارکهای کشفشده در نزدیکی سیاره مشتری بودند، اما پس از آن، ستارهشناسان شروع به کشف سیارکهای دورتر کردند و آنها را «سانتور»(Centaur) و «اجرام فرا نپتونی«(TNO) نامیدند. هنگامی که منطقهای از فضا در منظومه شمسی بیرونی پر از اجرام آسمانی کشف شد، آن را «کمربند کویپر»(Kuiper Belt) نامیدند و نام اجرام موجود در آن را «اجرام کمربند کویپر»(KBO) گذاشتند.
برخی از بزرگترین سیارکها کروی هستند و مانند نسخههای کوچکی از سیارهها به نظر میرسند. سیارکهای کوچکتر از نظر شکل نامنظم هستند.
بیشتر سیارکها در منطقهای به نام «کمربند سیارکی» قرار دارند که بین مریخ و مشتری واقع شده است. میلیونها سیارک در این منطقه وجود دارد، اما اعتقاد بر این است که همه آنها با هم تنها حدود چهار درصد از جرم ماه را دارند. پس از کشف هر سیارک، به آن یک نام موقت داده میشود. اگر این اجرام رسماً به عنوان سیارک شناخته شوند، یک شماره و شاید یک نام میگیرند.
به چند سیارکی که اول کشف شدند، درست مانند سیارهها نمادهایی داده شد. به همه آنها به جز یکی از ۱۵ سیارک اول، نمادهای بسیار پیچیدهای داده شد. به عنوان مثال، یکی از نمادها ستارهای بود که گیاهی از آن رشد میکرد. این روند به زودی پایان یافت، زیرا ستارهشناسان متوجه شدند که سیارکهای بیشتری وجود دارند.
تفاوت میان سیارک و شهابسنگ
سیارکها و شهابسنگها اجرام سنگی بسیار کوچکتر از سیارهها هستند و به دور خورشید میچرخند. اگر قطر آنها از یک متر بیشتر باشد، سیارک به شمار میروند، اما اگر قطر آنها از دو میلیمتر تا یک متر باشد، «شهابسنگ»(Meteorite) نامیده میشوند. اگر قطر این اجرام به کمتر از دو میلیمتر برسد، در گروه دیگری به نام «ریزشهابسنگ» (Micrometeoroid) قرار میگیرند.
شهابسنگها سیارک نیستند. آنها معمولا قطعاتی از سیارکها هستند که هنگام برخورد سیارک خود با یک سیارک دیگر از آن جدا شدهاند.
به نقل از ایسنا، این سنگ تا زمانی که روی زمین فرود نیاید، شهابسنگ نیست. در توضیحات ناسا آمده است: وقتی قطعاتی از سیارکها با سرعت زیاد به جو زمین یا سیاره دیگری وارد میشوند و میسوزند، شهابسنگ نامیده میشوند.
سیارکها و سایر اجرام آسمانی، موضوع مطالعه ستارهشناسانی هستند که امیدوارند اطلاعات بیشتری را درباره چگونگی شکلگیری جهان از این سنگهای باستانی کسب کنند.
