یک مطالعهی جنجالی جدید به این نتیجه رسیده که هرم بزرگ جیزه ممکن است بسیار قدیمیتر از آن چیزی باشد که تاکنون تصور میشد. هرچند این ادعا برای علاقهمندان به تاریخ کهن مصر قطعاً کنجکاویبرانگیز است، به دلایل متعدد باید با دیدهی تردید به آن نگاه کرد.
درک بازههای زمانی مربوط به ساخت هرمها برای ذهن انسان دشوار است. برای مثال، گفته میشود که دوره زمانی میان زندگی کلئوپاترا و اختراع آیفون، کوتاهتر از فاصله زمانی میان زندگی او و ساخت اهرام در سال ۲۶۰۰ پیش از میلاد است. همین مقایسه نشان میدهد که اهرام و بهطور خاص مقبره فرعون خوفو واقعاً چقدر قدیمی هستند.
فرضیههای متعددی در فضای غیررسمی وجود دارند که اهرام را میراثی از تمدنهای فناورانهی گمشده یا حتی موجودات فرازمینی میدانند. در همین راستا، مهندسی از دانشگاه بولونیا در پژوهشی که هنوز مرحلهی داوری همتا را پشت سر نگذاشته، با تحلیل دقیق میزان فرسایش جوی روی بدنهی هرم بزرگ جیزه یا هرم خوفو، شواهدی ارائه کرده که نشاندهندهی قدمت بسیار بیشتر این سازه نسبت به برآوردهای فعلی است.
ادعا میشود فرعون خوفو احتمالاً تنها به بازسازی بنایی بسیار قدیمیتر پرداخته و آن را به نام خود ثبت کرده است
ظاهر فعلی اهرام با آنچه در زمان ساخت اولیه وجود داشت، تفاوتهای ساختاری عمیقی دارد. بلوکهای سنگی غولآسایی که امروز مشاهده میشوند، در ابتدا زیر پوششی درخشان از سنگهای آهکی صیقلی پنهان بودند. درطول سدههای متمادی، سنگهای پوششی برای پروژههای ساختمانی در قاهره کنده شدند و تنها بخشهای کوچکی از آنها در پایه هرم، به دلیل مدفونشدن زیر شنها، سالم باقی ماندهاند.
بهگزارش آیافالساینس ، آلبرتو دونینی، نویسندهی پژوهش، با مقایسه میزان فرسایش سنگهای زیر پوشش و سنگهایی که از ابتدا در معرض اتمسفر بودهاند، مدعی است که میتوان زمان دقیق ساخت بنا را محاسبه کرد. طبق استدلال او، حجم مواد تخریبشده در سطح سنگ باید با مدت زمان قرارگیری در معرض فرآیندهای فرسایشی تناسب مستقیم داشته باشد.
یافتههای دونینی که بر پایهی مدلهای آماری بنا شده، نشان میدهد با احتمال ۶۸٫۲ درصد، تاریخ ساخت هرم بزرگ بین ۸٬۹۵۴ تا ۳۶٬۸۷۸ سال پیش از میلاد است. میانگین محاسبات، عدد خیرهکنندهی ۲۲٬۹۱۶ پیش از میلاد را نشان میدهد که با تاریخگذاری رسمی باستانشناسی تفاوت بسیاری دارد. طبق ادعای پژوهشگر، فرعون خوفو احتمالاً تنها به بازسازی بنایی بسیار قدیمیتر پرداخته و آن را به نام خود ثبت کرده است.
اما ایدههای جسورانه نباید باعث تضعیف نگاه نقادانهی علمی شوند. نویسندهی مقاله نیز خود تأکید کرده است که نتایج بهدستآمده قطعی نیستند و بیشتر تخمین اولیه محسوب میشوند. محدودیتهای بزرگی در این مطالعه وجود دارد؛ از جمله اینکه نرخ فرسایش در طول تاریخ ثابت فرض شده است، در حالی که اقلیم مصر در گذشتههای دور بسیار مرطوبتر بوده و فرآیند تخریب سنگها را تسریع میکرده است. همچنین عوامل انسانی و رشد صنعت گردشگری در سدههای اخیر، سرعت تخریب ساختاری بنا را بهشدت افزایش داده است.
دادههای باستانشناسی پیشین نیز بهشدت با فرضیهی تازه مقابله میکنند. متخصصان این حوزه، تاریخگذاری اهرام را بر اساس سیر تکامل معماری و سفالگری در بازهای سههزار ساله انجام میدهند. تمام قطعات سفالی و ابزارهای کشف شده در محوطهی جیزه، منحصراً متعلق به دوران پادشاهی قدیم و سلسله چهارم مصر هستند که هماهنگی کاملی با بافت تاریخی آن دوران دارند.
آزمایشهای دقیق رادیوکربن روی بقایای گیاهی و دانههای یافتشده در سازههای همدوره، از جمله هرم پلکانی سقاره، بر بازه زمانی ۲۶۰۰ پیش از میلاد صحه میگذارند. این روشها در مقایسه با تحلیلهای فرسایشی که بهشدت تحت تأثیر نوسانات اقلیمی هستند، از اعتبار علمی بسیار بالاتری برخوردارند. بنابراین تا زمانی که شواهد محکمتری ارائه نشود، هرم بزرگ جیزه همچنان بهعنوان شاهکار مهندسی عصر مفرغ در حدود ۴۶۰۰ سال پیش شناخته خواهد شد.
جزئیات پژوهش در پایگاه علمی ResearchGate منتشر شده است.
