چرا بوئینگ X-32 در رقابت جنگنده JSF از F-35 شکست خورد؟

بوئینگ X-32 در رقابت جنگنده JSF از F-35 شکست خورد. چالش‌های طراحی و فنی این پروژه که زمانی پنهان بودند، اکنون علت اصلی این ناکامی را آشکار می‌کنند.

برنامه جنگنده تهاجمی مشترک (JSF) با هدف توسعه یک جنگنده پنهان‌کار توانمند با حداقل هزینه آغاز شد. این برنامه به دنبال ایجاد یک جنگنده واحد یا خانواده‌ای از سه جنگنده مرتبط برای پاسخگویی به نیازهای متفاوت نیروی هوایی، دریایی و تفنگداران دریایی ایالات متحده بود. همکاری تنگاتنگ میان شاخه‌های مختلف ارتش و سازش بر سر قابلیت‌های مورد انتظار برای برنامه JSF، نقشی حیاتی در تعیین مسیر این رقابت ایفا کرد.

رویکرد متفاوت بوئینگ در طراحی X-32

رویکرد بوئینگ در رقابت جنگنده تهاجمی مشترک (JSF) با لاکهید مارتین تفاوت اساسی داشت. بوئینگ به‌جای ساخت سه جنگنده مرتبط اما متمایز برای نیروی هوایی، دریایی و تفنگداران دریایی آمریکا، امیدوار بود با طراحی یک جنگنده واحد که بتواند نیازهای هر سه شاخه را برآورده کند، هزینه‌های تولید را به حداقل برساند. با این حال، این استراتژی در عمل دشوار از آب درآمد و به مصالحه‌های طراحی در بوئینگ X-32 منجر شد که خانواده F-35 مجبور به انجام آن‌ها نبود.

جنگنده X-32 از طراحی بال دلتا و یک ورودی هوای بزرگ برای موتور بهره می‌برد که به عملیات ناو هواپیمابر کمک می‌کرد، اما در مقابل، مانورپذیری آن را کاهش داده و عملکرد ضعیف‌تری نسبت به X-35 به همراه داشت. بوئینگ دو مدل X-32A و X-32B را بر اساس یک طراحی واحد بدنه و بال ساخت که یکی از محدودیت‌های اصلی برنامه بود. در مقابل، F-35 امروزه با سه اندازه بال و شکل بدنه کمی متفاوت ساخته می‌شود که هر یک برای شاخه مربوطه بهینه‌سازی شده است. X-35 از نظر ظاهری بیشتر شبیه یک جنگنده پنهان‌کار متعارف بود و توانایی برخاست و فرود کوتاه عمودی (STOVL) قابل قبولی را نیز به نمایش گذاشت؛ قابلیتی که بوئینگ X-32 فاقد آن بود.

قابلیت STOVL: دلیل اصلی شکست بوئینگ X-32

یکی از مهم‌ترین عواملی که به شکست پیشنهاد بوئینگ انجامید، عدم توانایی جنگنده X-32 در نمایش یک قابلیت STOVL بالغ بود. این قابلیت یک الزامات واضح و ضروری برای تفنگداران دریایی ایالات متحده در برنامه JSF محسوب می‌شد. در مقابل، X-35 لاکهید مارتین پتانسیل رشد و توسعه بیشتری در آینده داشت و به‌عنوان یک طراحی قابل اعتمادتر دیده می‌شد.

بیشتر بخوانید

بدنه X-32 نمایانگر یک هواپیمای تولیدی نبود و هندسه پروازی آن با مدل نهایی فاصله داشت. این موضوع سوالاتی را در مورد توانایی X-32 برای انجام فرودهای با سرعت پایین و همچنین عملکرد آن بر روی ناوهای هواپیمابر مطرح کرد. پنتاگون دریافت که گنجاندن ارتقاها در X-35 در دهه‌های آینده عملی‌تر خواهد بود. در مجموع، X-35 ابهامات بسیار کمتری داشت، ریسک‌پذیری پایین‌تری از خود نشان داد، در مراحل اولیه برنامه JSF عملکرد بهتری داشت و به وضوح مقیاس‌پذیری بیشتری را ارائه می‌داد.