از چشمان استثنایی تا ضربات مرگبار؛ چگونه میگوی آخوندگی به جانوری بینظیر تبدیل شده است؟
دانشمندان کالج مهندسی گرینجر دانشگاه ایلینوی با مطالعهی ویژگیهای منحصربهفرد بینایی میگوهای آخوندکی، دوربینی فوقحساس ساختهاند که قادر به تشخیص همزمان رنگ و پلاریزاسیون نور است. شاید این فناوری روزی بتواند شانس تشخیص زودهنگام سرطان در بیماران را افزایش دهد.
اما توانایی تشخیص پلاریزاسیون نور با تشخیص سرطان چه ارتباطی دارد؟ پژوهشگران دریافتهاند که سلولهای سرطانی سریعالرشد و نامنظم، نور را بهگونهای متفاوت از بافت سالم منعکس میکنند و این تفاوت در بازتاب نور پلاریزه، از همان مراحل اولیه سرطان قابل شناسایی است.
کپی لینک
ضربهای که میتواند شیشه را بشکند
ضربهی دهانپا نیرویی باورنکردنی دارد. این جانوران ازنظر ضربهای که وارد میکنند، به دو دسته «نیزهزنان» و «کوبندگان» تقسیم میشوند.
کوبندگان به خاطر داشتن اندامهای گرزمانند شناخته شدهاند که با آنها یکی از قدرتمندترین ضربات در قلمرو حیوانات را وارد میکنند. این اندامها میتوانند با سرعتی بالغ بر ۲۳ متر بر ثانیه حرکت کنند و نیروی تولیدشده توسط آنها معادل نیروی گلولهای است که از اسلحه شلیک میشود. ضربه چنان شدید است که بهراحتی پوسته طعمههایی مانند خرچنگها و نرمتنان را میشکند. قدرت این ضربه به حدی است که میتواند شیشههای آکواریومهایی را که دهانپاها در آن نگهداری میشوند، بشکند.
بیشتر بخوانید
علت قدرت بالای ضربه میگوی آخوندکی این است که فقط ضربه مستقیم نیست که موجب خسارت میشود، بلکه سرعت بسیار بالای ضربه باعث تبخیر آب اطراف میگردد و طی فرایند حفرهزایی (کاویتاسیون)، حبابهای ریزی ایجاد میکند. وقتی این حبابها فرو میپاشند، موج ضربهای ثانویهای آزاد میشود که به اندازه ضربه اولیه ویرانگر است. فرآیند حفرهزایی جالب است؛ زیرا برای لحظهای بسیار کوتاه، دمایی معادل سطح خورشید تولید میکند. ترکیب سرعت، نیرو و پدیده حفرهزایی ضربهی دهانپا را به یکی از تأثیرگذارترین و شگفتانگیزترین سلاحهای موجود در کره زمین تبدیل و توجه دانشمندان را به خود جلب کرده است.
کپی لینک
ابرقهرمان ترمیم سلولی
یکی از تواناییهای کمتر شناختهشده میگوی آخوندکی، ظرفیت فوقالعاده این جانور در ترمیم سلولی است. این سختپوستان در زیستگاههای طبیعی خود بهطور مداوم درمعرض تابش پرتو فرابنفش قرار دارند که به ساختارهای سلولی بهویژه DNA آسیب میرساند. بااینحال، این تابش ظاهراً تأثیر چندانی بر دهانپا ندارد.
دهانپاها دارای پروتئینهای تخصصی و ویژهای هستند که میتوانند آسیبهای واردشده به DNA بر اثر تابش فرابنفش را ترمیم کنند. این توانایی به دهانپاها امکان میدهد که در محیطهایی که برای بیشتر موجودات مضر است، مانند آبهای کمعمق و پرنور به خوبی زندگی کنند. پژوهشگران دریافتهاند این ویژگی به آنها توانایی مقاومت در برابر بیماریها را نیز میبخشد.
کارآمدی پروتئینهای ترمیم کننده آسیب DNA توجه دانشمندانی را که در زمینهی مکانیسمهای ترمیم DNA در انسانها پژوهش میکنند، به خود جلب کرده است. درک این موضوع که دهانپا چطور سلولهایش را ترمیم میکند، میتواند در زمینههای مختلف از ابداع درمانهای جدید برای سرطان و محافظت از فضانوردان دربرابر پرتوهای خطرناک فضا گرفته تا کاهش یا برگشت برخی از علائم پیری مفید باشد.
کپی لینک
دهانپا میتواند کلید نوآوریهای فراوان باشد
بینایی خارقالعاده دهانپا الهامبخش دانشمندان برای ساخت دوربینهای بسیار حساس شده که ممکن است روزی بتواند در تشخیص زودهنگام سرطان به کار روند. ضربهی قدرتمند و توانایی فوقالعاده دهانپا در ترمیم سلولی نیز ممکن است بهعنوان منبع الهامبخشی برای نوآوریهای علمی و فناوری مورد استفاده قرار گیرد.
هرچه دانشمندان بیشتر روی دهانپاها مطالعه میکنند، بهتر متوجه میشوند که این جانداران چه تواناییهای فوقالعادهای دارند. این موضوع به ما یادآوری میکند که گاهی دستاوردهای بزرگ از جاهایی که انتظار نداریم، مثلا بستر دریا حاصل میشود.
