تاریخ انتشار
هواپیماهای ساختهشده در سوئد قرار است جای ناوگان سالخورده هواپیماهای شناسایی ساخت آمریکا در ناتو را بگیرند.
در نشست سران ناتو؛ مجمع صنایع دفاعی در آنکارا، ناتو و دولت سوئد اعلام کردند که این پیمان نظامی سامانه هوابرد هشدار زودهنگام و کنترل «گلوبالآی»، ساخته شرکت دفاعی سوئدی «ساب»، را به عنوان جایگزین هواپیماهای کنونی بوئینگ ای‑۳ای ناتو برگزیده است.
دولت سوئد اعلام کرده است ناتو قصد دارد برای خرید حداکثر ۱۰ فروند هواپیمای «گلوبالآی» مذاکراتی را با شرکت ساب آغاز کند.
سامانه هشدار زودهنگام و کنترل چیست؟
سامانه هشدار زودهنگام و کنترل هوابرد (AEW&C) در اصل هواپیمایی تغییر یافته است که به رادارهای دوربرد، حسگرها و سامانههای فرماندهی و کنترل مجهز شده است.
این هواپیما در ارتفاع بالا پرواز میکند و میتواند هواپیماها، کشتیها، موشکها و دیگر تهدیدها را در فواصل دور، از جمله اهداف کمارتفاعی را که ممکن است از دید رادارهای زمینی پنهان بمانند، شناسایی کند. همچنین در هدایت نیروهای خودی در جریان عملیات نظامی نقش کمککنندهای دارد.
پال یونسون، وزیر دفاع سوئد، در این نشست گفت: «در شرایط جدی امنیتی، توانایی شناسایی زودهنگام تهدیدها و کنترل عملیات در هوا، در دریا و روی زمین هر روز اهمیت بیشتری پیدا میکند.»
او افزود: «گلوبالآی دقیقا همان سطح پیشرفته آگاهی موقعیتی را فراهم میکند که سامانههای دفاعی مدرن برای مقابله با پهپادها، موشکها و دیگر انواع تهدیدات به آن نیاز دارند.»
ناتو تواناییهای هشدار زودهنگام و کنترل هوابرد خود را «چشمها در آسمان» مینامد.
بر خلاف بیشتر تسلیحات و داراییهای نظامی این پیمان، ناوگان کنونی هواپیماهای هشدار زودهنگام ناتو را خود ناتو اداره میکند نه یک کشور عضو واحد.
این پیمان نظامی در حال حاضر ۱۴ فروند هواپیمای بوئینگ ای‑۳ای را به کار میگیرد که از سال ۱۹۸۲ در خدمت بودهاند.
این انتخاب دومین تلاش ناتو برای جایگزینی ناوگان سالخورده خود به شمار میرود؛ این پیمان ابتدا در سال ۲۰۲۳ هواپیمای بوئینگ ای‑۷ای «وِجتیل» را برگزیده بود، اما این طرح در سال ۲۰۲۵ پس از آنکه نیروی هوایی آمریکا این هواپیما را به سود سامانههای نظارت مبتنی بر فضا از بودجه خود کنار گذاشت، منتفی شد.
مشخصات هواپیمای شناسایی جدید
ساب اعلام کرده است که «گلوبالآی تنها راهکار AEW&C در بازار است که میتواند از یک سکوی واحد، پایش هوایی، دریایی و زمینی دوربرد را به صورت آنی فراهم کند».
این هواپیمای شناسایی پیشرفته از ترکیبی از حسگرهای فعال و غیرفعال دوربرد استفاده میکند. پلتفرم آن بر پایه خانواده هواپیماهای «گلوبال ۶۵۰۰» از شرکت کانادایی سازنده جتهای تجاری «بمباردیه» ساخته شده است.
این شرکت سوئدی میگوید «گلوبالآی» قادر است اهداف را در فاصلههای بیش از ۵۵۰ کیلومتری شناسایی، تشخیص هویت و ردگیری کند و رادار آن در برخی شرایط برای بردهای حتی طولانیتر طراحی شده است.
به گفته دولت سوئد، این هواپیما میتواند بیش از ۱۱ ساعت در هوا باقی بماند و «عملکرد پروازی عالی را با هزینههای نگهداشت پایین» ترکیب میکند.
برای مقایسه، ناتو میگوید هر فروند بوئینگ ای‑۳ای میتواند هواپیماها و کشتیها را در فاصلههای بیش از ۴۰۰ کیلومتر ردگیری کند و تا ۱۰ ساعت پرواز کند.
یک هواپیمای نظارتی کنونی ناتو میتواند منطقهای تقریبا هماندازه لهستان را زیر نظر بگیرد. سه هواپیمای هماهنگشده قادرند به طور پیوسته سراسر اروپای مرکزی را پایش کنند.
ساب هنوز رقم قابل مقایسهای درباره گستره پوشش «گلوبالآی» منتشر نکرده است.
بر اساس برنامه، این خرید با حمایت ۱۱ کشور عضو ناتو انجام خواهد شد: بلژیک، کانادا، دانمارک، آلمان، لتونی، لیتوانی، لوکزامبورگ، هلند، نروژ، رومانی و سوئد.
هنوز هیچ قراردادی امضا نشده است. ساب اعلام کرده است که اکنون وارد مذاکرات رسمی با «آژانس پشتیبانی و تدارکات ناتو» خواهد شد تا این معامله را نهایی کند.
میکائل یوهانسون، مدیرعامل ساب، به روزنامه سوئدی «داگنس نیهتر» گفت شرکت میتواند در صورت دستیابی زودهنگام به توافق، از سال ۲۰۳۰ تحویل هواپیماها را آغاز کند.
