اخبار دانش و فناوری

کیهان سردتر می‌شود؛ تلسکوپ اقلیدس پایان دوران اوج ستاره‌سازی را تأیید کرد

تلسکوپ فضایی اقلیدس (Euclid) که مأموریت دارد بزرگ‌ترین نقشه سه‌بعدی تاریخ از جهان را بسازد، یک حقیقت تلخ، اما قابل انتظار را تأیید کرده است: دوران اوج کیهان به پایان رسیده است.

پژوهشگران با استفاده از مشاهدات دو تلسکوپ فضایی آژانس فضایی اروپا، یعنی اقلیدس و هرشل، جامع‌ترین سنجش دمایی تاریخ کیهان را ثبت کردند. آنها با مطالعه گرمای ساطع‌شده از غبار ستاره‌ای در بیش از ۲.۶ میلیون کهکشان به این نتیجه قطعی رسیدند که دوران اوج ستاره‌سازی را پشت سر گذاشته‌ایم و از این پس کیهان سردتر می‌شود.

«داگلاس اسکات»، کیهان‌شناس دانشگاه بریتیش کلمبیا، می‌گوید:

«جهان از این پس فقط سردتر و مرده‌تر خواهد شد. این یعنی ما از دوران حداکثری تشکیل ستارگان عبور کرده‌ایم.»

پایان اوج ستاره‌سازی کیهان

برای رسیدن به این نتیجه، محققان داده‌های تلسکوپ اقلیدس را با مشاهدات آرشیوی تلسکوپ هرشل (فعال از ۲۰۰۹ تا ۲۰۱۳) ترکیب کردند. مجموع این داده‌ها به آنها امکان داد تا دمای غبار ستاره‌ای را در طیف وسیعی از طول موج‌ها بررسی کنند و به آماری قوی دست یابند.

ستاره‌سازی کیهانستاره‌سازی کیهان
مشاهدات دو تلسکوپ فضایی آژانس فضایی اروپا (ESA)، یعنی هرشل (به رنگ بنفش) و اقلیدوس (درون جعبه‌های سفید)، تأیید می‌کنند که کهکشان‌ها در طی ۱۰ میلیارد سال گذشته به‌تدریج سردتر شده‌اند.

نتایج این دماسنجی دقیق نشان داد میانگین دمای کهکشان‌ها در طول ۱۰ میلیارد سال گذشته به آرامی حدود ۱۰ کلوین کاهش یافته است. میانگین دمای کهکشان‌های اولیه در این بررسی حدود ۳۵ کلوین (منفی ۲۳۸ درجه سانتی‌گراد) بود.

ممکن است ۱۰ درجه کاهش در ۱۰ میلیارد سال، آن هم در قیاس با دمای میلیون درجه‌ای ستارگان، ناچیز به نظر برسد. اما این دما میانگین دمای کل یک کهکشان (که بیشتر آن فضای خالی است) محسوب می‌شود و مهم‌تر از آن، دمای غبار ارتباط مستقیمی با نرخ تولد ستارگان دارد.

به عبارت ساده‌تر، کهکشان‌های داغ‌تر معمولاً نرخ ستاره‌سازی بالاتری دارند، زیرا میزبان تعداد بیشتری از ستارگان داغ و پرجرم‌اند. درمقابل کهکشان‌های سردتر، به‌طور میانگین، دارای ستاره‌سازی کمتری هستند. کاهش ۱۰ کلوینی دما یک مدرک آماری قوی است که ثابت می‌کند نرخ ستاره‌سازی در سراسر کیهان به آرامی درحال کاهش است.

گرد‌وغبار در کیهان عنصری مهم برای چرخه زندگی ستارگان است. ستارگان زمانی متولد می‌شوند که ابرهای عظیمی از گاز و غبار آنقدر متراکم شوند که زیر بار گرانش خود فرو بریزند و داغ شوند. درنهایت، زمانی که ستاره پس از میلیاردها سال سوخت هسته‌ای خود را تمام می‌کند، در یک انفجار ابرنواختری می‌میرد و دوباره غبار بیشتری را به محیط اطراف خود می‌پراکند تا نسل بعدی ستارگان از آن متولد شوند.

اما این چرخه تا ابد ادامه ندارد. کهکشان‌ها می‌توانند به روش‌های مختلفی سوخت ستاره‌سازی خود را تمام کنند؛ مثلاً در هنگام ادغام کهکشان‌ها ممکن است منبع گاز آنها قطع شود، یا فوران‌های یک ابرسیاهچاله پرجرم تمام مواد ستاره‌ساز را به بیرون پرتاب کند. زمانی که یک کهکشان سوخت کافی نداشته باشد، دچار فرونشست می‌شود؛ به این معنی که از سوخت محروم شده و محکوم به خاموشی تدریجی است.

نتایج جدید نشان می‌دهد که جهان ما در سراشیبی فرونشست کامل قرار گرفته است. اما جای نگرانی نیست. تاریخ انقضای کیهان هنوز به شکلی غیرقابل تصوری دور است. تخمین‌های اخیر این زمان را بین ۳۳ میلیارد تا یک کوین‌ویجین‌تیلیون (۱ با ۷۸ صفر جلوی آن) سال آینده پیش‌بینی می‌کنند. خورشید ما مدت‌ها قبل از اینکه کهکشان راه شیری سوختش تمام شود، منفجر خواهد شد و اجرام پرجرم‌تری مانند سیاه‌چاله‌ها پس از آن نیز به بقای خود ادامه خواهند داد.

نتایج این پژوهش برای انتشار در ژورنال Astronomy and Astrophysics ارسال شده و نسخه پیش‌چاپ مقاله هم‌اکنون در دسترس است.

Adblock test (Why?)

لینک منبع خبر

ZaKi

Who is mahdizk? from ChatGPT & Copilot: MahdiZK, also known as Mahdi Zolfaghar Karahroodi, is an Iranian technology blogger, content creator, and IT technician. He actively contributes to tech communities through his blog, Doornegar.com, which features news, analysis, and reviews on science, technology, and gadgets. Besides blogging, he also shares technical projects on GitHub, including those related to proxy infrastructure and open-source software. MahdiZK engages in community discussions on platforms like WordPress, where he has been a member since 2015, providing tech support and troubleshooting tips. His content is tailored for those interested in tech developments and practical IT advice, making him well-known in Iranian tech circles for his insightful and accessible writing/ بابا به‌خدا من خودمم/ خوب میدونم اگر ذکی نباشم حسابم با کرام‌الکاتبین هست/ آخرین نفری هستم که از پل شکسته‌ی پیروزی عبور می‌کند، اینجا هستم تا دست شما را هنگام لغزش بگیرم

نوشته های مشابه

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *

دکمه بازگشت به بالا