منشأ آب روی زمین مسئلهای پیچیده است. آیا آب از همان آغاز درون سنگهایی بود که سیاره را ساختند، یا بعدها دنبالهدارها و سیارکها آن را به زمین آوردند؟ پاسخ قطعی هنوز مشخص نیست، اما میتوان پرسش را یک گام عقبتر برد: آیا آب همزمان با خورشید و سیارهها شکل گرفته، یا حتی از آنها نیز قدیمیتر است؟ پاسخ به یکی از قدیمیترین پرسشهای بشر، شاید در فضا نهفته باشد.
آب معمولی (H₂O) از دو اتم هیدروژن و یک اتم اکسیژن تشکیل شده است. اما نوع سنگینتری از هیدروژن به نام دوتریوم وجود دارد که علاوه بر پروتون و الکترون، یک نوترون اضافه نیز دارد. آبی که با دوتریوم ساخته شود، «آب سنگین» نام دارد.
آب سنگین معمولاً با نیروگاههای هستهای شناخته میشود، اما در طبیعت هم وجود دارد. مقدار بسیار کمی از آن در آب آشامیدنی یافت میشود و در فضا نیز شناسایی شده است. اکنون، پژوهشگران برای نخستین بار موفق به شناسایی «آب سنگین» در یک قرص پیشسیارهای شدهاند؛ کشفی که میتواند یکی از قدیمیترین پرسشهای بشر را پاسخ دهد.
کشف آب سنگین قطعه دیگری از پازل کیهانی را تکمیل میکند
کشف تازه در منظومهی ستارهای جوان V883 اوریونیس صورت گرفته و بر دادههای جمعآوریشده توسط آرایه میلیمتری بزرگ آتاکاما (ALMA) استوار است. V883 اوریونیس پیش از این نیز مورد توجه ستارهشناسان بود، زیرا همان منظومهی است که در آن برای اولین بار «خط برف»، ناحیهای که آب در آن یخ میزند، بهطور مستقیم به ثبت رسید و چندی پیش نیز ۱۷ نوع مولکول آلی پیچیده در آن کشف شد. اکنون، کشف آب سنگین قطعهی دیگری از پازل کیهانی را تکمیل میکند.
بهگزارش آیافالساینس ، مارگو لیمکر، نویسندهی اصلی مقاله از دانشگاه میلان، میگوید: «کشف ما بهوضوح نشان میدهد آبی که در این قرص سیارهساز دیده میشود، باید قدیمیتر از خود ستارهی مرکزی و در نخستین مراحل شکلگیری ستارگان و سیارات بهوجود آمده باشد. این کشف گامی بزرگ در راستای درک مسیر شکلگیری آب و چگونگی رسیدن آن به منظومهی شمسی و احتمالاً زمین است.»
