دایناسور مشهور و ترسناک «تیرانوسوروس رکس» یا به اختصار تیرکس، از دههها پیش بهدلیل بازوهای کوچک و نامتناسبش موضوع شوخیهای زیادی در میان مردم و رسانهها بوده است. اما پژوهش تازهای ممکن است توضیح علمی دقیقی برای این ویژگی عجیب ارائه دهد.
براساس مطالعه جدید، با بزرگتر شدن اندازه طعمهها در دوره کرتاسه، دایناسورهای شکارچی بزرگ از جمله تیرانوسوروس رکس و خویشاوندانش بهتدریج به سمت استفاده بیشتر از آروارههای بسیار قدرتمند خود بهعنوان ابزار اصلی شکار حرکت کردند. در نتیجه، نقش بازوها در شکار کمکم کاهش یافت و در طول زمان، به دلیل «استفاده کمتر»، اندازه آنها کوچکتر شد.
پژوهش تنها به این ایده که بازوها «اندامهای باقیمانده از گذشته» هستند بسنده نمیکند، بلکه گامی فراتر میرود و نشان میدهد که کوچک شدن بازوها با تکامل همزمان جمجمههای بزرگتر و آروارههای قدرتمندتر ارتباط مستقیم داشته است.
چارلی راجر شرر، دیرینهشناس مهرهداران در کالج دانشگاهی لندن و از نویسندگان پژوهش، بهنقل از ساینسآلرت توضیح میدهد: «تلاش کردیم بفهمیم چه چیزی این تغییر را هدایت کرده است و رابطهای قوی میان کوتاه شدن بازوها و بزرگ و قدرتمند شدن جمجمهها پیدا کردیم. در واقع این سر بود که جایگزین بازوها بهعنوان ابزار اصلی حمله شد.»
به گفته پژوهشگران، این تغییرات تکاملی احتمالاً تحت تأثیر تغییرات زیستمحیطی و رشد طعمهها نیز بوده است. در همان دوره زمانی، دایناسورهای گیاهخوار عظیمالجثه از گروه سوروپودها (خزندهپایان) به بزرگترین جانوران خشکی تاریخ تبدیل شده بودند.
کوچک بودن بازوهای تیرکس احتمالا نتیجه روند تکاملی مرتبط با افزایش قدرت جمجمه و آروارهها بوده است
سوروپودها میتوانستند به طولهای بسیار زیاد، حتی بیش از ۳۰ متر برسند. در چنین شرایطی، حتی قویترین بازوهای شکارچیان نیز برای گرفتن، نگه داشتن یا کنترل چنین طعمههای بزرگی کافی نبود. به همین دلیل، شکارچیان بزرگ به سمت استفاده از نیروی گاز گرفتن فوقالعاده قوی خود حرکت کردند.
چارلی شرر دراینباره توضیح میدهد: «در محیطهایی که طعمههای بسیار بزرگ وجود داشتند، تلاش برای گرفتن یک سوروپود ۳۰ متری با پنجهها چندان عملی نبود. در عوض، حمله و نگه داشتن با آروارهها احتمالاً بسیار مؤثرتر بود.»
