پژوهش ها نشان می‌دهد؛ کاهش مصرف پروتئین می‌تواند با بهبود سلامت متابولیک، کاهش التهاب و کُند شدن برخی فرایندهای مرتبط با پیری زیستی همراه باشد؛ بااین‌حال، پژوهشگران تأکید می‌کنند میزان پروتئین مورد نیاز هر فرد باید متناسب با سن و سطح فعالیت بدنی او تعیین شود.
به گزارش سیناپرس، آیا مصرف پروتئین بیشتر همیشه به معنای سلامتی بیشتر است؟ یافته‌های یک بررسی جامع جدید نشان می‌دهد پاسخ این پرسش چندان ساده نیست. پژوهشگران با مرور ۳۶۱ مطالعه علمی دریافته‌اند که محدود کردن مصرف پروتئین در رژیم غذایی ممکن است در برخی شرایط به بهبود سلامت متابولیک و افزایش طول عمر سالم کمک کند.این پژوهش را بیلی کناف، زیست‌شناس مولکولی، و دادلی لمینگ، پژوهشگر زیست‌پزشکی از دانشگاه ویسکانسین-مدیسن آمریکا انجام داده‌اند و نتایج آن در نشریه علمی Cell Press Blue منتشر شده است.
این بررسی، تأثیر مصرف پروتئین بر سوخت‌وساز بدن و طول عمر را ارزیابی کرده و سازوکارهای زیستی احتمالی ارتباط میان میزان دریافت پروتئین و فرایند پیری را مورد توجه قرار داده است.
چرا مصرف پروتئین کمتر می‌تواند مفید باشد؟
پروتئین یکی از مواد مغذی ضروری بدن است که در ساخت و ترمیم عضلات، مدیریت وزن و حفظ سلامت عمومی نقش دارد. همچنین مصرف کافی آن، به‌ویژه در سنین بالاتر، برای جلوگیری از تحلیل توده عضلانی اهمیت زیادی دارد.
بااین‌حال، پژوهشگران می‌گویند شواهد فزاینده‌ای وجود دارد که نشان می‌دهد محدودیت دریافت پروتئین می‌تواند در برخی جانداران، سلامت متابولیک، طول دوره زندگی همراه با سلامت و حتی طول عمر را بهبود ببخشد.بر اساس یافته‌های مطالعات حیوانی بررسی‌شده، حیواناتی که رژیم غذایی کم‌پروتئین داشته‌اند، در برخی موارد نشانه‌هایی از کُند شدن فرایندهای مرتبط با پیری را نشان داده‌اند.
در مطالعات انسانی نیز شواهدی به دست آمده است که کاهش مصرف پروتئین می‌تواند برخی فرایندهای التهابی مرتبط با تسریع پیری زیستی را کاهش دهد و به بهبود عملکرد متابولیک بدن کمک کند.
ارتباط میزان فعالیت بدنی با نیاز بدن به پروتئین
با وجود این یافته‌ها، پژوهشگران تأکید می‌کنند که کاهش مصرف پروتئین برای همه افراد توصیه نمی‌شود. یکی از عوامل تعیین‌کننده در میزان نیاز بدن به این ماده مغذی، سطح فعالیت بدنی و میزان درگیری عضلات در فعالیت‌های روزانه و ورزشی است.
دادلی لمینگ، یکی از پژوهشگران این مطالعه، می‌گوید فواید پروتئین برای رشد عضلات و بهبود پاسخ بدن به ورزش در افراد فعال کاملاً روشن است؛ اما از آنجا که بیشتر مردم فعالیت بدنی نسبتاً کمی دارند، بسیاری از آن‌ها احتمالاً بیش از نیاز واقعی خود پروتئین مصرف می‌کنند؛ موضوعی که ممکن است در سطح جمعیت پیامدهای منفی برای سلامت داشته باشد.
به اعتقاد پژوهشگران، افرادی که به‌طور منظم ورزش می‌کنند و فعالیت عضلانی بالایی دارند، ممکن است به دریافت پروتئین بیشتری نیاز داشته باشند؛ درحالی‌که میزان مصرف این ماده مغذی در افراد کم‌تحرک باید متناسب با نیاز واقعی بدنشان باشد.
محدودیت پروتئین چگونه بر فرایند پیری اثر می‌گذارد؟
پژوهشگران در این بررسی چند سازوکار زیستی احتمالی را برای توضیح فواید محدودیت پروتئین مطرح کرده‌اند.یکی از این سازوکارها، تغییر در مسیرهای پیام‌رسانی سلولی است؛ به‌گونه‌ای که سلول‌ها به‌جای تمرکز بیشتر بر رشد، منابع خود را به سمت نگهداری، ترمیم و حفظ عملکرد اختصاص دهند.
کاهش تجمع سلول‌های پیر یا «سلول‌های سنسنت» نیز از دیگر پیامدهای احتمالی این فرایند است. این سلول‌ها با وجود توقف تقسیم، همچنان در بدن باقی می‌مانند و در صورت تجمع می‌توانند به بروز التهاب و اختلال در عملکرد بافت‌ها کمک کنند.همچنین، تغییر در تولید و مصرف انرژی در سطح سلولی از دیگر سازوکارهایی است که در این بررسی مورد توجه قرار گرفته است.
یکی دیگر از یافته‌های مطرح‌شده، افزایش سطح هورمون «فاکتور رشد فیبروبلاستی ۲۱» (FGF21) در شرایط کاهش دریافت پروتئین است؛ هورمونی که در تنظیم سوخت‌وساز بدن نقش دارد. پژوهشگران همچنین به نقش احتمالی برخی اسیدهای آمینه در ارتباط میان رژیم غذایی و فرایندهای پیری اشاره کرده‌اند.
نوع پروتئین و ترکیب اسیدهای آمینه نیز اهمیت دارد
از دیگر نکات مهم این بررسی آن است که تأثیر پروتئین بر سلامت و پیری احتمالاً فقط به مقدار مصرف آن محدود نمی‌شود. نوع پروتئین دریافتی و ترکیب اسیدهای آمینه موجود در آن نیز ممکن است در این زمینه نقش داشته باشد.به همین دلیل، پژوهشگران معتقدند برای درک بهتر ارتباط تغذیه و طول عمر، باید علاوه بر میزان کل پروتئین مصرفی، منابع غذایی پروتئین و ترکیب اسیدهای آمینه آن‌ها نیز بررسی شود.
لمینگ در این باره می‌گوید شواهد نشان می‌دهد میزان پروتئینی که افراد کم‌تحرک امروزی مصرف می‌کنند، دست‌کم در سطح جمعیت ممکن است پیامدهای نامطلوبی برای سلامت داشته باشد.
آیا باید مصرف پروتئین را کاهش دهیم؟
پژوهشگران این مطالعه توصیه نمی‌کنند که همه افراد مصرف پروتئین خود را کاهش دهند؛ بلکه خواستار بازنگری در توصیه‌های تغذیه‌ای و توجه بیشتر به تفاوت نیازهای افراد هستند.به گفته آن‌ها، سن به‌تنهایی نباید مبنای تعیین میزان پروتئین مورد نیاز باشد و سطح فعالیت بدنی نیز باید در این ارزیابی لحاظ شود.
لمینگ تأکید می‌کند توصیه‌های جدید تغذیه‌ای، هم‌زمان مردم را به مصرف پروتئین بیشتر و افزایش فعالیت ورزشی تشویق کرده‌اند؛ بنابراین، بهتر است توصیه‌های مربوط به دریافت پروتئین بر اساس سن و میزان تحرک هر فرد شخصی‌سازی شوند.
در مجموع، این بررسی نشان می‌دهد رابطه میان مصرف پروتئین و پیری پیچیده‌تر از آن است که بتوان یک نسخه غذایی واحد برای همه افراد تجویز کرد. بااین‌حال، برای تعیین میزان بهینه دریافت پروتئین و ارزیابی اثر آن بر پیری زیستی انسان، انجام مطالعات انسانی بیشتر ضروری است.این پژوهش در نشریه علمی Cell Press Blue منتشر شده است.
