حتی با گذشت حدود ۲۰۰ سال از مرگ «یوهان ولفگانگ فون گوته»، کنجکاویهای علمی این شاعر نامدار همچنان به کشفیات جدیدی ختم میشود. این موضوع اخیراً توسط زیستشناسان دانشگاه «فریدریش شیلر ینا» و هنگام بررسی دقیق مجموعه کهرباهای این شاعر و دانشمند بزرگ در شهر وایمار به اثبات رسیده است.
به گزارش خبرگزاری سیناپرس، محققان در یکی از این قطعات کهربا، فسیل مورچهای با قدمت تقریبی ۴۰ میلیون سال را کشف کردند که به لطف سلامت خیرهکننده و تحلیلهای گسترده، اطلاعات ارزشمندی درباره این گونه از حشرات ارائه میدهد. محققان دانشگاه ینا نتایج یافتههای خود را با همکاری کارشناسان انجمن طبیعتشناسی سنکنبرگ و بنیاد کلاسیک وایمار در مجله علمی «Scientific Reports» منتشر کردهاند.
مجموعه کهربای گوته که توسط بنیاد کلاسیک وایمار در موزه ملی گوته نگهداری میشود، در مجموع شامل ۴۰ قطعه است که همگی از منطقه بالتیک منشأ گرفتهاند. دانشمندان دانشگاه ینا در دو قطعه از این مجموعه، سه جانور فسیلشده پیدا کردند. به احتمال زیاد خودِ این شاعر از محتویاتِ چند میلیونساله این «کپسولهای زمان بیولوژیکی» بیخبر بوده است؛ چرا که این موجودات در سنگهای صیقلنخورده، با چشم غیرمسلح بهسختی قابل رویت هستند.
از همین رو، تیم تحقیق برای شناسایی دقیق آنها از تکنیکهای تصویربرداری مدرن بهره گرفت. آنها قطعات کهربای منتخب را در مرکز سینکروترون الکترون آلمان در هامبورگ، با استفاده از روش «میکروتوموگرافی کامپیوتری سینکروترون» اسکن کرده و تصاویر سهبعدی دقیقی از یک پشه قارچ، یک مگس سیاه و یک مورچه به دست آوردند.
در این میان، مورچه توجه ویژه پژوهشگران را به خود جلب کرد. برنهارد باک از موزه فیلتیک دانشگاه ینا توضیح میدهد: «این مورچه به گونه منقرضشدهای به نام Ctenobethylus goepperti تعلق دارد که در کهربا بسیار رایج است. با این حال، به لطف حفظشدگی عالی و بررسیهای گسترده، توانستیم آن را با جزئیاتی بیش از هر زمان دیگری توصیف کنیم و اطلاعات جدیدی درباره این گونه و خویشاوندیهای آن به دست آوریم.»
محققان علاوه بر مشاهده موهای ظریف روی بدن این مورچه کارگر، برای اولین بار موفق شدند ساختارهای داخلی سر و قفسه سینه را نیز بازسازی کنند که دریچهای نو به سوی شناخت مورفولوژی (ریختشناسی) مورچهها میگشاید.
به نقل از فرادید، دانیل تروگر از دانشگاه ینا میگوید: «ما این نمونه را بهطور کامل بررسی کردیم و بر اساس اطلاعات جدید، یک بازسازی سهبعدی از آن ساختیم که بهصورت آنلاین در دسترس است. این مدل به همکاران ما در سراسر جهان کمک میکند تا فسیلهای دیگرِ این گونه را شناسایی و مقایسه کنند».
یوهان ولفگانگ فون گوته در طول زندگی خود، عدسیهایی از صمغ فسیلشده درختان (یا همان کهربا) میتراشید تا طیفهای نوری خاصی را برای تکمیل «نظریه رنگهای» خود مشاهده کند. اگرچه تحقیقات سیستماتیک روی کهربا و فسیلهای درون آن از اواسط قرن هجدهم آغاز شده بود و انتشارات علمی اولیه در این زمینه در کتابخانه شخصی او نیز یافت میشد، اما اهمیت این مطالعات برای حوزههای مورد علاقه او در آن زمان هنوز قابل پیشبینی نبود.
