طلا، دلار یا کریپتو؟ مقایسه بازدهی سرمایه‌گذاری در پاییز 1405
در روزهای اولیه پاییز ۱۴۰۵، بازارهای سرمایه‌گذاری ایران مسیر پرنوسانی داشتند. دلار آزاد که در روزهای اولیه مهر در محدوده ۲۳۱ هزار تومان معامله می‌شد، در حدود ۱۰ روز به محدوده ۲۶۰ هزار تومان رسید. طلای ۱۸ عیار هم از حدود ۲۳.۵ میلیون تومان از مرز ۲۵ میلیون تومان عبور کرد. در مقابل هرچند قیمت بیت کوین به تومان تا حدود ۲۲.۷ میلیارد تومان رشد کرد، اما قیمت دلاری آن در رنج ۸۲٬۰۰۰ تا ۸۷٬۰۰۰ دلار باقی ماند. با این حال مقایسه این دارایی‌ها صرفاً بر اساس «درصد رشد» کافی نیست و باید ریسک، نقدشوندگی، نوسان و نحوه ورود به هر بازار را هم در نظر گرفت.
طلا، دلار و کریپتو در پاییز ۱۴۰۵ چقدر رشد کردند؟
اگر نقطه شروع را روز اول پاییز در نظر بگیریم، اختلاف عملکرد این سه دارایی در همان روزهای اولیه قابل توجه است. دلار آزاد در ابتدای مهر تا حوالی ۲۳۰ تا ۲۳۱ هزار تومان عقب نشست اما روزهای بعد دوباره روند صعودی جدیدی را شروع کرد و به حدود ۲۶۰ هزار تومان رسید. این یعنی نسبت به محدوده ۲۳۱ هزار تومانی ابتدای مهر، دلار حدود ۱۳ درصد رشد کرده است.
طلا هم مسیر مشابهی را طی کرد، هرچند قیمت آن فقط به نرخ دلار داخلی وابسته نیست و از قیمت اونس جهانی هم تاثیر می‌گیرد. هر گرم طلای ۱۸ عیار در اولین روز مهر حدود ۲۳ میلیون و ۷۰۰ هزار تومان گزارش شد. در روزهای بعد قیمت طلا ابتدا نوسان داشت، اما با افزایش نرخ ارز دوباره صعود کرد و با رشد حدوداً ۷.۵ درصدی به حدود ۲۵.۵ میلیون تومان رسید.
در بازار ارز دیجیتال شرایط متفاوت بود. قیمت بیت کوین هم‌زمان با شروع پاییز، در محدوده ۸۴٬۰۰۰ دلار قرار داشت و حتی تا اطراف ۸۷٬۰۰۰ دلار هم رشد کرد اما موفق نشد موقعیتش در بالای این رنج را حفظ کند. البته قیمت بیت کوین به تومان از اطراف ۱۹.۵ میلیارد تومان به حدود ۲۲.۷ میلیارد تومان رسید. گفتنی است قیمت دلاری BTC در این مدت از داده‌های اقتصادی و شرایط کلان تاثیر گرفت و قیمت تومانی‌اش هم‌زمان تحت تاثیر نوسان بیت کوین و افزایش نرخ دلار قرار داشت.
در جدول زیر می‌توانید مقایسه عملکرد دلار، طلا و بیت کوین را بررسی کنید. البته این اعداد فقط برای مدت کوتاهی است و نباید مبنای تصمیمات بلندمدت باشند.
|
بازار |
تغییر قیمت از ابتدای پاییز |
|
دلار آزاد |
حدود ۱۳ درصد |
|
طلای ۱۸ عیار |
حدود ۷.۵ درصد |
|
بیت کوین (تومانی) |
حدود ۱۶ درصد |
طلا، دلار و ارز دیجیتال؛ کدام بهتر است؟
جواب به این سوال برای همه سرمایه‌گذاران یکسان نیست، چون هر کدام از این بازارها ویژگی متفاوتی دارند. دلار برای خیلی از سرمایه‌گذاران ایرانی بیشتر نقش یک دارایی ارزی و ابزاری برای حفظ ارزش پول در برابر کاهش ارزش ریال را دارد. قیمت آن هم به عواملی مانند شرایط اقتصادی داخلی، عرضه و تقاضای ارز، سیاست‌های ارزی و اخبار سیاسی حساس است. مزیت مهم دلار برای سرمایه‌گذار، نقدشوندگی بالای آن است؛ اما نگهداری فیزیکی، اختلاف قیمت خرید و فروش و محدودیت‌های مربوط به معاملات ارزی را نیز باید در نظر گرفت.
طلا از این نظر شرایط متفاوتی دارد. قیمت طلای داخلی هم از نرخ دلار و هم از قیمت جهانی طلا تأثیر می‌گیرد. به همین خاطر ممکن است حتی زمانی که اونس جهانی کاهش پیدا می‌کند، رشد دلار داخلی باعث افزایش قیمت طلای ایران شود. در ابتدای پاییز ۱۴۰۵ هم یکی از دلایل اصلی کم‌تر بودن رشد طلا نسبت به دلار، ریزش اونس جهانی بود.
بازار ارز دیجیتال (به خصوص بیت کوین)، در مقایسه با طلا و دلار، نوسان بسیار بیشتری دارد. رمزارزها ریسک بیشتری دارند و قیمت بیت کوین می‌تواند در مدت کوتاه چند درصد افزایش یا کاهش پیدا کند و عواملی مثل جریان سرمایه به ETFها، نرخ بهره، شرایط اقتصاد جهانی و احساسات بازار ارزهای دیجیتال بر آن اثر می‌گذارند. در روزهای پایانی سپتامبر (ابتدای پاییز ۱۴۰۵) هم قیمت بیت کوین پس از ثبت قیمت‌های بالاتر از ۸۶٬۰۰۰ دلار، با فشار فروش مواجه شد.
بنابراین اگر معیار مقایسه فقط بازدهی اول پاییز ۱۴۰۵ باشد، قیمت بیت کوین به تومان رشد بیشتری نسبت به دلار و طلا داشته است اما این موضوع به معنی برتری دائمی بازار ارزهای دیجیتال نیست. افق زمانی سرمایه‌گذاری اهمیت زیادی دارد و مقایسه یک دارایی پرنوسان مثل بیت کوین با طلا یا دلار در بازه‌ای ۱۰ روزه می‌تواند تصویر ناقصی ایجاد کند.
بهترین بازارها برای سرمایه‌گذاری کدامند؟
انتخاب بازار مناسب بیشتر از اینکه به پیدا کردن یک گزینه واحد وابسته باشد، به هدف سرمایه‌گذار و میزان ریسکی که می‌تواند تحمل کند بستگی دارد. سرمایه‌گذاری که به دنبال دارایی فیزیکی و سابقه طولانی‌تر در بازار است، ممکن است طلا را بررسی کند. در مقابل کسی که هدفش داشتن دارایی ارزی و حفظ ارزش در مقابل تورم است، ممکن است دلار را در نظر بگیرد. بازار ارز دیجیتال هم برای افرادی جذاب‌تر است که نوسان شدیدتر را می‌پذیرند و با سازوکار دارایی‌های دیجیتال آشنا هستند.
در بازار طلا علاوه بر قیمت، باید به تفاوت انواع دارایی‌ها توجه کرد. طلای زینتی هزینه ساخت و اجرت دارد، درحالی‌که گزینه‌هایی مثل طلای آب‌شده یا برخی ابزارهای مبتنی بر طلا ساختار هزینه متفاوتی دارند. بعضی از سرمایه‌گذاران با خرید توکن‌های با پشتوانه طلا (از جمله تتر گلد و پکس گلد) در صرافی‌هایی مثل نوبیتکس روی اونس جهانی سرمایه‌گذاری می‌کنند اما آن‌ها هم ریسک‌هایی مثل مشکلات شرکت صادرکننده یا نگهداری طلای پشتوانه، محدودیت نقدشوندگی و خطرهای امنیتی دارند.
در دلار هم قیمت خرید، فروش و امکان نگهداری امن اهمیت دارد. در این بازار هم رمزارز تتر به خاطر راحتی و ۲۴ ساعته بودن (در تمام هفته) بین بعضی از سرمایه‌گذاران محبوب شده؛ اما ریسک‌هایی مثل مسدود شدن، فاصله گرفتن قیمت از یک دلار و مشکلات امنیتی وجود دارد.
در بازار ارز دیجیتال علاوه بر قیمت دارایی، کارمزد معاملات، امنیت حساب، کیف پول و ریسک نوسان باید بررسی شود. برای سرمایه‌گذاری در رمزارزها هم بهتر است انتخاب دارایی بر اساس شناخت پروژه و میزان ریسک انجام شود، نه صرفاً رشد قیمت چند روز اخیر.
نکته مهم دیگر، تقسیم سرمایه و متنوع کردن پورتفو است. قرار دادن کل سرمایه در یک بازار می‌تواند ریسک تمرکز ایجاد کند. ترکیبی از دارایی‌ها می‌تواند باعث شود افت یک بازار الزاماً تمام سرمایه را تحت تاثیر قرار ندهد؛ البته ترکیب مناسب نیز برای هر فرد متفاوت است و به میزان سرمایه، نیاز به نقدینگی و افق زمانی بستگی دارد. در تصویر زیر می‌توانید یک سبد نمونه برای فردی کم‌ریسک را مشاهده کنید. البته این سبد فقط یک مثال است و تضمین‌شده نیست.
جمع‌بندی
در روزهای اولیه پاییز ۱۴۰۵ هم قیمت دلار و طلای ۱۸ عیار و هم قیمت بیت کوین به تومان رشد قابل توجهی داشتند. با این حال، این اختلاف کوتاه‌مدت به‌تنهایی نمی‌تواند مشخص کند در آینده کدام بازار برای تمام سرمایه‌گذاران بهتر است؛ چون میزان ریسک‌پذیری، افق سرمایه‌گذاری، نقدشوندگی و هدف فرد در هر بازار متفاوت است. به همین خاطر سوال مهم‌تر از اینکه «کدام بازار بیشتر رشد کرده؟» این است که سرمایه‌گذار برای چه مدت و با چه میزان ریسک می‌خواهد سرمایه خود را وارد بازار کند؟