چهارم، انحصار را نمیتوان نادیده گرفت. دو غول خودروسازی، ایرانخودرو و سایپا، بیش از ۹۰ درصد بازار را در اختیار دارند و واردات محدود به همین شرکتها و زیرمجموعههای آنهاست. این انحصار، رقابت را کاهش میدهد؛ علاوه بر این، دلالان با ثبتنام انبوه در طرحهای قرعهکشی، بیش از نیمی از خودروهای صفر را احتکار میکنند و با حاشیه سود قابلتوجه، بازار را به بازیچهای برای سودجویان تبدیل کردهاند.
در نهایت، تورم مزمن و بیثباتی اقتصادی این شکاف را تداوم میبخشد. افزایش قیمت انرژی، تقاضای مصرفی را کاهش اما تقاضای سرمایهای را افزایش میدهد که منجر به رکود تورمی در بازار میشود. این عوامل، در تعامل با یکدیگر، یک چرخه معیوب ایجاد کردهاند که خروج از آن نیازمند تغییرات اساسی است.
کپی لینک
راهکارهای عملی برای برونرفت از وضعیت موجود
برای حل این معضل، راهکارها باید عملی، کوتاهمدت و بلندمدت باشند و بر پایه افزایش عرضه، شفافیت و رقابت تمرکز کنند. در ادامه، به برخی پیشنهادهای عملی اشاره میشود.
در کوتاهمدت، افزایش واردات با تعرفههای منطقی ضروری است. دولت میتواند با تسهیل واردات خودروهای دستدوم و نو از کشورهای همسایه عرضه را افزایش دهد. در سال 1402، واردات تنها محدود به چند صد دستگاه بود، اما با تعرفههای مناسب، این رقم میتواند به 100 هزار دستگاه برسد و شکاف را 20 تا 30 درصد کاهش دهد. همچنین، عرضه خودرو در بورس کالا، به عنوان یک پلتفرم شفاف، میتواند دلالان را حذف کند و قیمت را به بازار نزدیکتر سازد.
