محققان در پژوهشی جدید تلاش کردهاند با بررسی مجموعه گستردهای از تحقیقات پیشین، عوامل تاثیرگذار بر رشد کارآفرینی روستایی در ایران را شناسایی کنند و با تحلیل دادههای موجود، تصویری روشنتر از وضعیت و نیازهای این حوزه ارائه دهند.
به گزارش سیناپرس، کارآفرینی روستایی در دهههای اخیر به یکی از مهمترین موضوعات توسعهای تبدیل شده است، زیرا تجربه نشان داده که رشد اقتصادی بدون توجه به مسائل اجتماعی، فرهنگی و حتی محیطزیستی، نه تنها موجب پیشرفت پایدار نمیشود، بلکه میتواند مشکلات موجود را تشدید کند.
در بسیاری از مناطق روستایی ایران، چالشهایی همچون بیکاری پنهان، فقر، فرسایش منابع طبیعی و توزیع نابرابر فرصتها مشاهده میشوند و این مسائل نشان دادهاند که سیاستهای توسعه پیشین، پاسخگوی نیازهای واقعی این مناطق نبودهاند.
از این رو، کارآفرینی روستایی به عنوان یک راهبرد مهم مطرح شده است؛ راهبردی که با تقویت نوآوری، ایجاد مشاغل جدید و بهرهگیری بهتر از استعدادهای محلی میتواند مسیر تازهای برای رشد اقتصادی روستاها ایجاد کند.
در محیطهای روستایی، بسیاری از ظرفیتها هنوز به درستی شناسایی نشدهاند. از فرصتهای گردشگری گرفته تا امکان ایجاد کسبوکارهای کوچک کشاورزی و غیرکشاورزی، همه میتوانند نقش کلیدی در افزایش درآمد خانوارهای روستایی داشته باشند. اما برای آنکه چنین فعالیتهایی شکل بگیرند، باید تغییراتی در ساختارهای حمایتی، آموزشی و فرهنگی ایجاد شود.
کارآفرینی نیازمند محیطی است که خلاقیت را تشویق کند، ریسکپذیری را ممکن سازد و زیرساختهایی فراهم کند که افراد بتوانند ایدههای خود را به محصول یا خدمت تبدیل کنند. در چنین شرایطی است که توسعه کارآفرینی روستایی میتواند به ایجاد فرصتهای شغلی، افزایش بهرهوری، تنوع اقتصادی و حتی بهبود کیفیت زندگی ساکنان روستاها منجر شود.
در این میان، سید سعید حسینیزاده آرانی از دانشگاه آیتالله بروجردی با همکاری دانشگاه پیام نور تهران، پژوهشی را درباره عوامل مؤثر بر کارآفرینی روستایی انجام داده است.
این پژوهش با بررسی مجموعهای بزرگ از تحقیقات پیشین تلاش کرده تا مشخص کند چه عناصری در رشد فعالیتهای کارآفرینانه در مناطق روستایی بیشترین نقش را دارند و چرا توجه به آنها برای برنامهریزی توسعه در ایران ضروری است.
در این تحقیق از روش فراتحلیل کمّی استفاده شده؛ روشی که با جمعبندی نتایج چندین پژوهش امکان میدهد تصویر دقیقتری از واقعیت به دست آید. پژوهشگران ابتدا همه مطالعات مرتبط با کارآفرینی روستایی را که بین سالهای ۱۳۸۰ تا ۱۴۰۳ انجام شده بود، بررسی نموده و مورد تجزیه و تحلیل آماری قرار دادند.
طبق نتایج بهدستآمده، افراد تحصیلکرده، مردان، ساکنان مناطق غربی کشور و کسانی که به شکل فردی کسبوکار راهاندازی میکنند، سهم بیشتری در توسعه فعالیتهای کارآفرینانه دارند. بررسی عوامل مختلف نیز نشان داد که عناصر نهادی و سازمانی مانند دسترسی به مراکز مشاوره، استفاده از تسهیلات دولتی، قوانین حمایتی و فعالیت تشکلها بیشترین نقش را در تقویت کارآفرینی دارند. پس از آن، عوامل اقتصادی و مالی، عوامل فردی مانند خلاقیت و اعتماد به نفس و عوامل محیطی همچون منابع طبیعی و موقعیت جغرافیایی بیشترین تأثیر را داشتهاند.
محققان تأکید میکنند که برای رشد کارآفرینی در روستاها، تقویت انگیزه و توان روانی افراد بسیار مهم است. همچنین ضرورت دارد نگرشهای جنسیتی اصلاح شود تا زنان نیز بتوانند مانند مردان در فعالیتهای اقتصادی مشارکت کنند، زیرا محدودیتهای اجتماعی، خانوادگی و فرهنگی مانع از ورود بسیاری از زنان روستایی به عرصه کارآفرینی شده است. علاوه بر این، نقش نهادهای دولتی و خصوصی و ایجاد تعاونیها و شبکههای کارآفرینی برای تقویت این روند حیاتی است.
وجود زیرساختهایی مانند راه مناسب، دسترسی به مراکز آموزشی، وجود بازار، اتحادیهها و نیروهای ماهر ازجمله عواملی هستند که میتوانند سرعت رشد کارآفرینی روستایی را افزایش دهند.
به نقل از ایسنا، از سوی دیگر، عوامل اجتماعی و فرهنگی همچون مشارکت اجتماعی، سرمایه اجتماعی، نگرش مردم نسبت به کارآفرینی و اعتماد عمومی به برنامههای حمایتی نیز تأثیر جدی بر موفقیت فعالیتهای کارآفرینانه دارند.
نتایج این مطالعه علمی که توجه به آنها میتواند نقش مهمی در توسعه کارآفرینی روستایی داشته باشد، در دوفصلنامه «راهبردهای کارآفرینی در کشاورزی» وابسته به دانشگاه علوم کشاورزی و منابع طبیعی ساری منتشر شده است.
