پژوهشگران روشی جالب ابداع کردهاند که در آن با نوشیدن یک فنجان قهوه یا خوردن شکلات، میتوان ژنهای درون سلول را «ویرایش» کرد. این کشف، راه را برای درمان هدفمند بیماریهایی مانند سرطان و دیابت هموار میکند.
به گزارش خبرگزاری سیناپرس ، وبگاه فیز در گزارشی آورده است:
پژوهشگران دانشگاه تگزاس اِی اَند اِم، سامانهای طراحی کردهاند که در آن از کافئین (ماده موجود در قهوه، چای و شکلات) بهعنوان یک کلید مولکولی استفاده میشود. با مصرف کافئین، یک فرآیند پیشرفته ویرایش ژن به نام کریسپر در سلولهای هدف روشن میشود؛ این روش که شیمیژنتیک (chemogenetics) نام دارد، به معنای کنترل سلولها با مواد شیمیایی معمولی مانند داروها یا خوراکیهاست.
برخلاف داروهای رایج که روی بسیاری از سلولها اثر میگذارند، این روش فقط سلولهای از پیش برنامهریزیشده را تحت تأثیر قرار میدهد و عوارض جانبی کمتری دارد.
ویرایش ژن با محرک روزانه
در این فناوری، ابتدا سلولهای بیمار به گونهای مهندسی میشوند که دارای یک سوئیچ مولکولی باشند. سپس، با ورود کافئین به بدن (مثلاً پس از نوشیدن قهوه)، این سوئیچ روشن و فرآیند درمان آغاز میشود.
یک ویژگی هوشمندانه این سامانه، قابلیت خاموششدن آن است. با دادن یک داروی رایج به نام راپامایسین (Rapamycin)، فرآیند ویرایش ژن متوقف میشود. این کنترل دوگانه به پزشکان امکان میدهد درمان را با دقت بالا مدیریت کنند.
از آزمایشگاه تا زندگی روزمره
این روش در درمان بیماریهای مختلفی کاربرد دارد. برای مثال:
- در دیابت: میتوان سلولها را طوری برنامهریزی کرد که با نوشیدن قهوه، انسولین بیشتری تولید کنند؛
- در سرطان: میتوان سلولهای ایمنی بدن را به گونهای تقویت کرد که با مصرف کافئین، حمله به تومورهای سرطانی را آغاز کنند.
به نقل از ایرنا، پروتئین مهندسیشدهای که با کافئین فعال میشود، کافیبادی (caffebody) نام دارد. پژوهشگران امیدوارند با استفاده از این فناوری، روزی بتوان بیماریها را با مواد ساده و در دسترس مانند قهوه درمان کرد.
آیندهای آشنا و دقیق
این پژوهش هنوز در مراحل آزمایشگاهی است، اما نویدبخش آیندهای است که در آن درمان بیماریهای پیچیده با روشهایی ساده، کنترلشدنی و کمعارضه ممکن میشود. به گفته دانشمندان، استفاده از مواد آشنا مانند کافئین، پذیرش و اجرای درمان را در آینده برای بیماران آسانتر خواهد کرد.
