تحلیل یک گزارش از ترکیب ویزابگیران: موتورهای اقتصادی و درمانی ایران در صف خروج از کشور
در فضایی که آمار و دادههای شفاف در مورد روندهای مهاجرتی و درخواست ویزا کمیاب است، انتشار گزارشی از سوی شرکت نیلگام، یکی از بازیگران فعال این حوزه، از دادههای قابل توجهی درباره یکی از مهمترین تحولات اجتماعی و اقتصادی ایران در دو سال گذشته خبر میدهد.
این گزارش که پراکندگی شغلی متقاضیان ویزا از زمستان ۲۰۲۳ تا بهار ۲۰۲۵ را بررسی میکند، صرفاً مجموعهای از اعداد و ارقام نیست؛ بلکه آینهای تمامنما از نگرانیها، امیدها و استراتژیهای طبقات مختلف جامعه ایران برای آینده است.
یافتههای این گزارش نشان میدهد که موتورهای محرک اقتصاد و ستونهای نظام سلامت کشور، بیش از هر گروه دیگری، به دنبال باز کردن دریچهای به خارج از مرزها هستند؛ روندی که تحلیل آن برای سیاستگذاران و آیندهپژوهان بسیار مهم است.
کارآفرینان در صف اول؛ زنگ خطر برای سرمایه و اشتغال
مهمترین و شاید نگرانکنندهترین یافته این گزارش، پیشتازی قاطع «کارآفرینان و مدیران» با سهم ۲۶ درصدی از کل متقاضیان موفق ویزا است. این آمار را میتوان از دو زاویه متضاد اما مکمل تحلیل کرد.
بیشتر بخوانید
از یک سو، این گروه به دلیل تمکن مالی و داشتن کسبوکار معتبر، از شانس بالاتری برای متقاعد کردن سفارتخانهها و دریافت ویزا برخوردارند. اما از سوی دیگر، این گرایش گسترده نشاندهنده کاهش انگیزه برای سرمایهگذاری داخلی و توسعه کسبوکار در کشور است.
۲۶ درصد از متقاضیان موفق ویزا مدیران و کارآفرینان هستند
در شرایطی که اقتصاد با نوسانات شدید، محدودیتهای تجاری و فضای کسبوکار غیر قابل پیشبینی دستوپنجه نرم میکند، بسیاری از صاحبان کسبوکار به دنبال ایجاد یک «برنامه جایگزین» یا یک «پایگاه امن» در خارج از کشور برای خود و سرمایههایشان هستند.
این پدیده، که فراتر از یک سفر توریستی ساده است، میتواند به خروج سرمایه، توقف طرحهای توسعه و در نهایت، کاهش فرصتهای شغلی منجر شود. این در حالی است که اقتصاد کشور، بهویژه حوزه اقتصاد دیجیتال، نیازمند جذب سرمایه است.
در کنار این گروه، حضور «کارمندان» با سهم ۲۱ درصدی در رتبه دوم، این پازل را تکمیل میکند. اگر کارآفرینان مغز و سرمایه یک اقتصاد هستند، کارمندان بدنه اجرایی آن را تشکیل میدهند. تمایل بالای این گروه به اخذ ویزا، که اغلب با هدف یافتن فرصتهای شغلی بهتر صورت میگیرد، بیانگر شکاف عمیق میان درآمدها و هزینههای زندگی و افزایش ناامنی شغلی در پی تعدیل نیروهاست.
تقاضای درصد قابل توجهی از کارمندان برای مهاجرت شکاف عمیق میان درآمد و هزینه زندگی و ناامنی شغلی را نشان میدهد
در واقع، دادهها نشان میدهند که هر دو رکن اصلی بخش خصوصی (مدیران و کارکنان) بهطور همزمان در حال بررسی گزینههای خارجی هستند و این، هشداری جدی برای آینده اقتصاد کشور است.