نتایج یک مطالعه جدید نشان می‌دهد ترکیب باکتری‌های روی زبان ممکن است با سرعت پردازش اطلاعات، حافظه و برخی توانایی‌های شناختی ارتباط داشته باشد؛ بااین‌حال، پژوهشگران تأکید می‌کنند که این یافته‌ها هنوز رابطه علت و معلولی را اثبات نمی‌کند.
به گزارش سیناپرس، باکتری‌های دهان ممکن است فراتر از نقش شناخته‌شده خود در سلامت دهان و دندان، با برخی تفاوت‌ها در عملکرد مغز نیز مرتبط باشند. پژوهشگران در مطالعه‌ای جدید دریافتند فراوانی بعضی گونه‌های باکتریایی روی زبان با نحوه عملکرد افراد در آزمون‌های شناختی ارتباط دارد؛ یافته‌ای که توجه‌ها را به نقش احتمالی میکروبیوم دهان در سلامت مغز جلب می‌کند. این مطالعه با مشارکت ۶۰ بزرگسال سالم در بریتانیا و بلژیک انجام شده و نتایج آن در مجله علمی PLOS ONE به انتشار رسیده است.
کدام باکتری‌ها با سرعت پردازش اطلاعات مرتبط بودند؟
پژوهشگران به سرپرستی جوآنا ای. لِهِرو از دانشگاه اکستر، با همکاری محققانی از دانشگاه آزاد بروکسل، افراد جوان و سالمندان را بررسی کردند. در هر کشور، ۱۵ فرد جوان و ۱۵ فرد مسن در مطالعه حضور داشتند.
شرکت‌کنندگان آزمون‌هایی برای ارزیابی حافظه، توجه، تشخیص هیجان‌ها و سرعت پردازش اطلاعات انجام دادند. پژوهشگران همچنین فشار خون آن‌ها را اندازه‌گیری کردند و نمونه‌های خون، بزاق و باکتری‌های سطح زبان را جمع‌آوری کردند.
نتایج نشان داد: در هر دو کشور، فراوانی بیشتر باکتری Prevotella histicola با واکنش سریع‌تر در برخی آزمون‌ها ارتباط داشت؛ هرچند نوع آزمون‌ها در دو کشور یکسان نبود.
باکتری دیگری به نام Haemophilus parainfluenzae نیز با الگوهای متفاوتی از عملکرد شناختی مرتبط بود. در شرکت‌کنندگان بلژیکی، فراوانی بیشتر این باکتری با پاسخ سریع‌تر در آزمون‌های تشخیص هیجان و یادگیری دیداری و همچنین دقت بیشتر حافظه کاری همراه بود. در گروه بریتانیایی، ارتباط این باکتری با سرعت پاسخ‌دهی یکسان نبود و در برخی آزمون‌ها با واکنش کندتر به محرک‌های هیجانی همراه شد. بنابراین، فراوانی بیشتر یک گونه باکتریایی لزوماً به معنای عملکرد شناختی بهتر در همه زمینه‌ها نیست.
چرا باکتری‌های دهان ممکن است با عملکرد مغز ارتباط داشته باشند؟
یکی از مسیرهای احتمالی، نقش باکتری‌های دهان در تبدیل نیترات به ترکیباتی است که بدن برای تولید اکسید نیتریک از آن‌ها استفاده می‌کند. اکسید نیتریک مولکولی است که به گشاد شدن رگ‌های خونی کمک می‌کند.برای مثال، پس از مصرف مواد غذایی سرشار از نیترات مانند چغندر، بخشی از نیترات وارد جریان خون می‌شود و بخشی دیگر از طریق بزاق دوباره به دهان بازمی‌گردد. باکتری‌های دهان می‌توانند نیترات را به نیتریت تبدیل کنند؛ ترکیبی که در ادامه می‌تواند در تولید اکسید نیتریک نقش داشته باشد.
از آنجا که اکسید نیتریک در تنظیم عملکرد عروق نقش دارد، دانشمندان در حال بررسی این موضوع هستند که آیا میکروب‌های دهان و فرایندهای شیمیایی مرتبط با آن‌ها می‌توانند با عملکرد شناختی نیز ارتباط داشته باشند.
بااین‌حال، در مطالعه جدید مشخص نشد که این مسیر زیستی عامل تفاوت‌های مشاهده‌شده در آزمون‌های شناختی بوده است. اندازه‌گیری‌های شیمیایی خون نیز نتایج یکسانی نداشتند و ارتباط برخی شاخص‌ها با عملکرد آزمون‌ها متفاوت بود.
سن و محل زندگی نیز اهمیت دارند
سن، پایدارترین عامل مرتبط با عملکرد شناختی در این پژوهش بود. افراد مسن‌تر در هر دو کشور، به‌طور کلی امتیازهای پایین‌تری کسب کردند و پاسخ‌های کندتری داشتند.پژوهشگران همچنین ۱۷ گونه باکتریایی را شناسایی کردند که میزان فراوانی آن‌ها میان افراد جوان و مسن متفاوت بود. برخی باکتری‌های متعلق به جنس‌های Treponema و Tannerella که گونه‌هایی از آن‌ها با بیماری‌های لثه ارتباط دارند، در افراد مسن فراوان‌تر بودند.
بااین‌حال، تفاوت ترکیب میکروبیوم دهان میان دو کشور نیز قابل‌توجه بود. این موضوع نشان می‌دهد عوامل جغرافیایی و احتمالاً تفاوت‌های محیطی و سبک زندگی می‌توانند در شکل‌گیری این الگوها نقش داشته باشند.
آیا باکتری‌های دهان می‌توانند از افت حافظه جلوگیری کنند؟
پاسخ این پرسش هنوز مشخص نیست. پژوهشگران تأکید می‌کنند که مطالعه آن‌ها اکتشافی بوده و تنها ارتباط آماری میان برخی باکتری‌ها و نتایج آزمون‌های شناختی را بررسی کرده است.
تعداد محدود شرکت‌کنندگان، کنترل‌نشدن رژیم غذایی و ارزیابی ناکامل عواملی مانند فعالیت بدنی و خواب، از جمله محدودیت‌های پژوهش هستند. همچنین، افراد در یک مقطع بررسی شدند و پژوهشگران آن‌ها را در طول زمان برای سنجش تغییرات شناختی دنبال نکردند.
در نتیجه، این یافته‌ها نشان نمی‌دهند که تغییر باکتری‌های دهان می‌تواند حافظه را بهبود دهد، از زوال عقل پیشگیری کند یا روند پیری مغز را کاهش دهد.
پژوهشگران برای روشن شدن این ارتباط به مطالعات بزرگ‌تر و طولانی‌مدت نیاز دارند تا مشخص شود آیا باکتری‌های دهان مستقیماً در عملکرد شناختی نقش دارند یا تغییرات مشاهده‌شده بازتاب عوامل دیگری هستند که هم بر میکروبیوم دهان و هم بر مغز تأثیر می‌گذارند.
مترجم:امیر بابایی
