باکتریهای رحم بر موفقیت لقاح آزمایشگاهی تأثیر می گذارند
پژوهش جدید دانشمندان نشان میدهد ترکیب باکتریهای موجود در پوشش داخلی رحم ممکن است با موفقیت یا شکست روشهای کمکباروری مانند لقاح آزمایشگاهی (IVF) ارتباط داشته باشد؛ یافتهای که فرضیه وجود میکروبیوم رحمی و نقش احتمالی آن در باروری را دوباره مطرح کرده است.
به گزارش سیناپرس، رحم انسان برای بیش از یک قرن بهعنوان اندامی تقریباً استریل و عاری از میکروب شناخته میشد؛ اما نتایج یک مطالعه جدید نشان میدهد ممکن است این تصور نیازمند بازنگری باشد. پژوهشگران دریافتهاند تفاوت در ترکیب باکتریهای موجود در پوشش داخلی رحم میتواند با پیامدهای درمانهای کمکباروری ارتباط داشته باشد.
این مطالعه که توسط پژوهشگران کالج ترینیتی دوبلین در ایرلند انجام شده و نتایج آن در نشریه علمی «تولیدمثل انسان» (Human Reproduction) منتشر شده است، ۲۹ زن مبتلا به ناباروری با علت نامشخص را بررسی کرده است.
نتایج نشان داد زنانی که پس از استفاده از روشهای کمکباروری، از جمله لقاح آزمایشگاهی، باردار نشدند، در مقایسه با زنانی که بارداری موفقی داشتند، تنوع بیشتری در ترکیب باکتریهای نمونههای رحمی خود نشان میدادند.
تفاوت ترکیب باکتریها در زنان با بارداری موفق و ناموفق
پژوهشگران پیش از آغاز درمانهای کمکباروری، از بافت آندومتر یا همان پوشش داخلی رحم شرکتکنندگان نمونهبرداری کردند. بررسیها نشان داد در زنانی که درمان آنها به بارداری منجر نشده بود، نشانههای کمتری از باکتریهای لاکتوباسیلوس و تنوع بیشتری از سایر گونههای باکتریایی وجود داشت.باکتریهای لاکتوباسیلوس از جمله میکروبهای شناختهشده در دستگاه تناسلی زنان هستند و در حفظ تعادل محیط میکروبی واژن نقش دارند.
کلونا اوفارلی، نویسنده ارشد این پژوهش و متخصص ایمنیشناسی، میگوید: با وجود آنکه این تحقیق روی گروه نسبتاً کوچکی از بیماران انجام شده و به مطالعات بیشتری نیاز دارد، نتایج آن اهمیت احتمالی بررسی همزمان میکروبیوم آندومتر و وضعیت التهاب را هنگام ارزیابی باروری نشان میدهد.
آیا رحم واقعاً میکروبیوم مستقل دارد؟
یکی از موضوعات بحثبرانگیز در این پژوهش، اصل وجود میکروبیوم پایدار در رحم است. در حالی که روده، دهان، پوست و واژن محل زندگی جوامع متنوعی از میکروبها هستند، وجود یک مجموعه میکروبی ثابت و مستقل در رحم هنوز بهطور قطعی اثبات نشده است.در سالهای اخیر، مطالعات مبتنی بر توالییابی DNA، نشانههایی از حضور برخی میکروبها را در نمونههای رحمی شناسایی کردهاند؛ اما گروهی از متخصصان معتقدند ممکن است بخشی از این نتایج ناشی از آلودگی نمونهها در جریان جمعآوری یا آزمایش باشد.
در مطالعه جدید نیز پژوهشگران باکتریهای زنده را از نمونههای رحمی کشت ندادند، بلکه از روش توالییابی DNA باکتریایی برای شناسایی آثار ژنتیکی آنها استفاده کردند. بنابراین، این روش بهتنهایی حضور باکتریهای زنده و ساکن در رحم را اثبات نمیکند.
همچنین این احتمال وجود دارد که بخشی از باکتریهای شناساییشده، از میکروبیوم واژن وارد نمونههای رحمی شده باشند. برای مثال، لاکتوباسیلوس ممکن است بیشتر متعلق به محیط واژن باشد تا یک میکروبیوم مستقل در رحم.
ارتباط التهاب رحم با شرایط پذیرش جنین
یکی دیگر از یافتههای قابلتوجه این پژوهش به فعالیت ژنهای مرتبط با پذیرش جنین در آندومتر مربوط میشود.
پژوهشگران دریافتند در زنانی که درمان کمکباروری آنها ناموفق بوده است، میزان فعالیت برخی ژنهای مرتبط با آمادگی آندومتر برای پذیرش جنین بیشتر بوده است. این موضوع غیرمنتظره بود؛ زیرا معمولاً افزایش فعالیت این ژنها بهعنوان نشانهای از آمادگی پوشش داخلی رحم برای لانهگزینی جنین در نظر گرفته میشود.
فدریکا جیانگرازی، نویسنده نخست پژوهش و زیستشیمیدان، میگوید این یافته نشان میدهد وجود نشانههای مولکولی آمادگی رحم لزوماً به معنای افزایش احتمال بارداری موفق نیست.پژوهشگران برای بررسی سازوکار احتمالی این ارتباط، آزمایشهای اولیهای را نیز در محیط آزمایشگاهی انجام دادند. در این آزمایشها، سلولهای آندومتر در معرض مادهای به نام بوتیرات قرار گرفتند که برخی باکتریها تولید میکنند.
نتایج نشان داد این ماده میتواند موجب افزایش التهاب و تضعیف سد محافظ میان سلولهای آندومتر شود. چنین تغییری ممکن است شرایط محیط رحم را برای رشد و استقرار جنین نامساعد کند.
امید به بهبود روشهای درمان ناباروری
پژوهشگران معتقدند شناخت بهتر تعامل میان میکروبها، التهاب و بافت داخلی رحم میتواند در آینده به انتخاب دقیقتر روشهای درمان ناباروری کمک کند.
اوفارلی میگوید در صورت شناخت بهتر این ارتباطها، پزشکان ممکن است بتوانند بیمارانی را که احتمال بیشتری دارد از راهبردهای خاص کمکباروری سود ببرند، شناسایی کنند و زمان انتقال جنین را با دقت بیشتری تعیین کنند.
با این حال، پژوهش حاضر به دلیل تعداد محدود شرکتکنندگان و استفاده از روش توالییابی DNA، هنوز نمیتواند وجود یک میکروبیوم پایدار در رحم یا نقش مستقیم آن در شکست درمانهای ناباروری را اثبات کند.نتایج این مطالعه در نشریه علمی Human Reproduction منتشر شده است.