داستانهایی که ما روایت میکنیم ما را بهعنوان یک انسان تعریف میکنند و به مردم این امکان را میدهند که علیرغم پیشینههایِ فرهنگیِ متفاوت، با یکدیگر ارتباط برقرار کرده و تجربیات مشترکی از واقعیت انسانی را به اشتراک بگذارند. اسطورهها که جلوههایی از میراثِ فرهنگی و زبانیِ ما هستند، نقشِ اساسی در روایتگری داستانها دارند چراکه به افرادِ مختلف این امکان را میدهند که درک منحصربهفردِ خود از جهان را بیان کنند.
برای نوشتن پاراگراف بالا مانند بسیاری از قسمتهایِ دیگرِ مقاله از نظریه جوزف کمپبل درباره «الگوهای جهانی تکرارشونده در سنتهای فولکلور مختلف جهان» استفاده کردهایم. نظریهای که درهای زیادی را به روی علاقهمندان دنیای مدرن باز کرده و با اینکه خودش در دنیایِ مدرن نوشته نشده ولی به بهترین شکلِ ممکن در دنیای مدرن قابل استفاده است. برای پرداختن به اقتباسهای دنیایِ شمال علاوهبر نظریه کمبل، به یادداشتهای اعضایِ بالا رتبه استودیو سانتامانیکا مانند کوری بارلاگ دسترسی پیدا کردیم و با زیرِ ذرهبین قرار دادن بازی God of War محصولِ سالِ ۲۰۱۸ اقتباس از این جهان را زیر ذرهبین قرار دادهایم که این بازی چگونه و با چه روشهایی دنیایِ اسکاندیناوی و اسطورهشناسی شمال را در قالبِ یک اقتباسِ بزرگ در اختیارِ مخاطبانش قرار داده است.
به خاطر داشته باشید که در این مقاله هرجا از کلمه «اسطوره» استفاده شده میتوان برای آن از کلمه افسانه هم استفاده کرد طوریکه معنی نوشته از بین نرود و البته برعکس این جمله هم صادق است. پس این دو کلمه را در ادامه مقاله بهخاطر داشته باشید که معنی و مفوم یکسانی در مقاله دارند.
کپی لینک
پیشگفتار
ابتدا درباره ماهیتِ جهانِ اسکاندیناوی صحبت میکنیم. شعرِ کهنِ اسکاندیناوی بهویژه شعرِ اسکالدیک، به دلیلِ استعارههای خاصِ خود منحصربهفرد است. در برخی از قدیمیترین منابع اسطورهای مکتوبِ اسکاندیناوی مانند Edda یا حتی Younger Edda به داستانسرایانِ نوپا توصیههایی درباره روشِ روایت و دانشی که باید داشته باشند ارائه شده است تا بتوانند درباره دنیای شمال داستانِ جدیدی روایت کنند یا از این جهان اقتباسِ خوبی داشته باشند. بااینحال انتقالِ این استعارهها و تصویرِ خاصِ دنیای نورسِ کهن به زبانهای دیگر دشوار است؛ در حقیقت میتوان گفت که ترجمه آنها بدون از دست دادن بخشی از مفاهیم و پیامهای اصلی تقریباً غیرممکن است. حالا استودیوی سانتا مانیکا چگونه این کارِ تقریبا غیرممکن را ممکن کرده است؟ تا پایان مقاله تلاش خواهیم کرد برای این سوالِ مهم جواب مناسبی پیدا کنیم.
بهترین راهحلِ ممکن این است که طرحِ اصلی «اسطوره» یا «افسانه» را بازگو کرده و آن را برای زبانی که به آن ترجمه میشود و بستری که در آن قرار میگیرد، اقتباس کنیم. این تکنیک که در ابتدا برای مسئله کوچکی مانند ترجمه استعارهها مطرح شده موضوعِ گستردهتری را برای بحث در بر میگیرد؛ اقتباسِ اسطوره در محیط و رسانههای مدرن. به گفته پژوهشگرانی مانند جوزف کمبل، اسطورهها هیچگاه بهطورِ کامل از زندگی ما محو نشدهاند. هرچند که جامعهای که در آن متولد شدهایم ممکن است سکولار باشد اما طرزِ تفکر ما نسبت به اسطورهها تغییر کرده است. در گذشته واژه «اسطوره» بهعنوانِ المانی مشخص و خاص و نادرست یا غیرواقعی تعریف میشد درحالیکه امروزه بهکار بردن این واژه برای هرچیزی که نادرست تلقی شود، امری رایج شده است.
با اینحال داستانهای اسطورهای کهن بهعنوان بخشی از میراثِ بشری همچنان در رسانههای جهان انعکاس پیدا میکنند. آنها همچنان بازگو، بازآفرینی و برای اهدافِ خلاقانه تغییر داده میشوند اما هیچگاه بهطورِ کامل فراموش نمیشوند. بهعنوان نمونه اگرچه بیشتر اطلاعاتِ مربوط به اسطورههای اسلاوی (مردمانی تغریبا در اطراف روسیه و بلاروس) با تغییر دینِ مردم به مسیحیت از بین رفتهاند اما این اسطورهها همچنان در آیینها، خرافات و جشنهای کشورهای اسلاوی به حیاتِ خود ادامه میدهند؛ مانند جشنِ ماسْلِنیتسا (Maslenitsa) در فرهنگ روسی.
در قرنِ گذشته تغییرات بسیار زیادی در زندگی بشر ایجاد شده است و بسیاری از این تغییرها بهخاطر پیشرفتِ تکنولوژی پدیدار شدهاند. افرادی که پیش از دهه ۷۰ میلادی متولد شدهاند، در طول زندگی خود شاهد تغییراتِ شگرفی بودهاند؛ از جمله توسعه فناوریِ اطلاعات، ظهورِ رسانههای دیجیتال و پیشرفتِ روشهای تعاملی در روایتگری موضوعاتِ مختلف. در نتیجه این پیشرفتهای فناوری اقتباس اسطورهها و افسانهها نیز دستخوشِ تحول شده است. صنعتِ سینما و بازیهایِ ویدیویی، الگوهای قدیمی را اقتباس کرده و به آنها جانی تازه دادهاند؛ مانند الگویِ سفرِ قهرمان از جوزف کمپبل که در مجموعه فیلمهایی همچون جنگِ ستارگان به کار رفته است.
داستانسرایی تعاملی در قالب بازیهای ویدیویی، دنیای جدیدی را برای خلقِ محتوای جدید و جذاب خلق کرده و چالشهای زیادی را پیشِ روی توسعهدهندگان بازی قرار داده است. برای مثال یک استودیوی بازیسازی برای اقتباس از هر جهان و هر اثری در قدمِ نخست باید به سوالهایی بسیار مهم جواب دهد؛ سوالهایی مانند:
- چه چیزهایی را باید اقتباس کرد؟
- چگونه میتوان فضای اسطوره را به بازیکن منتقل کرد؟
- چگونه میتوان در یک دنیای بسته، محیطی تعاملی برای روایتِ یک داستان ایجاد کرد؟
- اسطوره در این دنیای بسته و در این محیطِ تعاملی باید کدامیک از المانهای آن جهان را همراه خود به دنیای مدرن بیاورد؟
برای پاسخ دادن به این سوالها ضروری است که به بازیهای ویدیویی به چشم اسطورههای نوین و بهطور همزمان به چشمِ مسیری برای بازآفرینی سنتهای کهن نگاه کنیم. پس از جواب دادن به پرسشهای بالا به سوالهایی کلیتر میرسیم. مانند:
- چگونه بازیهای ویدیویی جهانی منحصربهفرد با قوانین، سازوکارها و محیطِ مخصوص به خود ایجاد میکنند؟
- چگونه این جهانِ ساختهشده، ضمن داشتنِ ساختاری مشابه با اسطورههای سنتی، همچنان یک اقتباسِ اسطورهای مدرن باقی میماند؟
