پژوهشگران اعلام کردهاند که نوعی بیماری نادر چشمی میتواند چشم بیماران را زیر نور به شکل خیرهکنندهای درخشان کند. این وضعیت که «Christmas tree cataracts» یا آب مروارید کریسمسی نامیده میشود، با کریستالهای چندرنگ در عدسی چشم همراه است و جلوهای شبیه چراغهای تزئینی درخت کریسمس ایجاد میکند. این بیماری نخستین بار در مطالعات بالینی بر روی بیماران مسن مشاهده شد و اکنون بهعنوان یکی از نشانههای مهم در تشخیص برخی اختلالات ژنتیکی شناخته میشود.
آب مروارید کریسمسی یک بیماری نادر وابسته به سن است که اغلب چشمپزشکان را در زمان معاینه بیماران شگفتزده میکند. در این وضعیت خاص، کریستالهایی با شکل سوزنی و رنگهای متنوع در عدسی چشم ظاهر میشوند و هنگامی که نور مستقیم دستگاه لامپ اسلیت به آنها میتابد، درخششی چشمگیر ایجاد میکنند. این کریستالها میتوانند طیفی از رنگهای صورتی، سبز، آبی، قرمز و طلایی را بازتاب دهند و بسته به زاویه تابش نور، جلوهای متفاوت داشته باشند. نتیجه این پدیده، تصویری است که به چراغهای رنگی آویخته بر شاخههای درخت کریسمس شباهت دارد و همین ویژگی باعث شده نام «آب مروارید کریسمسی» برای آن انتخاب شود.
مطالعات بالینی نشان دادهاند که این درخشش زمانی شکل میگیرد که میزان کلسیم در عدسی افزایش یابد و روند تجزیه پروتئینهای کریستالین سرعت بیشتری پیدا کند. این تغییرات زیستی موجب بالا رفتن سطح آمینواسید سیستین میشود و در غلظتهای بالا، سیستین به صورت کریستالهای سوزنی متبلور میگردد. این کریستالها با شکست نور، جلوهای چندرنگ و درخشان ایجاد میکنند.
در یکی از نمونههای ثبتشده، چشم یک زن ۶۰ ساله هنگام معاینه با نور مستقیم دستگاه، مجموعهای از کریستالهای رنگارنگ را نشان داد که در جهات مختلف پراکنده بودند و حتی مرزهای طبیعی عدسی را قطع میکردند، تصویری که برای پزشکان بسیار غیرمعمول و قابل توجه بود.
با وجود ظاهر چشمگیر این بیماری، معمولاً تأثیر جدی بر وضوح بینایی ندارد. با این حال، ارتباط نزدیکی میان آب مروارید کریسمسی و بیماری ژنتیکی دیستروفی میوتونیک وجود دارد؛ اختلالی که به مرور زمان موجب ضعف و تحلیل عضلات میشود. پژوهشها نشان دادهاند تقریباً همه بیماران مبتلا به دیستروفی میوتونیک نوع ۱ دچار این نوع آب مروارید هستند. به همین دلیل، مشاهده چنین نشانهای میتواند بهعنوان ابزاری برای تشخیص زودهنگام این بیماری عمل کند و به پزشکان امکان دهد پیش از بروز علائم شدید، اقدامات لازم را آغاز کنند.
این یافتهها اهمیت توجه به نشانههای ظاهری غیرمنتظره را نشان میدهند. حتی جلوههای زیبا و درخشان در چشم ممکن است بازتاب مشکلات جدیتر در بدن باشند. پژوهشگران امیدوارند که بررسی دقیقتر آب مروارید کریسمسی نه تنها به درک بهتر فرآیندهای زیستی در عدسی چشم کمک کند، بلکه راهی برای تشخیص سریعتر و مؤثرتر بیماریهای مرتبط فراهم سازد و مسیر درمانی ایمنتری برای بیماران ایجاد کند.
