بسیاری از سیارکها میتوانند سقوط آتشین خود از میان جو زمین را تاب بیاورند. با اینحال، اگر اندازه آنها بهاندازه کافی بزرگ باشد، میتوانند بهشدت ویرانگر باشند؛ همانند شهابسنگ چلیابینسک با طول تقریبی ۱۸.۳ متر که در سال ۲۰۱۳ بر فراز منطقه اورال جنوبی در روسیه منفجر شد و انفجاری معادل حدود ۳۰ برابر انرژی بمب اتمی رهاشده بر هیروشیما ایجاد کرد.
در صورتی که روزی یک جرم فضایی حتی بزرگتر، حیات بشر را تهدید کند، ناچار خواهیم بود برای جلوگیری از برخورد آن با سیارهمان، به راهکارهای خلاقانه متوسل شویم. کوبیدن یک فضاپیما به آن برای تغییر مسیرش، مشابه کاری که ناسا در سال ۲۰۲۲، با توجه به عدم قطعیتهای فراوان همیشه گزینهای عملی نخواهد بود.
در مقالهای تازه که در نشریه Nature Communications منتشر شده، یک تیم بینالمللی از پژوهشگران، بار دیگر ایده منفجر کردن یک سیارکِ در حال نزدیکشدن به زمین با استفاده از یک کلاهک هستهای را بررسی کردهاند. بهطور بدیهی، نگرانیهایی در این زمینه وجود دارد. اگر سیارک متلاشی شود چه خواهد شد و اگر به بارانی از خردهسنگها تبدیل گردد که بر سیاره ما فرو میریزند چه؟
اما این تیم با استفاده از شتابدهنده سینکروترون پروتون فوقسریع سرن یا SPS، واکنش مواد سیارکی را در برابر سطوح مختلف تنش فیزیکی مورد مطالعه قرار دادند و دریافتند که این سنگهای فضایی بهطرزی شگفتآور مقاوم هستند. کارل-گئورگ شلزینگر، همبنیانگذار استارتاپ انحراف هستهای Outer Solar System Company، گفت که دفاع سیارهای یک چالش علمی محسوب میشود و جهان باید بتواند مأموریت انحراف هستهای را با اطمینان بسیار بالا اجرا کند، در حالی که امکان انجام یک آزمایش واقعی از پیش وجود ندارد.
در یکی از آزمایشها، تیم پژوهشی نمونههایی از یک شهابسنگ غنی از فلز را در تأسیسات HiRadMat سرن در معرض ۲۷ پالس کوتاه اما بسیار شدید از یک پرتو پروتونی قرار دادند. پس از آن، شهابسنگ به منبع نوترون و میون ISIS در آزمایشگاه رادرفورد اپلتون در بریتانیا منتقل شد تا تغییرات ساختار داخلی آن در مقیاس میکروسکوپی مورد تحلیل قرار گیرد.
برخلاف انتظار، ماده مورد بررسی مستحکمتر شد و رفتاری با میرایی خودپایدار داشت. این یافته میتواند پیامدهای مهمی برای نحوه رویکرد ما به تلاشهای آینده جهت تغییر مسیر سیارکها داشته باشد. دانشمندان توضیح دادند که نتایج آزمایشها نشان میدهند، دستکم برای مواد سیارکی غنی از فلز، میتوان از ابزاری بزرگتر از آنچه پیشتر تصور میشد استفاده کرد، بدون آنکه سیارک بهطور فاجعهآمیزی متلاشی شود. این امر یک گزینه اضطراری را برای سناریوهایی مانند اجرام بسیار بزرگ یا زمانهای هشدار بسیار کوتاه باز نگه میدارد.
خوشبختانه، پژوهشگران بهزودی میتوانند به دادههای بسیار بیشتری دست یابند. هم ناسا و هم آژانس فضایی اروپا برنامهریزی کردهاند تا سیارک عظیم آپوفیس را مطالعه کنند؛ جرمی با عرض در حدود ۳۰۵ تا ۴۵۷ متر که انتظار میرود در آوریل ۲۰۲۹ (فروردین ۱۴۰۸) با فاصلهای نگرانکننده به زمین نزدیک شود. این فاصله حدود ۳۲۱۸۷ کیلومتر خواهد بود که حتی از مدار بسیاری از ماهوارههای زمینثابت نیز کمتر است.
پژوهشگران اعلام کردند که گام بعدی آنها مطالعه مواد سیارکی پیچیدهتر و سنگیتر خواهد بود. یکی از نمونهها، ردهای از شهابسنگها به نام پالاسیتها است. به گفته محققان، از آنجا که تصور میشود این اجرام از هسته و گوشته سیارکهای نخستین منشأ گرفته باشند، چنین آزمایشهایی میتواند بینشهای ارزشمندی درباره فرایندهای شکلگیری سیارات نیز ارائه دهد.
