
08 اسفند 1404 ساعت 11:22
رافال F5، جدیدترین نسخه جنگنده فرانسوی داسو رافال، قرار است در آینده نزدیک رونمایی شود. اکنون این سؤال مطرح است که آیا این جنگنده میتواند با F-35 آمریکایی رقابت کند؟
جنگنده لاکهید مارتین F-35 لایتنینگ، به عنوان یکی از پیشرفتهترین هواپیماهای نسل پنجم، همواره مورد توجه بوده است. در مقابل جنگنده داسو رافال، جنگنده چندمنظوره فرانسوی، نیز با بهروزرسانیهای مداوم به یک رقیب جدی تبدیل شده است.
جنگندههای داسو رافال F5 و لاکهید مارتین F-35 لایتنینگ، اگرچه در میدان رقابت قرار میگیرند، اما اساساً برای اهداف مختلفی طراحی شدهاند و به دو نسل کاملاً متفاوت تعلق دارند.
در حال حاضر، تنها جنگنده F-35 عملیاتی است، در حالی که نسخه رافال F5 (که با نام غیررسمی سوپر داسو رافال نیز شناخته میشود) هنوز در مراحل توسعه قرار دارد و انتظار میرود از سال ۲۰۳۰ به بعد وارد خدمت شود. F-35 یک جنگنده نسل پنجم است که از پایه به عنوان یک هواپیمای رادارگریز طراحی شده است.
در مقایسه با F-35 که بر پلتفرم جدیدتر و پیشرفتهتری مبتنی است، داسو رافال (Dassault Rafale) کار خود را به عنوان یک جنگنده نسل چهارم آغاز کرده است.
با این حال، به دنبال چندین بهروزرسانی مهم، اکنون به عنوان هواپیمای نسل ۴.۵ یا ۴.۵+ طبقهبندی میشود. در حالی که رافال F5 نمیتواند از نظر رادارگریزی با F-35 رقابت کند، اما در زمینههای جنگ الکترونیک قابلیتهای بسیار عالی دارد.
همچنین، این جنگنده توانایی حمل تسلیحات بیشتری را در مأموریتهای رزمی معمولی داراست و هزینه خرید و عملیات آن نیز کمتر است. انتظار میرود رافال F5 از سیستمهای هوایی رزمی بدون سرنشین (UCAS) نیز پشتیبانی کند. با وجود قابلیتهای چشمگیر، یک رقیب مستقیمتر برای F-35، جنگندههای نسل ششم آتی خواهند بود.


سامانه اس ۵۰۰ روسیه با رادارهای پیشرفته و موشکهای قارهپیما، بهطور اختصاصی برای شکار جنگندههای رادارگریز آمریکا مانند اف ۲۲ و اف ۳۵ طراحی شده است.
روسیه با عملیاتی کردن سامانه اس ۵۰۰ پرمتئوس، پیامی واضح به پنتاگون ارسال کرده است. این سیستم دفاعی جدید صرفاً یک ارتقای ساده از مدلهای قبلی نیست بلکه بهطور اختصاصی برای شناسایی و انهدام پیشرفتهترین داراییهای هوایی آمریکا مهندسی شده است تا برتری هوایی غرب را با چالشی جدی مواجه کند.


در حالی که ناتو به برتری هوایی جنگنده رادارگریز نسل پنجم خود مینازد، مسکو سلاحی ساخته که دقیقاً برای سوراخ کردن این چتر امنیتی طراحی شده است. سامانه S500 با بهرهگیری از رادارهای چندباندی و موشکهای پرسرعت میتواند اهدافی را که برای رادارهای معمولی نامرئی هستند شناسایی و روی آنها قفل کند. تحلیلگران نظامی معتقدند که پرمتئوس با برد ۶۰۰ کیلومتری خود میتواند هواپیماهای استراتژیک اف ۲۲ و اف ۳۵ را پیش از آنکه وارد منطقه درگیری شوند هدف قرار دهد و عملاً آنها را در میدان نبرد بیاثر کند.
قدرت پدافند هوایی روسیه در نسخه جدید S500 تنها به جو زمین محدود نمیشود. این سامانه توانایی درگیری با اهداف در ارتفاع ۲۰۰ کیلومتری را دارد که به معنای امکان شکار ماهوارههای نظامی در مدار پایین زمین است. همچنین سرعت واکنش بالای آن اجازه میدهد تا موشکهای بالستیک قارهپیما و حتی تسلیحات مافوق صوت را در فاز نهایی شیرجه منهدم کند. استقرار این سامانه که ترکیبی از موشکهای رهگیر پیشرفته ۷۷N6 است معادلات بازدارندگی را در مرزهای روسیه تغییر خواهد داد و سپر دفاعی مسکو را نفوذناپذیرتر میکند.
15 آذر 1404 ساعت 20:46
جنگنده ساب JAS 39 Gripen، یکی از قدرتمندترین جتهای چندمنظوره اروپا، نام اختصاری JAS را از کلمات سوئدی بهمعنای شکار، حمله و شناسایی گرفته است. این نام قابلیتهای بینظیر این جنگنده را توصیف میکند.
شرکت Saab AB، پیمانکار دفاعی سوئدی و سازنده این جت جنگنده پیشرفته، از سال ۱۹۳۷ برای نیروی هوایی سوئد هواپیما تولید میکند. ساب گریپن اولین پرواز خود را در سال ۱۹۸۸ انجام داد و در سال ۱۹۹۷ به نیروی هوایی سوئد پیوست.


JAS مخفف Jakt, Attack och Spaning است که در زبان سوئدی بهترتیب بهمعنای شکار (هوا به هوا)، حمله (هوا به زمین) و شناسایی هستند. Jakt به تواناییهای هوا به هوای گریپن اشاره دارد. Attack مهارت آن را در نبردهای هوا به زمین تعریف میکند و Spaning قابلیت آن را برای انجام عملیات شناسایی نشان میدهد.
نام گریپن نیز در زبان سوئدی بهمعنای «گریفین» (موجود افسانهای) است. جدیدترین مدل، جنگنده ساب گریپن ای (JAS 39 Gripen E)، مجهز به فناوریهای پیشرفتهای از جمله سیستمهای هوش مصنوعی و مجموعه جنگ الکترونیکی Arexis است که میتواند تهدیدات دشمن را تشخیص داده و خنثی کند. این سیستم حتی اهداف ۱۰ برابر کوچکتر را نیز شناسایی میکند و محافظت ۳۶۰ درجهای ارائه میدهد. موتور F414G شرکت GE نیز ۲۰ درصد نیروی رانش بیشتری برای آن فراهم میکند. با وجود تمام این قابلیتها، هزینه عملیاتی آن نسبت به لاکهید مارتین اف-۳۵ لایتنینگ ۲ سهبرابر کمتر است، که آن را به یکی از مقرونبهصرفهترین جتهای جنگنده امروزی تبدیل میکند.
10 شهریور 1404 ساعت 21:16
با وجود آوازه بلندش، چندین نقص بزرگ جنگنده F-35 آن را زمینگیر کرده است. از آسیب در سرعت بالا تا هزینههای نجومی، چرا این پروژه ۲ تریلیون دلاری با چالشهای جدی روبروست؟
توسعه یک جنگنده نسل جدید، فرآیندی چند دههای و پر از ریسک است. F-35 لایتنینگ II، بهعنوان یکی از مدرنترین جنگندههای جهان، با وجود موفقیتهای چشمگیر، هنوز از مشکلات فنی و بودجهای رنج میبرد. با ظهور پهپادها و جنگندههای نسل ششم در افق، بررسی این ضعفها اهمیت دوچندان پیدا میکند.
سرعت همهچیز نیست، اما در دنیای نبردهای هوایی یک مزیت کلیدی محسوب میشود. سرعت بالاتر به معنای انرژی بیشتر و برتری در داگفایت (نبرد نزدیک هوایی) است. F-35 هرگز برای شکستن رکوردهای سرعت طراحی نشده و حداکثر سرعت تبلیغاتی آن حدود ۱.۶ ماخ (نزدیک به ۱۹۰۰ کیلومتر بر ساعت) است.
این سرعت، F-35 را بهطور قابل توجهی کندتر از نسلهای قبلی مانند F-15 (با سرعت ۲.۵ ماخ) یا حتی F-22 (با سرعت ۲.۲۵ ماخ) میکند. اما مشکل اصلی سرعت پایینتر نیست؛ نقص بزرگ جنگنده F-35 در این بخش، آسیبپذیری آن در پروازهای طولانی با سرعت مافوق صوت است. نسخههای نیروی دریایی و تفنگداران دریایی این جنگنده نمیتوانند برای مدت طولانی با سرعت سوپرسونیک پرواز کنند، زیرا این کار به قطعات ساختاری و پوشش رادارگریز آن آسیب میزند.
حتی آنتنهای پشت جنگنده نیز در این شرایط در معرض خطر هستند. وزارت دفاع آمریکا به جای حل این مشکل، آن را بهعنوان یک «نقص رده ۱» ثبت کرده و راهحل جدی برای آن ارائه نکرده است.
در گذشته، کنترل هواپیماها کاملا مکانیکی بود. اما امروزه سیستمهای کامپیوتری «پرواز با سیم» (Fly-by-wire) جایگزین اتصالات فیزیکی شدهاند و دستورات خلبان را بهصورت دیجیتال به سطوح کنترلی منتقل میکنند. F-35 بهعنوان یکی از پیچیدهترین جنگندههای نظامی ساخته شده، مجموعهای از سیستمهای کامپیوتری درهمتنیده است که به بهروزرسانی مداوم نیاز دارند.
متأسفانه، لاکهید مارتین، پیمانکار سازنده F-35، نتوانسته است با سرعت مورد انتظار نیروی هوایی، بهروزرسانیهای نرمافزاری را ارائه دهد. بهروزرسانی حیاتی Technology Refresh 3 (TR-3) که برای مدرنسازیهای آینده ضروری است، با تاخیرهای جدی مواجه شده است. به همین دلیل، نیروی هوایی آمریکا اعلام کرده که تعداد کمتری از این جنگنده را خریداری خواهد کرد تا زمانی که مشکلات نرمافزاری حل شوند.
نگهداری از هواپیماهای جنگی همیشه زمانبر است، اما F-35 در این زمینه عملکردی ضعیفتر از حد انتظار دارد. هدف ارتش آمریکا این است که جنگندههای لایتنینگ II در ۶۵ درصد مواقع آماده عملیات باشند، اما این رقم در سال مالی ۲۰۲۳ تنها به ۵۱ درصد رسید.
این آمار به یکی از معایب جنگنده F-35 اشاره دارد: قابلیت اطمینان و تعمیرپذیری پایین. در سال ۲۰۲۳، نرخ آمادگی جنگندههای F-35 که برای نبرد واقعی کدگذاری شده بودند، بهطور متوسط ۴۸ درصد بود. این عدد برای کل ناوگان به ۳۰ درصد و برای ناوگان آزمایش عملیاتی به تنها ۹ درصد کاهش یافت.
زمان مورد نیاز برای تعمیرات نیز بسیار بالاتر از حد انتظار است. تعمیر یک F-35 در نیروی هوایی دو برابر، در نیروی دریایی بیش از دو برابر و در تفنگداران دریایی سه برابر زمان پیشبینیشده طول میکشد. کمبود قطعات یدکی و مشکلات نرمافزاری از دلایل اصلی این چالش هستند.
اگرچه بودجهبندی یک نقص فنی محسوب نمیشود، اما هزینههای سرسامآور F-35 به یک مشکل بزرگ برای این برنامه تبدیل شده است. آخرین برآوردها، هزینه کل چرخه عمر این برنامه را بیش از ۲ تریلیون دلار نشان میدهد. این رقم شامل نگهداری از ناوگان ۲,۴۵۶ فروندی این جنگنده طی ۹۴ سال خدمت میشود.
هزینههای این برنامه با سرعتی نجومی در حال افزایش است. با وجود تلاشها برای کاهش ۸۵ میلیارد دلاری هزینهها، هزینه پیشبینیشده از ۱.۱ تریلیون دلار در سال ۲۰۱۸ به ۲.۱ تریلیون دلار امروز رسیده است. جالب اینجاست که با وجود این برچسب قیمتی وحشتناک، نیروی هوایی و تفنگداران دریایی قصد دارند ساعات پروازی F-35 را به ترتیب ۱۹ و ۴۵ درصد کاهش دهند.
با وجود تصمیم نیروی هوایی برای توقف تحویل F-35 تا زمان رفع مشکلات، کشورهای زیادی در سراسر جهان منتظر دریافت این جنگنده هستند. پنتاگون در سال ۲۰۲۴، یعنی ۲۳ سال پس از اعلام برنامه، مجوز «تولید با نرخ کامل» را برای F-35 صادر کرد. این یعنی لاکهید مارتین میتواند تولید را برای مشتریان بینالمللی مانند بریتانیا، دانمارک، کانادا و استرالیا به حداکثر برساند.
اما خروج این هواپیماها از کارخانه با مشکلات جدی همراه بوده است. علاوه بر مسائل نرمافزاری، کیفیت تولید نیز پایینتر از حد انتظار است. دفتر آزمایش پنتاگون اخیرا گزارش داده که لاکهید مارتین در دستیابی به اهداف کنترل کیفیت با چالش مواجه است. یک اسکادران تفنگداران دریایی نیز گزارش داده که تعدادی از جنگندههای F-35 جدید آنها دارای نقص بودهاند. همچنین هشدار داده شده که این جنگنده پیشرفته در برابر حملات سایبری آسیبپذیر است.
موتور پرت اند ویتنی F135 که نیروی F-35 را تأمین میکند، یک شگفتی مهندسی مدرن است. این موتور با تولید ۴۰ هزار پوند تراست، برای کاربردهای رادارگریز طراحی شده و حتی در نسخه F-35B قابلیت نشست و برخاست عمودی (STOVL) را فراهم میکند. با این حال، سیستم خنککننده آن یک چالش جدی است.
سیستمهای کامپیوتری و مکانیکی متعدد باعث میشوند F-35 بسیار داغ شود. در طراحی اولیه، پیشبینی شده بود که سیستم خنککننده باید حدود ۱۵ کیلووات گرما را دفع کند. اما امروزه جنگندههای ارتقایافته حدود ۳۰ کیلووات گرما تولید میکنند که دو برابر ظرفیت اولیه است.
در حال حاضر، جنگنده برای جبران این مشکل، هوای پرفشار را از موتور تخلیه میکند. این یک راهحل موقتی است که به موتور فشار میآورد، هزینههای نگهداری را افزایش میدهد و عمر مفید آن را کوتاه میکند. تخمین زده میشود که مشکلات خنککننده میتواند ارتقاهای آینده (Block 4) را تا سال ۲۰۲۹ با مشکل مواجه کند. دولت آمریکا در حال توسعه یک سیستم مدیریت حرارتی کاملا جدید است که انتظار میرود بین سالهای ۲۰۳۰ تا ۲۰۳۲ آماده نصب شود.
گرانترین و پیشرفتهترین جنگنده جهان با چالشهایی روبروست که آینده آن را در هالهای از ابهام قرار داده است. آیا با وجود این معایب، سرمایهگذاری تریلیون دلاری روی F-35 منطقی است؟ نظر خود را با ما در میان بگذارید.
28 تیر 1404 ساعت 21:32
امروز میخواهیم نگاهی به بزرگترین جنگنده ها و بمب افکن های جهان داشته باشیم. هواپیماهای غولپیکری که از شنیدن ابعاد و وزن آنها حیرت خواهید کرد. آنها میتوانند در مدت کوتاهی جهنم به پا کنند.
وقتی صحبت از جنگنده میشود، احتملا یک هواپیمای نظامی کوچک و چابک را بهیاد میآورید که در آسمان همچون نقطهای کوچک دیده میشود. مخصوصا اینکه سرعت، مانورپذیری و تسلیحات دقیق بیشتر از ابعاد اهمیت دارند. بمب افکن ها نیز در آسمان چندان بزرگ دیده نمیشوند. هرچند وقتی نگاهی به مشخصات بزرگترین جنگنده ها و بمب افکن های جهان داشته باشید، دید شما عوض خواهد شد.
در حالت عادی ابعاد یک جنگنده نسبت به هواپیماهای مسافربری معروفی مثل بوئینگ 737 یا بمبافکنهایی مثل B-1 Lancer کوچکتر است. با وجود این حتی جنگنده کوچکی مثل F-16 Fighting Falcon نیز ۱۵ متر طول و تقریبا ۹۰۰۰ کیلوگرم وزن دارد. در واقع این جنگنده چهار برابر نسبت به شورلت تاهو سنگینتر است.
کشورهایی مثل چین، روسیه، آمریکا، فرانسه، آلمان، سوئد و بریتانیا در طول دهههای گذشته از انواع جنگندهها در ابعاد و اشکال مختلف بهره بردهاند. این جنگندهها عموما وظیفه دستیابی به برتری هوایی و زدن ضربات تاکتیکی را بر عهده داشتهاند. هرچند بمب افکن های استراتژیک تنها بهصورت انحصاری در اختیار ابرقدرتهای جهان بودهاند. آنها بیشتر مناسب جنگی در مقیاس جهانی هستند.
در گام اول ابتدا سراغ بزرگترین جنگنده های جهان میرویم و سپس نوبت به غولهای بمب افکن میرسد. توجه داشته باشید که در این مطلب خبری از جنگندههای قدیمی و پرندههای بازنشسته نیست.
نمیتوان از بزرگترین جنگنده های جهان صحبت کرد و به McDonnell Douglas F-15 Eagle اشاره نکرد. این جنگنده برای اولینبار در سال ۱۹۷۶ معرفی شود و تاکنون توانسته ۱۰۴ پیروزی در نبردهای مختلف هوایی بهدست آورد. نیروی هوایی آمریکا در طول عملیات طوفان صحرا علیه عراق توانست در ۳۷ نبرد هوایی پیروز شود که در آنها ۳۴ پیروزی به اف 15 تعلق داشت.
جالب اینجاست که تاکنون هیچ هواپیمای دیگری موفق به هدف قرار دادن F-15 نشده است. بزرگترین جنگنده جهان حتی توانایی ایفای نقش بهعنوان یک بمبافکن را هم دارد و توانسته در دوران خدمت خود یک ماهواره را نیز سرنگون کند. هرچند که نباید توانایی اف 15 در این زمینه را با بزرگترین بمب افکن های جهان مقایسه کرد.
با وجود چنین آمار درخشانی، اف 15 در میان بزرگترین جنگنده های جهان قرار میگیرد. مدل F-15C پرنده آمریکایی ۱۹.۵ متر طول دارد و وزن آن به ۱۴۳۸۵ کیلوگرم میرسد. البته اگر تسلیحات و سوخت را نیز بهطور کامل اضافه کنیم، اف 15 با وزن ۳۰۸۴۸ کیلوگرم به دل آسمان میزند.
با وجود این، وزن و ابعاد بالا مانعی در برابر عملکرد خوب این جنگنده نیستند. اف 15 توانایی پرواز با سرعت ۳۰۱۷ کیلومتر بر ساعت را دارد.
جنگ سرد سبب شد آمریکا و شوروی سرمایهگذاری عظیمی روی ساخت بهترین و بزرگترین جنگنده ها و بمب افکن های جهان انجام دهند. اکنون نیز نتیجه همان پیشرفتها را مشاهده میکنیم. جنگنده سوخو 34 بر پایه سوخو 27 ساخته شد و ۲۳.۳۲ متر طول دارد. در واقع این جنگنده از نظر ابعاد با نصف هواپیمای مسافربری غولپیکر بوئینگ 737-7 برابری میکند.
در اکثر جنگندهها خلبان و ناوبر پشتسر هم مینشینند. هرچند سوخو 34 بهعنوان یکی از بزرگترین جنگنده های جهان فضای کافی برای قرار گرفتن خلبان و ناوبر در کنار هم را دارد. همین هم سبب شده که ظاهرا آن کمی عجیب بهنظر بیاید.
سوخو 34 میتواند بیش از ۸۰۰۰ کیلوگرم بمب یا موشک را با خود بهسمت دشمن ببرد. در هنگام استفاده از حداکثر ظرفیت سوخت و تسلیحات نیز وزن آن به رقم خیرهکننده ۴۴۱۱۰ کیلوگرم میرسد. جالب اینجاست که یکی از بزرگترین جنگنده های جهان میتواند با وجود وزن بالا با سرعت ۱۹۰۰ کیلومتر بر ساعت در آسمان حرکت کند.
روسها Su-34 را طوری طراحی کردهاند که هم بتواند نقش جنگنده و هم نقش بمبافکن را ایفا کند. با وجود مجهز شدن به موشکهای هوا به هوا، سوخو 34 بیشتر برای حمله به اهداف زمینی استفاده شده است.
نوبت به یکی از پیشرفتهترین جنگندههای حال حاضر جهان میرسد. بسیاری معتقد هستند حتی در مقایسه بین اف 22 و F-35 شاهکار پیشین لاکهید مارتین در جایگاه بالاتری قرار میگیرد. جنگنده اف 22 حدود ۱۹ متر طول دارد و وزن آن بدون بارگیری تسلیحات به ۱۹۶۵۰ کیلوگرم میرسد.
آمریکاییها یکی از بزرگترین جنگنده های جهان را در سکوت کامل توسعه دادند. اولین پرواز این جنگنده در سال ۱۹۹۷ انجام شد. هرچند آنقدر سری ماندن پروژه اهمیت داشت که پس از تست پرواز بدنه را منفجر کردند. در حال حاضر ۱۸۳ فروند رپتور در نیروی هوایی آمریکا خدمت میکنند. آنها تا زمان عملیاتی شدن جنگنده نسل ششمی F-47 بهترین گزینه برای دستیابی به برتری هوایی خواهند بود.
لاکهید مارتین از دو موتور توربوفن Pratt & Whitney در این جنگنده استفاده کرده است. موتورهایی که در مجموع قادر به تولید ۷۰ هزار پوند رانش هستند. همین نیز سبب شده که این جنگنده بتواند با وجود وزن زیاد به سرعت ۲۴۷۰ کیلومتر بر ساعت دست یابد. ترکیب این جنگنده با بزرگترین بمب افکن های جهان میتواند کابوسی برای سامانههای پدافندی باشد.
در طول دو دهه اخیر آمریکا حتی به درخواست نزدیکترین متحدان خود برای خرید جنگنده F-22 نیز پاسخ منفی داده است.
در سالهای اخیر چین پیشرفتهای شگفتانگیزی در زمینه طراحی و توسعه جنگنده داشته است. جنگنده چنگدو J-20 برای اولینبار در سال ۲۰۱۷ عملیاتی شد و توانست عنوان اولین جنگنده پنهانکار چین را بهخود اختصاص دهد. همانند F-22 این جنگنده نیز وظیفه دستیابی به برتری هوایی را دارد.
چینیها جنگنده خود را فقط به موشکهای هوا به هوا مجهز کردهاند و خبری از مسلسلهای سنتی هواپیما در آنها نیست. البته در صورت لزوم امکان اضافه کردن بمبهای هدایت لیزری وجود دارد. چینیها این جنگنده را با هدف مقابله با تهدیدات آمریکا طراحی کردهاند. در نتیجه برد عملیاتی بالایی دارد و میتواند با سرعت ۲۴۷۰ کیلومتر بر ساعت پرواز کند.
چنگدو جی 20 با طول ۲۰.۴ متر در زمره بزرگترین جنگنده های جهان قرار میگیرد. طبق گفته مقامات چینی وزن این هواپیما بدون لود تسلیحات به ۳۲۱۰۰ کیلوگرم میرسد. بیدلیل نیست که چینیها لقب اژدهای قدرتمند را برای J-20 انتخاب کردهاند.
حالا نوبت به غولهای ترسناکی میرسد که حضور آنها در آسمان یک کشور بهمعنی ویرانی گسترده است. حجم بمبهای قابل حمل توسط آنها آنقدر زیاد است که میتوانند در هر بار حمله ضربهای سنگین را وارد کنند.
آمریکا B-21 Raider را خطرناکترین بمبافکن جهان میداند. این هواپیما توانسته در اخبار نظامی حضور پررنگی داشته باشد و از سال 2027 نیز در عملیاتهای ارتش آمریکا شرکت خواهد کرد. بمب افکن B-21 Raider حدود ۲۰ متر طول دارد و طول بال آن به ۴۴.۵ متر میرسد.
وزن این بمبافکن در حالت عادی به ۴۸ هزار کیلوگرم میرسد؛ اما میتواند با حداکثر وزن ۱۲۴ هزار کیلوگرم ( سوخت و تسلیحات) پرواز کند. حداکثر سرعت آن نیز به ۱۰۵۰ کیلومتر بر ساعت میرسد. آمریکاییها ادعا میکنند که یکی از بزرگترین بمب افکن های جهان را برای رسوخ به مناطقی که دفاع هوایی بسیار متراکم و شدیدی دارند طراحی کردهاند.
چین سالها از نظر نظامی زیر چتر شوروی قرار داشت. هرچند آنها اکنون مشغول توسعه جنگنده ها و بمب افکن های پیشرفته خود هستند. بمب افکن Xian H-20 چین ۲۵ متر طول دارد و طول بال آن نیز به ۵۴ متر میرسد. وزن این بمب افکن ترسناک در حالت عادی به ۷۲ هزار کیلوگرم میرسد و میتواند با حداکثر وزن ۱۷۵ هزار کیلوگرم پرواز کند.
یکی از بزرگترین بمب افکن های جهان دارای برد عملیاتی 8500 کیلومتر است و میتواند بدون سوختگیری مجدد پایگاههای آمریکایی را در گوام و هاوایی تهدید کند. چین قصد دارد ۶۰ فروند از این بمب افکن رادارگریز را با هزینه ۶۰۰ میلیون دلار در ازای هر فروند بسازد.
توجه داشته باشید که این بمب افکن در زمینه استفاده از سلاحهای متعارف یا هستهای محدودیتی ندارد. با وجود این، شاهد عدم نگرانی ارتش آمریکا از توسعه بمب افکن H-20 چین هستیم.
توپولوف 160 را باید بزرگترین و سریع ترین بمب افکن استراتژیک جهان بدانیم. هرچند نبود قابلیت رادارگریزی سبب میشود که نتواند بهترین گزینه برای حمله باشد. در واقع پرنده روسی بیشتر از ترکیب سرعت، ارتفاع و برد پروازی برای انجام حملات عمیق به خاک دشمن استفاده میکند. ترکیبی که در دوران جنگ سرد میتوانست فوقالعاده مرگبار باشد. طول توپولوف 160 تقریبا ۵۴ متر است و طول بال آن نیز در حالت بازشده به ۵۵.۷ متر میرسد.
بمب افکن روسی میتواند با حداکثر وزن ۲۷۵ هزار کیلوگرم پرواز و با خود ۴۵ تن بمب را حمل کند. حداکثر سرعت توپولوف به ۲۲۲۰ کیلومتر بر ساعت میرسد که برای بمبافکنی با این ابعاد واقعا حیرتانگیز است. همچنین برد عملیاتی قوی سفید نیز ۱۲ هزار کیلومتر (بدون سوختگیری هوایی) عنوان شده که میتواند برای هر دشمنی خطرناک باشد.
بی-۲ اسپیریت ۲۱ متر طول دارد و طول بال آن نیز به ۵۲.۴ متر میرسد. این بمبافکن استراتژیک میتواند با حداکثر وزن ۱۵۲ هزار کیلوگرم و حداکثر سرعت ۱۰۱۰ کیلومتر بر ساعت پرواز کند. برد عملیاتی شبح آمریکایی بدون سوختگیری هوایی به ۱۱ هزار کیلومتر میرسد و با کمک آن نیز میتواند تا ۱۸ هزار کیلومتر افزایش یابد.
بی ۲ میتواند حدود ۱۸ تن بمب را حمل کند که نسبت به توپولوف روسی بسیار کمتر است. هرچند قابلیت پنهانکاری این بمب افکن باعث میشود در نفوذ به خاک دشمن موفقتر ظاهر شود. آمریکاییها در ابتدا برنامههای بلندپروازانهای برای یکی از بزرگترین بمب افکن های جهان داشتند. هرچند هزینه ساخت بسیار بالا باعث شد تعداد سفارش به ۲۰ فروند محدود شود.
برای مقایسه باید بدانید که F-35 بهعنوان پیشرفتهترین جنگنده جهان ۸۰ میلیون دلار قیمت دارد؛ اما ارتش آمریکا برای داشتن هر فروند بمب افکن B-2 Spirit حدود ۲.۱ میلیارد دلار هزینه کرده است.
20 تیر 1404 ساعت 16:44
آیا میدانید کدام کشورها به جدیدترین و پیشرفتهترین جنگنده پنهانکار اف 35 دسترسی دارند و هر یک از آنها چه تعداد از این جت قدرتمند را در ناوگان خود جای دادهاند؟ در ادامه به این سوالات پاسخ میدهیم.
در زمینه دفاع ملی. هرچند برخی کشورها از تواناییهای تولید داخلی برخوردارند، اما بسیاری همچنان برای تهیه تجهیزات نظامی به همکاریهای فراملی وابستهاند.
یکی از نمونههای برجسته همکاریهای نظامی، جنگنده پنهانکار و پیشرفته F-35 Lightning II ساخت شرکت لاکهید مارتین است که با وجود هزینه بالایش، در میان کشورهای متعدد طرفداران زیادی دارد. این هواپیما که از سال 2015 وارد خدمت شده، به دلیل قابلیتهایی چون سرعتی معادل 1. ماخ ، توانایی پنهانکاری، رادار پیشرفته و قابلیتهای رزمی چندمنظوره، همچنان تقاضای بالایی دارد.
شرکت لاکهید مارتین سه نسخه اصلی از این جنگنده تولید میکند:
حالا ببینیم کدام کشورها و چه تعداد جنگنده اف 35 در اختیار دارند؟
هر دو کشور در سال 2018 به برنامه F-35 پیوستند تا ناوگان فرسوده F-16 خود را جایگزین کنند. بلژیک سفارش 34 فروند F-35A و لهستان 32 فروند ثبت کردند. به دلیل تأخیر در تولید، تاکنون هیچیک از این کشورها هواپیمای عملیاتی را در خاک خود دریافت نکردهاند. نخستین جنگنده بلژیکی در اواخر سال 2024 به پایگاه نیروی هوایی لوک تحویل داده شد و نخستین دو فروند هواپیمای لهستانی نیز همان سال به پایگاه گارد ملی هوایی ابینگ منتقل شد. پیشبینی میشود نخستین F-35 بلژیک تا اواخر 2025 وارد این کشور نشود. با وجود این تأخیرها، آموزش خلبانان آغاز شده تا آمادگی عملیاتی حفظ گردد.
دانمارک در سال 2016 تصمیم به خرید F-35 گرفت و سفارش 27 فروند F-35A را ثبت کرد که ادامهای بر همکاری دیرینه این کشور با لاکهید مارتین از دهه 1950 است. نخستین جنگنده دانمارکی در سال 2021 تحویل داده شد، اما ورود آنها به خاک دانمارک تا سال 2023 به تعویق افتاد. تا اواسط 2025، این کشور 15 فروند از مجموع سفارش خود را دریافت کرده است. تکمیل کامل سفارش تا سال 2026 بهدلیل مشکلات در سیستم رایانه مرکزی هواپیما با عنوان Technology Refresh 3 به تأخیر افتاده است.
اسرائیل نخستین مشتری بینالمللی برنامه F-35 بود که در سال 2010 وارد این طرح شد. این کشور دو فروند نخست را در سال 2016 تحویل گرفت و تا سال 2017 ناوگان آن آماده عملیات شد. اسرائیل سیستمهای جنگ الکترونیک اختصاصی خود را روی این جنگندهها نصب کرده است. تعداد رسمی اعلامشده این جنگندهها تا سال 2023، عدد 39 فروند را نشان میدهد. با این حال، ادعاهای مطرحشده توسط ایران در سال 2025 مبنی بر سرنگونی چند F-35 موجب ابهام در وضعیت عملیاتی آنها شده است.
ژاپن در سال 2011 نسخه F-35A را انتخاب کرد و بعدتر سفارش خود را به F-35B نیز گسترش داد. در حالیکه F-35B در تگزاس تولید میشود، مونتاژ F-35A در تأسیسات FACO ناگویا در داخل ژاپن انجام میگیرد. این کشور سفارش کلی 105 فروند F-35A و 42 فروند F-35B را ثبت کرده است. تا سال 2025، تنها 38 فروند تحویل داده شدهاند. با توجه به تأخیرهایی که سایر تأمینکنندگان ایجاد کردهاند، ژاپن در حال بررسی گزینههایی برای ارتقاء ناوگان موجود یا خرید بیشتر این جنگندههاست.
بریتانیا تنها سفارش F-35B را داده است که برای برخاست و فرود عمودی مناسب است و ابتدا قصد خرید 74 فروند را داشت. این عدد بعدها به 138 فروند افزایش یافت. نخستین هواپیماها در سال 2012 تحویل داده شدند و خلبانان از سال 2014 مهارت فرود عمودی را کسب کردند. تا مه 2025، تعداد 39 فروند تحویل شده و انتظار میرود 48 فروند بهزودی عملیاتی شوند. بریتانیا روند تأمین این هواپیماها را شدت بخشیده و نشانههایی از سفارشهای بیشتر دیده میشود.
هلند علاوه بر خریدار بودن، در زنجیره تولید F-35 نیز نقش کلیدی دارد و قطعات مهمی از این هواپیما را تولید میکند. این کشور بین 57 تا 58 فروند F-35A سفارش داده است و تا سپتامبر 2024 تعداد 40 فروند از آنها را دریافت کرده بود. با این حال، مقامات هلندی نگرانیهایی نسبت به وابستگی به سیستمهای ارتباطی و هدفگیری تحت کنترل ایالات متحده دارند و سناریوی وجود یک «کلید قطعکننده» را مطرح کردهاند.
کره جنوبی در سال 2014 تعداد 40 فروند F-35A را برای جایگزینی هواپیماهای فرسوده خود سفارش داد. تحویلها از سال 2019 آغاز شد و تا سال 2022 به پایان رسید. در سال 2023، این کشور 20 فروند دیگر سفارش داد که احتمال میرفت برای استفاده در یک ناو جدید بهکار رود. اما این ناو بعدها برای استفاده از پهپادها بازطراحی شد و همین موضوع موجب عدم شفافیت در کاربرد آتی این هواپیماها شده است.
نروژ در سال 2008 تعداد 52 فروند F-35A سفارش داد و از سال 2015 شروع به دریافت آنها کرد. برخلاف بسیاری از کشورها، نروژ تا آوریل 2025 سفارش خود را بهطور کامل دریافت کرده است. این جنگندهها برای دفاع ملی و تعهدات ناتو بهکار گرفته میشوند. نروژ پیش از این از جنگندههای F-16 و هواپیماهای شناسایی P-3 Orion ساخت لاکهید مارتین استفاده کرده بود.
استرالیا در ابتدا 72 فروند F-35A سفارش داد و نخستین دو فروند خود را در سال 2018 تحویل گرفت. آخرین 9 فروند از این دسته اولیه در دسامبر 2024 با بهروزرسانی Technology Refresh 3 به این کشور رسید. از آن زمان، استرالیا تعداد سفارشات خود را به 100 فروند افزایش داده است. بیش از 70 شرکت استرالیایی در زنجیره تأمین این پروژه سهیماند و هزاران شغل داخلی در نتیجه آن ایجاد شده که حضور استرالیا در این برنامه را تقویت میکند.
ایتالیا از نخستین کشورهایی بود که تولید داخلی F-35 را آغاز کرد. این کشور در ابتدا 60 فروند F-35A و 30 فروند F-35B سفارش داد. کارخانهای در شهر کامری وظیفه مونتاژ داخلی این هواپیماها را بر عهده دارد. در سال 2024، ایتالیا با افزایش بودجه دفاعی به میزان حدود 7 میلیارد یورو، تعداد سفارش خود را به 115 فروند افزایش داد. تا همان سال، 90 فروند از این هواپیماها تحویل داده شده بود و احتمال سفارشهای بیشتر نیز وجود دارد.
بهعنوان کشور توسعهدهنده اصلی و بزرگترین کاربر، ایالات متحده بزرگترین ناوگان اف 35 را در اختیار دارد. نیروی هوایی این کشور 1,763 فروند F-35A، تفنگداران دریایی 353 فروند F-35B و 67 فروند F-35C و نیروی دریایی 273 فروند F-35C سفارش دادهاند؛ بهطوریکه آمریکا تنها کشوری است که هر سه نوع این جنگنده را بهکار میگیرد. تا کنون، ارتش ایالات متحده مجموعاً 1,707 فروند از این هواپیماها را تحویل گرفته و انتظار میرود این عدد با تحویلهای آینده و جایگزینی هواپیماهای قدیمی افزایش یابد.
چند کشور سفارش F-35 ثبت کردهاند اما هنوز تحویلی دریافت نکردهاند:
کانادا: در سال 2023 تعداد 88 فروند F-35A سفارش داد. تا سال 2025، دولت این کشور بهدلیل نگرانیهای امنیت ملی از جمله احتمال وجود «کلید قطع» از سوی آمریکا و بیثباتی سیاسی در حال بازنگری در این خرید است.
این کشورها نسل بعدی کاربران احتمالی F-35 محسوب میشوند. با این حال، عوامل ژئوپولیتیکی، تأخیرهای تولید و تغییرات در استراتژیهای دفاعی ملی ممکن است بر نهاییشدن و تحویل این سفارشها تأثیر بگذارد. برنامه F-35 به گسترش حضور جهانی خود ادامه میدهد و مورد توجه اعضای ناتو، متحدان آمریکا در منطقه آسیا-اقیانوسیه و کشورهایی قرار دارد که بهدنبال نوسازی نیروی هوایی خود هستند. علیرغم تأخیرها و چالشهای سیاسی، این جنگنده به دلیل قابلیتهای بیرقیب، توان پنهانکاری و امکان ارتقاء بلندمدت، همچنان محور اصلی راهبردهای دفاعی بسیاری از کشورها باقی مانده است.
04 تیر 1404 ساعت 16:41
در سال ۲۰۰۵، نیروی هوایی ایالات متحده جت جنگنده پنهانکار اف-۲۲ رپتور (F-22 Raptor) را به ناوگان خود افزود؛ این اولین «جت جنگنده نسل ۵» جهان بود. اما تفاوت جتهای جنگنده نسل ۴ و ۴.۵ با نسل ۵ چیست و چگونه این طبقهبندیها شکل گرفتند؟
توسعهدهندگان و ارتش از دهه ۱۹۹۰ میلادی، هواپیماها را بر اساس نسل طبقهبندی کردهاند تا پیشرفتها در فناوری هوانوردی را متمایز کنند. جتهای زیرصوت اولیه که در طول جنگ جهانی دوم و بلافاصله پس از آن استفاده شدند، به طور گستردهای به عنوان نسل اول جنگندهها در نظر گرفته میشوند، در حالی که جتهایی که رادار هوا به هوا را دریافت کردند، نسل دوم محسوب شدند. جنگندههای نسل سوم، هواپیماهای چند منظوره مانند اف-۴ فانتوم (F-4 Phantom) و جتهای مشابه دیگر هستند.
مسائل در نسل چهارم کمی مبهمتر میشوند، زیرا از آن زمان به بعد به دستههای متعددی تقسیم شده است: ۴، ۴.۵، ۴+ و ۴++، بسته به منبع. جنگندههای استاندارد نسل چهارم شامل فناوریهای جدیدتر و مواد کامپوزیت هستند. اف-۱۶ (F-16) و اف/اِی-۱۸ (F/A-18) نمونههایی از جنگندههای نسل چهارم هستند. با این حال، نسل ۴.۵ شامل طبقهبندیهای ذکر شده در بالا میشود و انواع بعدی جنگندههای نسل چهارم را در بر میگیرد. هواپیماهایی که بدین ترتیب طبقهبندی میشوند، معمولاً پیشرفتهتر از همتایان قدیمی خود هستند و برای نبردهای هوایی قرن ۲۱ مدرن شدهاند.
جنگندههای نسل پنجم از یک سیستم کاملاً دیجیتالی، استفاده ترکیبی به عنوان هواپیمای پشتیبانی زمینی و جنگنده حمله مستقیم بهره میبرند. تا سال ۲۰۲۵، تنها جنگندههای نسل پنجم عملیاتی عبارتند از: اف-۲۲ (F-22)، اف-۳۵ لایتنینگ II (F-35 Lightning II)، چنگدو جی-۲۰ (Chengdu J-20)، شنیانگ جی-۳۵ (Shenyang J-35) و سوخو سو-۵۷ (Sukhoi Su-57). تفاوت اصلی در این است که جنگندههای نسل ۴.۵ برای رسیدن به استانداردهای نزدیک به جنگندههای نسل پنجم تغییر یافتهاند، در حالی که دومی (نسل پنجم) از ابتدا با این بهبودها طراحی و ساخته شده است.
ایده تقسیم نسل جتهای جنگنده تا زمانی که نسل چهارم به طور کامل توسعه یافت، مطرح نشد. نیاز به این تقسیمبندی به دلیل کاهش بودجه دفاعی در دهههای ۱۹۸۰ و ۱۹۹۰ پدید آمد. از آنجایی که طراحی یک جت جنگنده کاملاً جدید برای یک نسل جدید به طرز باورنکردنی گران و زمانبر است، ارتقاء جنگندههای نسل چهارم موجود از نظر هزینه مقرون به صرفهتر و عملیتر شد. این شامل نصب مواد پنهانکار (Stealth) و جاذب رادار بود.
افزودن موتورهای با کنترل جهتدار رانش نیز یک پیشرفت بزرگ برای جنگندههای نسل چهارم بود و بسیاری از سیستمهای دیگر در دهه ۱۹۹۰ اضافه شدند تا اطمینان حاصل شود که عمر هواپیماهایی مانند اف/اِی-۱۸ای/اف سوپر هورنت (F/A-18E/F Super Hornet)، سوخو سو-۲۷ فلنکر (Sukhoi Su-27 Flanker) و سایرین میتوانند در دهه جدید نیز مرتبط باقی بمانند. حتی با وجود اینکه توسعه اولین جنگنده نسل پنجم از قبل در حال انجام بود، منطقی بود که به ارتقاء ناوگان هواپیماهای موجود به استانداردهای مدرنتر ادامه داده شود. به دلیل این عمل، یکی از توانمندترین جنگندههای مورد استفاده در سال ۲۰۲۵، یک جنگنده نسل پنجم نیست؛ بلکه اف-۱۵ ایگل (F-15 Eagle) است.
اف-۱۵ (F-15) در سال ۱۹۷۶ وارد خدمت شد، بنابراین یک هواپیمای جدید نیست، اما سابقه آن گویای همه چیز است. با ارتقاءهای مدرنسازی، اف-۱۵ ایاکس ایگل II (F-15EX Eagle II) و انواع قبلی آن به یکی از مرگبارترین جتهای جنگنده در تاریخ ایالات متحده تبدیل شدهاند، و هیچ یک از آنها، نه توسط هواپیماهای دشمن و نه توسط سیستمهای دفاع هوایی، سرنگون نشدهاند. اف-۳۵ (F-35) و سایر جنگندههای نسل پنجم پیشرفتهتر و توانمندتر هستند، اما تعداد آنها بسیار کمتر است، و ممکن است زمان زیادی طول بکشد تا بتوانند برتری چشمگیر اف-۱۵ (F-15) را از بین ببرند.
23 خرداد 1404 ساعت 22:36
نیروهای مسلح ایران به کمک سامانههای پدافندی، موفق به رهگیری و سرنگونی 3 جنگنده رژیم صهیونیستی در آسمان ایران شدند.
به دنبال حمله جنایتکارانه رژیم صهیونیستی به کشور عزیزمان ایران و در پاسخی قاطع و کوبنده به شهادت جمعی از فرماندهان عالی رتبه، دانشمندان هستهای و هموطنان عزیز، حمله موشکی ایران علیه تل آویو و برخی از مناطق مهم و استراتژیک اسرائیل با رمز وعده صادق (3) آغاز شد. سیستمهای پدافندی ایران در حال حاضر موفق به رهگیری و انهدام سه جنگنده اسرائیلی شدهاند.
صبح امروز مورخ 23 خرداد ماه 1404، رژیم منحوس اسرائیل ضمن هدف قرار دادن فرماندهان عالی رتبه سپاه و دانشمندان و نخبگان هستهای کشور، به مناطقی از جمله پایگاههای هوایی و سایتهای هستهای حمله ور شد. گرچه در ابتدا سامانههای پدافندی تحت تأثیر جنگ الکترونیک دشمن و نیروهای نفوذی موساد از کار افتاده بودند، اما از ظهر امروز، همزمان با راه اندازی و تجهیز مجدد سیستمهای دفاع هوایی، اغلب حملات دشمن دفع شد.


براساس آخرین اخبار نظامی، نیروهای پدافندی کشور موفق به رهگیری و انهدام سه فروند جنگنده شامل یک F16 و دو فروند F35 لایتنینگ 2 شدند. سرنگونی جنگندههای رادارگریزی همچون اف 35، نشان دهنده عملکرد موفقیت آمیز و رضایت بخش سامانههای پدافندی ایران است. با این اوصاف، برای اولین بار در تاریخ، سیستمهای دفاع هوایی یک کشور موفق به رهگیری و نابود کردن چنین جنگندهای شدهاند.
به نقل از برخی منابع خبری داخلی، در جریان ساقط کردن یک فروند اف 16 اسرائیلی، خلبان زن این هواپیمای جنگی پس از ایجکت به دام نیروهای ایران افتاده است. آخرین اخبار حمله ایران به اسرائیل را از منابع موثق داخلی پیگیری کنید.
09 خرداد 1404 ساعت 12:46
تحولی شگرف در راه است. جنگنده F35، پیشرفتهترین هواپیمای نظامی، شاید دیگر نیازی به خلبان نداشته باشد و با هوش مصنوعی پرواز کند.
گزارشهای اخیر از منابع نظامی و فناوری حاکی از آن است که جنگنده F35، یکی از پیشرفتهترین و گرانقیمتترین هواپیماهای جنگی جهان ممکن است در آیندهای نهچندان دور قابلیت پرواز بدون نیاز به خلبان را پیدا کند. این تحول بالقوه که مرزهای هوانوردی نظامی را جابجا میکند، بحثهای گستردهای را در مورد آینده نبردهای هوایی و نقش انسان در آنها برانگیخته است.
ایده پرواز یک جنگنده F35 بدون حضور فیزیکی خلبان در کابین، دیگر یک سناریوی علمی-تخیلی نیست. شرکتهای پیشرو در صنایع دفاعی و فناوری از جمله لاکهید مارتین، سازنده اصلی این هواپیما، در حال سرمایهگذاری هنگفتی بر روی توسعه سیستمهای هوش مصنوعی و خودمختاری پیشرفته هستند. هدف از این تلاشها، ایجاد قابلیتهایی است که به جنگنده اجازه میدهد تا ماموریتهای پیچیده را به صورت کاملاً مستقل یا با حداقل نظارت انسانی انجام دهد.
یکی از دلایل اصلی حرکت به سمت این فناوری، کاهش ریسک برای جان خلبانان در محیطهای پرخطر و همچنین افزایش توان عملیاتی جنگندهها است. یک جنگنده اف ۳۵ مجهز به هوش مصنوعی پیشرفته میتواند تصمیمات تاکتیکی را در کسری از ثانیه اتخاذ کند، مانورهایی را انجام دهد که فراتر از تحمل فیزیکی انسان است و به طور مداوم و بدون خستگی به عملیات ادامه دهد. علاوه بر این، حذف نیاز به کابین خلبان و سیستمهای پشتیبانی حیات مرتبط با آن، میتواند منجر به طراحی جنگندههایی با آیرودینامیک بهتر، وزن کمتر و قابلیت حمل تسلیحات بیشتر شود.
با این حال، چالشهای فنی و اخلاقی قابل توجهی نیز در این مسیر وجود دارد. اطمینان از عملکرد بینقص و قابل اعتماد سیستمهای خودمختار در شرایط غیرقابل پیشبینی میدان نبرد و همچنین تصمیمگیری در مورد استفاده از نیروی مرگبار توسط یک ماشین، از جمله مسائلی هستند که نیازمند بررسی و قانونگذاری دقیق میباشند. با وجود این چالشها، به نظر میرسد حرکت به سمت جنگندههای بدون خلبان یا با قابلیت عملیات مستقل، یک روند اجتنابناپذیر در آینده هوانوردی نظامی باشد و F-35 به عنوان یکی از پیشگامان این عرصه، نقشی کلیدی در این تحول ایفا خواهد کرد.