تحقیقات تازه نشان میدهد گیاهانی که برگهایشان با یکدیگر تماس فیزیکی دارند، سطح بالاتری از مقاومت در برابر تنشها را از خود نشان میدهند.
به گزارش خبرگزاری سیناپرس ، محققان دانشگاه میسوری با آزمایشهایی بر روی گیاه کوچک Arabidopsis thaliana نشان دادند تماس برگهای این گیاه با هم، باعث کاهش آسیب ناشی از تابش شدید نور و تجمع رنگدانههای استرسزا مانند آنتوسیانین میشود.
این دانشمندان ثابت کردند که گیاهان در شرایط تماس برگهایشان با یکدیگر، با ایجاد شبکهای از سیگنالهای شیمیایی میتوانند یکدیگر را نسبت به استرس محیطی پیش رو هشدار دهند و مقاومت خود در برابر نور شدید را افزایش دهند.
تماس بیشتر، آسیب کمتر
در این مطالعه، محققان گروهی از گیاهان را به گونهای کاشتند که برگها بهطور مستقیم با هم تماس داشته باشند و گروه دیگر بدون تماس رشد کردند. پس از قرار دادن گیاهان در معرض نور شدید، برگهای گروه تماسدار آسیب کمتری دیدند و میزان تجمع آنتوسیانین آنها پایینتر بود، در حالی که گیاهانِ تنها در نور شدید آسیب بیشتری نشان دادند.
رون میتلر، فیتولوژیست دانشگاه میسوری، میگوید: «وقتی گیاهان با یکدیگر تماس دارند، سیگنالهای شیمیایی موجب افزایش مقاومت آنها به استرس نوری میشود و این اثر به تمام گیاهان مرتبط منتقل میشود.» این تحقیق ادامه مطالعهای است که در ۲۰۲۲ نشان داده بود گیاهان از طریق تماس قادر به انتقال سیگنالهای الکتریکی هستند.
برای بررسی مکانیزم دقیقتر، تیم تحقیقاتی از گیاهان دستکاری ژنتیکی شدهای استفاده کرد که توانایی انتقال سیگنال شیمیایی را نداشتند. در آزمایشهای زنجیرهای شامل سه گیاه، حذف گیاه میانی باعث شد گیاه دریافتکننده از مقاومت در برابر استرس برخوردار نشود و نقش پراکسید هیدروژن در این فرایند نیز مشخص شد.
رشد گروهی، مزیت تکاملی
به نقل از همشهری آنلاین، این مطالعه همچنین جنبه همکارانه گیاهان را برجسته میکند؛ برخلاف تصور رایج که گیاهان برای فضا، نور و مواد مغذی رقابت میکنند، این یافتهها نشان میدهد در شرایط محیطی سخت، رشد گروهی میتواند مزیت تکاملی محسوب شود. میتلر تأکید میکند: «اگر شرایط نامساعد باشد، بهتر است گیاهان در گروه رشد کنند؛ اما در شرایط ایدهآل، رشد انفرادی به نفع آنهاست.»
پیوش جین، زیستشناس گیاهی دانشگاه کرنل، میگوید: «این طراحی آزمایشی هوشمندانه، مسیرهای کمتر شناختهشده ارتباط بالای گیاه به گیاه را روشن میکند و به سالها پرسش درباره نقش سیگنالهای شیمیایی و الکتریکی در مقاومت گیاهان به استرس نور پاسخ میدهد.»
