دانشمندان موفق به توسعه نوعی آزمایش خون شدهاند که شاید در آینده بتواند سالمندان سالمی را که سالها بعد در معرض ابتلا به علائم بیماری آلزایمر قرار میگیرند، پیش از آغاز مشکلات حافظه شناسایی کند.
پژوهشگران معتقدند این روش میتواند ابزار ارزشمندی برای سرعت بخشیدن به تحقیقات مربوط به پیشگیری از این بیماری باشد. بر اساس نتایج این پژوهش، افرادی که بالاترین میزان نشانگر خونی p-tau217 را داشتند، طی پنج سال آینده با احتمال ۳۸ درصد دچار اختلال شناختی شدند. همچنین بررسیها نشان داد این احتمال در بازه زمانی ۱۰ ساله به ۷۸ درصد افزایش پیدا میکند.
هنوز برای استفاده عمومی زود است
پژوهشگران تأکید کردهاند که این آزمایش هنوز برای استفاده گسترده در مراکز درمانی آماده نیست و متخصصان نیز توصیه میکنند افراد سالم فعلاً برای انجام آن اقدام نکنند. در شرایط فعلی، مهمترین کاربرد این آزمایش انتخاب داوطلبان مناسب برای حضور در کارآزماییهای بالینی است؛ مطالعاتی که با هدف بررسی توانایی داروهای جدید در به تعویق انداختن یا جلوگیری از بروز آلزایمر انجام میشوند.
در صورتی که این درمانها در آینده اثربخش باشند، پژوهشگران باور دارند در اختیار داشتن روشی مطمئن برای شناسایی افراد در معرض خطر، پیش از ظاهر شدن علائم، اهمیت بسیار زیادی خواهد داشت.
دکتر رایسا اسپرلینگ، از مؤسسه علوم اعصاب مس جنرال بریگهام و نویسنده ارشد این مطالعه، میگوید بهتر است افراد زمانی آزمایش بدهند که نتیجه آن بتواند به اقدامی مؤثر منجر شود. او توضیح داد که در شرایط فعلی نتیجه این آزمایش تغییری در توصیههای پزشکی او ایجاد نمیکند و همچنان به افراد پیشنهاد میدهد تغذیه سالم داشته باشند، خواب کافی را جدی بگیرند، فعالیت بدنی منظم انجام دهند و ارتباطات اجتماعی خود را حفظ کنند.
جزئیات مطالعه
نتایج این تحقیق در نشریه JAMA منتشر شد و همزمان در کنفرانس بینالمللی انجمن آلزایمر در لندن ارائه گردید. این پژوهش روی ۲ هزار و ۶۸۴ سالمند سالم انجام شد. شرکتکنندگان آزمایش خون دادند و نزدیک به دو دهه هر سال از نظر تواناییهای شناختی مورد ارزیابی قرار گرفتند. در طول این مدت، ۴۷۸ نفر به اختلال شناختی مبتلا شدند.
این آزمایش میزان p-tau217 را اندازهگیری میکند که یکی از انواع پروتئین تاو به شمار میرود و ارتباط نزدیکی با تجمع پلاکهای آمیلوئید و گرههای پروتئین تاو در مغز دارد؛ دو تغییری که از ویژگیهای اصلی بیماری آلزایمر محسوب میشوند. پژوهشگران بر این باورند که این آزمایش میتواند مرحلهای حساس از روند بیماری را مشخص کند؛ مرحلهای که پس از آن، تغییرات مغزی با احتمال بیشتری به افت حافظه و سایر مشکلات شناختی منجر خواهند شد.
دکتر رایسا اسپرلینگ در توضیح این روند گفت تجمع آمیلوئید و تاو در مغز بهتدریج اتفاق میافتد و این نشانگر خونی مشخص میکند که هر فرد تا چه اندازه در این مسیر پیشرفت کرده است.
متخصصانی که در این مطالعه مشارکت نداشتند، یافتههای جدید را گامی مهم در مسیر شناخت بهتر آلزایمر توصیف کردند، اما همزمان نسبت به محدودیتهای آن هشدار دادند. دکتر سوزان شیندلر از دانشگاه واشینگتن در سنت لوئیس و دکتر دیوید وولک از دانشگاه پنسیلوانیا در سرمقالهای که همراه این مقاله در JAMA منتشر شد، نوشتند این آزمایش هنوز نمیتواند آینده هر فرد را با اطمینان پیشبینی کند. به اعتقاد آنها، یکی از دلایل این محدودیت، کوتاه بودن دوره پیگیری برخی از شرکتکنندگان بوده است.
با این حال، این دو پژوهشگر تأکید کردند که نتایج بهدستآمده بخش بسیار مهمی از پازل شناخت بیماری آلزایمر را تکمیل میکند. همچنین جسیکا لانگبام از مؤسسه آلزایمر بنر اعلام کرد افرادی که سابقه خانوادگی ابتلا به آلزایمر دارند، هماکنون درباره این آزمایش پرسوجو میکنند، اما او هنوز انجام آن را خارج از محیطهای پژوهشی توصیه نمیکند. به گفته او، اگر مطالعات بالینی در حال انجام نشان دهند داروها قادرند پیش از آغاز علائم از بروز آلزایمر جلوگیری کنند یا آن را به تأخیر بیندازند، وجود یک آزمایش خون برای شناسایی افراد در معرض خطر، نقشی بسیار مهم در مراقبتهای آینده خواهد داشت.
