در این مطلب به ۵ اختراع جنگ جهانی اول میپردازیم که نبرد مدرن را در خشکی، دریا و هوا دگرگون کردند.
جنگ جهانی اول شیوه جنگیدن را به کلی تغییر داد. برای نخستین بار در تاریخ، کشورها ماشینآلات صنعتی، شیمیایی، هوانوردی و مهندسی سنگین را در میدان نبرد با یکدیگر ترکیب کردند.
در پشت سنگرها و آتش بیامان توپخانهها، چندین کشور در سکوت به توسعه سلاحهای عجیب و وحشتناکی پرداختند که هدفشان غافلگیری دشمنان و شکستن بنبست جنگ خندقی بود.
در ادامه به پنج سلاح مخفی و شگفتانگیز اشاره میشود که جنگ جهانی اول را از نظر فناوری، به یکی از تکاندهندهترین درگیریهای تاریخ تبدیل کردند.
۱. شعلهافکنها
آلمان نخستین کشوری بود که در طول جنگ جهانی اول از شعلهافکنهای قابلحمل در میدان نبرد استفاده کرد. این سلاحها، جریانهای سوخت شعلهور را مستقیما به داخل سنگرها و پناهگاههای دشمن شلیک میکردند.
در جنگ خندقی، جایی که سربازان اغلب در پناهگاههای زیرزمینی یا مواضع مستحکم پنهان میشدند، شعلهافکنها برای بیرون کشیدن افراد از پناهگاه بسیار کارآمد بودند.
شمار واقعی تلفات ناشی از شعلهافکنها در مقایسه با توپخانهها یا مسلسلها نسبتا پایین بود، اما از نظر روانی تأثیری وحشتناک داشتند. بسیاری از سربازان به دلیل جراحات بیرحمانهای که این سلاحها ایجاد میکردند، از آنها بیشتر از گلوله میترسیدند.
۲. توپ پاریس
توپ پاریس آلمان شبیه به چیزی از دل داستانهای علمی-تخیلی بود. این سلاح توپخانهای غولپیکر قادر بود گلولهها را تا مسافت بیش از ۱۲۰ کیلومتر (۷۵ مایل) شلیک کند. این بدان معنا بود که آلمان میتوانست بدون نزدیک شدن به پاریس، این شهر را از فاصلهای بسیار دور بمباران کند.
آنچه این سلاح را عجیبتر میکرد، مسیر حرکت گلولههای آن بود. این گلولهها آنقدر اوج میگرفتند که پیش از سقوط به سمت زمین، برای مدت کوتاهی وارد لایه استراتوسفر میشدند. هنگامی که این حملات در سال ۱۹۱۸ آغاز شد، بسیاری از مردم پاریس در ابتدا گمان میکردند که هواپیماها در حال پرتاب بمب هستند، زیرا خود توپ بسیار دورتر از آن بود که صدایش شنیده شود.
اگرچه توپ پاریس دقت چندانی نداشت، اما به یک سلاح روانی قدرتمند تبدیل شد و نشان داد که چگونه کشورها دههها پیش از اختراع موشکها، در حال آزمایش بمباران دوربرد بودهاند.
۳. گازهای سمی
جنگ شیمیایی به یکی از تاریکترین بخشهای جنگ جهانی اول تبدیل شد. آلمان برای نخستین بار در دومین نبرد ایپر (Ypres) در سال ۱۹۱۵، یک حمله گسترده با گاز کلر را آغاز کرد. اندکی بعد، هر دو طرف درگیر، گازهای مرگبارتری مانند فسژن و گاز خردل را توسعه دادند.
برخلاف گلوله یا انفجار، گازهای سمی بهآرامی به بدن حمله میکردند. سربازان دچار سوختگی، نابینایی و آسیبهای شدید ریوی میشدند. بسیاری بر اثر خفگی جان باختند یا تا پایان عمر با جراحات دائمی دستوپنجه نرم کردند.
ماسکهای گاز بهسرعت به تجهیزاتی ضروری برای بقا تبدیل شدند و سربازان همواره نگران بودند که با تغییر جهت وزش باد، با حملات ناگهانی گاز مواجه شوند.
۴. زپلینها
مدتها پیش از پیدایش بمبافکنهای مدرن، آلمان از کشتیهای هوایی غولپیکر زپلین برای حمله هوایی به شهرها استفاده میکرد. این هواگردهای عظیم پر از هیدروژن، با عبور از فراز کانال مانش، عملیات بمباران را بر فراز بریتانیا و بهویژه لندن انجام میدادند. برای بسیاری از غیرنظامیان، این نخستین باری بود که جنگ مستقیما به بالای خانههایشان رسیده بود.
در اوایل جنگ، متوقف کردن زپلینها دشوار بود، زیرا آنها میتوانستند در ارتفاعی بالاتر از بسیاری از هواپیماهای جنگنده آن زمان پرواز کنند. با این حال، آنها یک نقطه ضعف بزرگ داشتند: گاز هیدروژن. به محض اینکه استفاده از مهمات آتشزا رایجتر شد، زپلینها در صورت اصابت گلوله به گویهای آتشین و غولپیکر پرنده تبدیل میشدند.
۵. یوبوتها (زیردریاییها)
زیردریاییهای آلمانی یا همان یوبوتها (U-boats)، جنگ دریایی را بهکلی متحول کردند. این زیردریاییها در زیر آب عملیات انجام داده و با کمترین هشدار به کشتیهای دشمن حمله میکردند.
بریتانیا بهشدت به واردات غذا و تدارکات وابسته بود و آلمان بر این باور بود که جنگ زیردریاییها میتواند بهآرامی ارتباط این کشور را با بقیه جهان قطع کند. یوبوتها نهتنها کشتیهای نظامی، بلکه کشتیهای غیرنظامی از جمله کشتی مسافربری معروف آراماس لوسیتانیا (RMS Lusitania) را در سال ۱۹۱۵ غرق کردند. موفقیت آنها، نیروی دریایی کشورها را وادار کرد تا تاکتیکهای جدیدی نظیر سیستمهای محافظت از کاروانهای دریایی و فناوریهای جنگ ضدزیردریایی را توسعه دهند؛ فناوریهایی که بعدها در جنگ جهانی دوم اهمیت حیاتی یافتند.
جنگ جهانی، جایی برای وحشت و حضور سلاحهای مخرب
جنگ جهانی اول بسیار فراتر از تقابل ساده میان ارتشها بود. این نبرد به میدانی برای آزمایش فناوریهای نظامی جدیدی تبدیل شد که شکل جنگ را در قرن آینده ترسیم کردند.
تانکها، زیردریاییها، سلاحهای شیمیایی، شعلهافکنها و بمباران هوایی، همگی در طول این درگیری بیرحمانه ظهور کردند و تأثیرات آنها همچنان در جنگهای نوین امروز به وضوح قابل مشاهده است.
