غزال زیاری- تصور کنید که در حال مطالعه هستید و سعی دارید تا کاملاً برروی آن متمرکز باشید. اتاق کاملاً ساکت است؛ اما با وجود تمام تلاشتان برای تمرکز، قطعه کوتاهی از یک آهنگ مثل مدام در سر شما میچرخد.
نام علمی این پدیده “کرم گوش” است. تحقیقات حکایت از آن دارد که اکثر مردم بهطور منظم دچار کرم گوش میشوند و این پدیده در بین افرادی که زیاد به موسیقی گوش میدهند، شایعتر است.
یک مطالعه در فنلاند نشان داد که بیش از ۹۰% افراد گزارش دادهاند که حداقل بهصورت هفتگی پدیده کرم گوش را تجربه میکنند و حدود ۶۰% هم بهصورت روزانه با آن مواجه میشوند.
اما حالا این سؤال مطرح میشود که چرا مغز شما اصرار دارد که دقیقاً وقتی سعی دارید تا ذهنتان را پاک کرده و بر روی چیز خاصی تمرکز کنید و یا حتی در زمانهای تصادفی در طول روز، تکههایی از آهنگهای خاصی را به شما تحمیل کند؟ افراد مبتلا به اختلال وسواس فکری-عملی (OCD) چطور تحت تأثیر قرار این موضوع قرار میگیرند؟
چطور یک آهنگ تبدیل به کرم گوش میشود؟
وقتی یک آهنگ را بهتازگی و یا زیاد شنیده باشید، احتمال اینکه آن آهنگ برایتان به کرم گوش تبدیل شود بیشتر است.
در مطالعه انجامشده در سال ۲۰۱۵، یک آهنگ ناشناخته برای شرکتکنندگان دو یا شش بار پخش شد و سپس در زمانهای تصادفی طی سه روز بعد با آنها تماس گرفته شد تا از آنها پرسیده شود که آیا آن آهنگ در ذهنشان گیر کرده و تکرار شده یا نه.
حدود یکسوم شرکتکنندگان در لحظه تماس اعلام کردند که دچار کرم گوش شدهاند. طبق اعلام محققان اگر شرکتکنندگان آهنگ را شش بار شنیده باشند، کرم گوشِ مربوط به آن آهنگ شایعتر بوده و بیشترین میزان وقوع آن در روزِ بعد از شنیدن آهنگ بوده است.
در مغز ما چه میگذرد؟
تحقیقات نشان میدهند که عملکرد مغز در هنگام گوش دادن به موسیقی و زمانی که افراد “تصویرسازی موسیقایی” (مثل کرم گوش) را تجربه میکنند، بهطورکلی مشابه است. کلمه تصویرسازی در اینجا به ماهیت خیالی کرم گوش اشاره دارد؛ یعنی این صدایی نیست که ما از محیط بیرون بشنویم، بلکه در درون ذهن ماست.
اما به نظر میرسد بخشی از مغز به نام “قشر ارتباطی شنوایی” که وظایف پیچیدهتر مغزی مربوط به گوش دادن به موسیقی را انجام میدهد در تصویرسازی موسیقایی نقش پررنگتری نسبت به “قشر شنوایی اولیه” که وظایف پایه را بر عهده دارد ایفا میکند.
یافته جالب دیگر مربوط به افراد مبتلا به “آمیوزی مادرزادی” است؛ وضعیتی که باعث میشود آنها موسیقی را بهاندازه دیگران بهطور مؤثر نشنوند. این ممکن است به این معنا باشد که آنها در تشخیص خارج بودن نتها مهارت ندارند و در به خاطر سپردن ملودیهایی که تازه شنیدهاند، دچار مشکل میشوند.
محققان دریافتند که گرچه مغز این افراد ممکن است در تحلیل موسیقی آن چنان قوی نباشد، اما آنها همچنان کرم گوش را تجربه میکنند، هرچند با فرکانس کمتر.ر
کرم گوش چه ارتباطی با حافظه دارد؟
به نظر میرسد اتفاقی که صورت میگیرد این است که تجربه کرمهای گوش در واقع ورود به بخشی از ساختار شناختی ما به نام “حافظه کاری” است. ما زمانی از حافظه کاری استفاده میکنیم که بخواهیم چیزی را که شخصی الان به ما گفته به خاطر بسپاریم و یا زمانی که محاسبات ریاضی ذهنی انجام میدهیم.
محققان استرالیایی دریافتهاند که افرادی که وظایفِ آزمایشکننده حافظه کاری را انجام میدهند، اگر آهنگی در ذهنشان گیر کرده باشد، در به خاطر آوردن موارد دیگر، دقت کمتری خواهند داشت. درواقع کرم گوش در مغز آنها فضای سایر اطلاعات در حافظه کاری را اشغال میکند. همان محققان در مطالعه دیگری دریافتند که هرچه افراد با آهنگها آشناتر باشند، احتمال بیشتری وجود دارد که آهنگِ گیرکرده در ذهنشان در حافظه کاری آنها اختلال ایجاد کند.
کرم گوش به چه دردی میخورد؟
اگرچه کرم گوشی گاهی واقعاً آزاردهنده و برجسته است، اما تحقیقات نشان میدهد که اکثر کرمهای گوش تجربهای نسبتاً خوشایندی را برای افراد رقم میزنند.
طبق استدلال محققان آلمانی، کرمهای گوش در اصل نوعی “واکنش محرومیت” به نشنیدن موسیقی هستند. گاهی اوقات دلمان میخواهد تا به موسیقی گوش دهیم اما نمیتوانیم؛ همین این ممکن است به این معنی باشد که علامت محرومیت شما، یک کرم گوش است.
محققان بریتانیایی همچنین دریافتند که کرمهای گوشی که افراد تجربه میکنند، منعکسکننده دلایلی است که آن افراد به موسیقی گوش میدهند. بنابراین اگر افراد اغلب برای تجربه هیجان به موسیقی گوش میدهند، کرمهای گوش آنها هم اغلب آهنگهایی خواهند بود که آنها را هیجانزده میکند.
تجربه افراد مبتلا به OCD چگونه است؟
کرمهای گوش گاهی ممکن است برای افراد مبتلا به اختلالاتی مثل اختلال وسواس فکری-عملی (OCD) که افکار ناخواسته به ذهنشان خطور میکند، دردسرساز باشند و بهعنوان یک فکر ناخواسته دیگر برایشان وارد عمل شود.
البته تحقیق دراینباره که آیا افراد مبتلا به OCD به دلیل وضعیتشان، بیشتر از سایر افراد کرم گوش را تجربه میکنند یا خیر، نتایج متفاوتی داشته. برخی تحقیقات نشان میدهند که گرچه افراد مبتلا به OCD بیشتر از سایرین از کرم گوش اذیت میشوند، اما معمولاً آن را بیشتر از دیگران تجربه نمیکنند. هرچند که نتیجه تحقیقات دیگری حکایت از آن دارد که این افراد کرم گوش را بیشتر تجربه میکنند.
البته ممکن است افراد مبتلا به OCD صرفاً نسبت به کرمهای گوش خود بسیار آگاهتر باشند و چنین نتایجی ممکن است صرفاً منعکسکننده این آگاهی باشد. محققان پیشنهاد کردهاند که بهترین رویکرد درمانی برای افراد مبتلا به OCD که از کرم گوش رنج میبرند، در چارچوب درمانهای گستردهتری مثل “پیشگیری از مواجهه و پاسخ (ERP) ” است که هدف این روش، کاهش الگوهای واکنش منفی که در پاسخ به افکار مزاحم رخ میدهد، است.
چگونه کرم گوش ناخواسته را حذف کنیم؟
طبق یافته محققان بریتانیایی، جویدن آدامس ممکن است راهحلی برای خلاص شدن از شر کرمهای گوش ناخواسته و تکرار ناخواسته آهنگ در ذهن شما باشد. هرچند که این راهکار واقعاً عجیب به نظر میرسد. البته اگر بدانیم که کرمهای گوش در حافظه کاری ما در حال چرخش هستند، این موضوع منطقی به نظر میرسد؛ حافظه ما تا حدودی در “صدای درونی” ما که شامل استفاده از گلو برای “واگویه کردن”است، نگهداشته میشود.
به همین خاطر اگر عضلات گلو را با جویدن آدامس درگیر کنید، این کار ممکن است چرخه کرم گوش را به نحوی مختل کند که به پایان برسد. اگر کرم گوش و تکرار ناخواسته آهنگی شما را آزار میدهد، امتحان کردن این راهکار ضرر ندارد.
راهکار دیگر این است که سعی کنید به آهنگ دیگری گوش بدهید؛ چرا که افراد معمولاً هنگام گوش دادن به موسیقیهای دیگر، کرم گوش را تجربه نمیکنند. این کار ممکن است در آن لحظه، برای بیرون کردن آن آهنگ از سرتان مفید باشد، اما شاید بعداً دچار کرم گوشِ همان آهنگ جدید شوید.
درنهایت شواهد کمی وجود دارد که نشان دهد گوش دادن بهکل آهنگ، کرم گوش را از بین میبرد. تحقیقات نشان میدهد که گوش دادن به آهنگ، احتمال گیر کردن مجدد آن در ذهن شما را افزایش خواهد داد.
منبع: sciencealert
227227
