ملاقات با سالمترین ارابه جهان در ارمنستان، وسیله نقلیه ۳۵۰۰ ساله!
در حفاریهای منطقه لچاشن، بقایای شش ارابه از چوب بلوط بیرون کشیده شد که قدمت آنها به قرن ۱۵ تا ۱۴ پیش از میلاد میرسد. چهار مورد از آنها دارای ساختار پیچیدهای برای سقف بودند. نکتهای که باستانشناسان و مهندسان را میخکوب کرد، ظرافت ساخت این وسیله بود. این ارابه که هماکنون در موزه تاریخ ایروان نگهداری میشود، از اتصال دستکم ۷۰ قطعه چوبی جداگانه شکل گرفته است. خبری از میخهای امروزی نبوده؛ سازندگان باستانی با استفاده از سیستم کام و زبانه و اتصالات برنزی، قطعات را چنان محکم در هم قفل کردهاند که پس از هزارهها هنوز پابرجاست. استوارت پیگت، باستانشناس، در مطالعهای در سال ۱۹۶۸ نوشت که تنها برای ساخت قاب سایهبان این ارابه، حدود ۶۰۰ سوراخ دقیق ایجاد شده است. این یعنی با یک مونتاژ صنعتی دقیق و مهندسیشده طرف هستیم، نه یک کاردستی ساده روستایی.
ابعاد این خودروی باستانی هم در نوع خود جالب است. طول ارابه حدود ۲ متر است اما چیزی که جلبتوجه میکند، چرخهای آن است. هر چرخ چوبی ارتفاعی معادل ۱۶۰ سانتیمتر دارد؛ یعنی تقریباً همقد یک انسان معمولی! کریستوف بامر، تاریخدان، در کتاب خود توضیح میدهد که هر چرخ از دو تخته چوب یکتکه ساخته شده است. تصور کنید حرکت دادن چنین چرخهای عظیمی روی دو محور، چه ابهتی به این وسیله میداده است. وجود مدلهای برنزی از ارابههای جنگی در کنار این ارابههای چوبی، نشان میدهد که لچاشن مرکز مهمی برای تکنولوژی چرخ در آن دوران بوده است.