نشانه‌های ۴۰ هزار ساله نشان می‌دهند که انسان‌ها مدت‌ها قبل از نوشتن، اطلاعات را ثبت می‌کردند

انسان‌های اولیه، ۴۰ هزار سال پیش از میلاد، نشانه‌های پیچیده‌ای را حکاکی می‌کردند که به نظام‌های نوشتاری اولیه شباهت دارد. این کشف توانایی بشر در ثبت اطلاعات را مدت‌ها قبل از اختراع خط آشکار می‌کند.

مطالعه جدیدی که در PNAS منتشر شده، توسط کریستین بنتز، زبان‌شناس دانشگاه زارلند و اوا دوتکیویچ، باستان‌شناس موزه پیشاتاریخ برلین انجام شده است. این پژوهش با استفاده از تکنیک‌های محاسباتی، بیش از ۳۰۰۰ نشانه را روی ۲۶۰ اثر باستانی پارینه‌سنگی تحلیل کرده است.

کشف نشانه‌های باستانی در دوران پارینه‌سنگی

آثار باستانی متعلق به ۳۴ هزار تا ۴۵ هزار سال پیش، الگوهای تکرارشونده‌ای از خطوط، نقطه‌ها، خراش‌ها و صلیب‌ها را نشان می‌دهند. بسیاری از این آثار در غارهای منطقه ژورای شوابن در جنوب غربی آلمان یافت شده‌اند. محققان اکنون نتیجه‌گیری کرده‌اند که این نشانه‌گذاری‌ها هدفمند بوده‌اند و مردم عصر حجر احتمالا از آن‌ها برای برقراری ارتباط یا ذخیره‌سازی اطلاعات استفاده می‌کردند. این سنت نشانه‌گذاری گسترده بوده و ابزارها و مجسمه‌های بی‌شماری از دوران پارینه‌سنگی دارای توالی‌های نشانه‌ای عمدی هستند.

تراکم اطلاعاتی مشابه با پروتو-میخی

تیم پژوهشی بیش از ۳۰۰۰ نشانه هندسی را روی حدود ۲۶۰ شی باستانی با استفاده از تحلیل محاسباتی بررسی کرد. هدف آن‌ها رمزگشایی نمادها نبود، بلکه اندازه‌گیری ویژگی‌های ساختاری آن‌ها بود. نتایج نشان داد که این توالی‌های نشانه‌ای، بر خلاف سیستم‌های نوشتاری امروزی که زبان گفتاری را نشان می‌دهند، تکرارپذیری بالایی دارند. با این حال، تراکم اطلاعاتی کلی نشانه‌های پارینه‌سنگی شباهت نزدیکی به قدیمی‌ترین الواح پروتو-میخی از بین‌النهرین باستان دارد که تقریبا ۴۰ هزار سال دیرتر پدید آمدند. این شباهت پژوهشگران را شگفت‌زده کرد، زیرا انتظار داشتند پروتو-میخی اولیه شباهت بیشتری به نظام‌های نوشتاری مدرن داشته باشد.

تکامل توانایی ثبت اطلاعات در انسان‌های اولیه

این مطالعه دقیقا مشخص نمی‌کند که این نمادها چه اطلاعاتی را منتقل می‌کردند، اما یافته‌ها می‌توانند به محدود کردن تفاسیر بالقوه کمک کنند. توانایی ثبت اطلاعات و اشتراک‌گذاری آن احتمالا به انسان‌های اولیه برای هماهنگی گروهی و بقا کمک کرده است. اشیای کشف‌شده قابلیت حمل و نقل را نشان می‌دهند و بسیاری از آن‌ها در کف دست جا می‌شدند، ویژگی‌ای مشابه با الواح پروتو-میخی.

بیشتر بخوانید

این پژوهش بخشی از پروژه «تکامل رمزگذاری اطلاعات بصری» (EVINE) است که توسط شورای تحقیقات اروپا (ERC) حمایت مالی می‌شود. توانایی انسان در رمزگذاری اطلاعات در نشانه‌ها و نمادها طی هزاران سال توسعه یافته است و نوشتار تنها یک شکل خاص در مجموعه طولانی سیستم‌های نشانه‌ای است.