این روزها بحث «اینترنت طبقاتی» حسابی داغ شده است؛ به ویژه پس از جنگ تحمیلی ۱۲ روزه اخیر ایران، قطعی اینترنت بین الملل و درخواست برخی صنفها برای دسترسی به اینترنت بدون فیلتر یا انتشار اخباری درباره وایت لیستها!
برخی از رسانهها و کاربران اعتقاد دارند چندین سال است اینترنت طبقاتی در ایران اجرا میشود و هر روز وارد یک مرحله جدید و گستردهتر شده و ابغد خطرناکتری به خود میگیرد.
اما مسئولین، مدیران وزارت ارتباطات و شورای فضای مجازی منکر چنین طرح و اینترنت اولویتداری هستند.
حالا، ما در این مطلب، خیلی ساده و سریع و مختصر میخواهیم مهمترین چیزهایی که باید درباره اینترنت طبقاتی (نامهای دیگر آن «اینترنت حرفه ای» و «منطقه آزاد سایبری») بدانید را مرور کنیم:
اینترنت طبقاتی چیست؟
خیلی ساده در اینترنت طبقاتی یک سری افراد، سازمانها و گروههای مختلف مردم به اینترنت جهانی با کیفیت، آزاد، پرسرعت دسترسی دارند ولی عموم مردم دارای یک اینترنت محدود، فیلتر شده و کند هستند.
بهترین مثال برای اینترنت طبقاتی، دسترسی اساتید دانشگاه به اینترنت بدون فیلتر و باز بودن یوتیوب است؛ در حالیکه کاربران عادی این امکان را ندارند.
یا دسترسی گردشگران به اینترنت آزاد و بینالملل و دادن سیم کارت بدون فیلتر به آنها، نمونه واضح دیگری از اینترنت برای اقشار خاص است.
راهاندازی اینترنت بدون فیلتر در پارکهای فناوری ، برخی مناطق استارتاپی موسوم به مناطق آزاد سایبری یا درخواست سازمان نظام صنفی رایانهای کشور برای باز کردن دسترسی به اینترنت بین الملل در بحبوبه قطعی اینترنت جنگ ایران و صهیونیست، نمونههای خوبی از اینترنت طبقاتی است.
آیا اینترنت طبقاتی در ایران اجرایی شده است؟
هیچ مقام رسمی یا نهادی اعلام نکرده که اینترنت طبقاتی در ایران اجرا شده است اما بسیاری از کارشناسان معتقد هستند به صورت تدریجی و مرحله به مرحله در حال پیادهسازی و از سالها پیش شروع شده است.
طی روزهای اخیر، برخی کاربران از وایت لیستها خبر دادند و گفتند آدرس IP برخی شرکتهای منتخب از سوی شرکت ارتباطات زیرساخت برای دسترسی به اینترنت بدون فیلتر تهیه شده است.
چه کسانی به اینترنت بدون فیلتر یا پرسرعت دسترسی دارند؟
براساس زمزمههایی که در سالها اخیر شده است؛ اساتید دانشگاهها، خبرنگاران، گردشگران و تور لیدرهای گردشگری، هتلداران، برخی شرکتهای فناوری مشخص شده، برخی پارکهای فناوری و نهادهای خاص به اینترنت پرسرعت و بدون محدودیت دسترسی دارند.
گفتنی است عمده این دسترسیها از طریق پنجره ملی خدمات دولتی یا نامهنگاریهای رسمی و محرمانه صورت میگیرد.
مردم عادی چطور میتوانند به اینترنت بهتر دسترسی پیدا کنند؟
در حال حاضر، مردم عادی تنها به اینترنتی دسترسی دارند که بهشدت فیلتر شده و بسیاری از پلتفرمهای جهانی مثل یوتیوب، اینستاگرام، تلگرام و سرورهای بازیهای آنلاین را شامل نمیشود. این فیلترینگ و محدودیت اینترنت پس از جنگ ۱۲ روزه بیشتر شده است.
راهی برای دسترسی رسمی به اینترنت آزاد وجود ندارد مگر آنکه در گروههای خاص تعریفشده توسط دولت قرار بگیرند یا اینکه از فیلترشکنها و ویپیانهای قوی و پیچیده چند مرحلهای استفاده کنند.
چرا مردم نسبت به اینترنت طبقاتی نگران هستند؟
در این مدت، کاربران، کارشناسان و رسانهها به همراه غالب شرکتهای زیست بوم فناوری پیرامون دسترسی به اینترنت برای اقشار خاص، اظهار نگرانی کردند.
چون در تضاد با عدالت دیجیتالی و دسترسی همگانی به اطلاعات و زیرساختها است و باعث نابرابری دیجیتالی و بعد شکاف اجتماعی و اقتصادی میشود.
دسترسی یک طبقه خاص به اینترنت و اطلاعات آزاد، ارتباطات جهانی و سرویسهای آنلاین، باعث نابودی صدها هزار کسبوکار خصوصی، میلیونها نفر فریلنسر و استارتاپ و ضربه خوردن اساسی اقتصاد دیجیتال میشود.
مردم نگران هستند با اجرایی شدن اینترنت طبقاتی، برای همیشه مانند کشور کره شمالی از دسترسی به اینترنت بین الملل محروم شوند.
در واقع، اینترنت طبقاتی خطرناکتر از فیلترینگ برای کاربران است.
اینترنت طبقاتی چه تأثیری بر کسبوکارها دارد؟
بسیاری از کسبوکارهای کوچک و متوسط که وابسته به شبکههای اجتماعی، سرورها و سرویسهای خارج از کشور هستند، بهشدت آسیب دیدهاند.
شاید شرکتهای خصوصی بزرگتر و دولتی یا نهادهای خاص، با مشکلات کمتری مواجه شوند ولی قطعا کاربران عادی، فریلنسرها، گیمرها، کسبوکارهای خانگی و بسیاری از فعالان اینترنتی نابود خواهند شد.
آیا این سیاست در کشورهای دیگر هم وجود دارد؟
در اغلب کشورهای دنیا، اینترنت به عنوان یک حق عمومی شناخته میشود و دولتها سعی میکنند دسترسی برابر به آن را تضمین کنند. اینترنت طبقاتی با سیاستهای عدالت دیجیتال در تضاد است و در کشورهای آزاد و توسعهیافته جایگاهی ندارد.
راهکار مقابله با اینترنت طبقاتی چیست؟
فعلا شاید بتوان گفت مطالبهگری عمومی، شرکت در کارزارهایی که برای مخالفت با دسترسی خاص به اینترنت آزاد راهاندازی شدهاند؛ اطلاعرسانی به دیگران و آگاهیبخشی، فشارهای مدنی و بیان مشکلات و معایب اینترنت طبقاتی، حتی برای افرادی که واجد آن هستند؛ اساسیترین راهکار باشد.
نوشته ۸ نکته مهمی که فعلا باید درباره اینترنت طبقاتی بدانید اولین بار در شبکهچی . پدیدار شد.
