این روزها بهبهای قطع اینترنت و سرویسهای خارجی، پلتفرمهای لایهی خدمات شبکهی ملی اطلاعات، فرصتی طلایی برای یکهتازی و جلب توجه کاربر پیدا کردهاند. پیامرسانها و شبکههای اجتماعی از جملهی این پلتفرمها هستند؛ اما شاید در وضعیت خاموشی دیجیتال، هیچکدام بهاندازهی موتورهای جستوجو در کانون توجه نباشند.
طراحی موتورهای جستوجوی ملی در برنامهی پنجم توسعه پیشبینی شده بود؛ اما حاکمیت در دورههای مختلف هم از توسعهی آن بهعنوان تکلیفی انکارناپذیر یاد کرده است و حتی در سند همکاری ۲۵ سالهی ایران و چین نیز نام موتورهای جستوجو در بخش تعریف پروژههای مشترک برای توسعه زیرساختهای اطلاعاتی و ارتباطاتی بهچشم میخورد.
در سال ۹۳ بودجهی طرح موتور جستوجوی بومی ۱۷۰ میلیارد تومان (معادل ۵۲ میلیون دلار در آن سال) اعلام شد . یکسال بعد، دولت اعلام کرد ۱۵ موتور جستوجوی بومی ذیل طرح جویشگر ملی در حال توسعه هستند که از بین ۱۱۰ متقاضی انتخاب شدهاند.
در آن سالها نامهایی همچون یوز، پارسیجو و پارسیک بهعنوان مهمترین موتورهای جستوجوی ایرانی سر زبانها بود؛ اما امروز تقریبا همگی به خاطرهها پیوسته و از دسترس خارج شدهاند و جایشان را به پلتفرمهای دیگری نظیر ذرهبین، گردو و شادبین دادهاند.
اکنون که در هشتمین روز قطعیِ اینترنت بینالملل هستیم، جای خالی موتور جستوجوی گوگل بیشاز پیش حس میشود؛ چراکه هیچکدام از جایگزینهای داخلی نتوانستهاند خلأ موجود را آنطور که باید پر کنند و حتی کارکرد آنها در فقدان اتصال به اینترنت بینالملل و قطع دسترسی به دادههای گوگل، مختل شده است. در ادامه چکیدهای از تجربهام از کار با موتورهای جستوجوی بومی را با شما بهاشتراک میگذارم.
در همان ابتدای کار، یکی از موارد عجیبی که با آن مواجه میشوید، بهروز نبودن نتایج است؛ بهعنوان مثال، برای جستوجوی عبارت «تاریخ امروز»، ذرهبین صفحهای از وبسایت bahesab.ir برای تاریخ ۱۸ دی (روز آغاز قطعی اینترنت) و گردو صفحهای از وبسایت time.ir برای تاریخ ۶ تیر را نشان میدهد.
